II SA/Sz 964/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Asesor WSA K. S. po rozpatrzeniu w dniu 18 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. Sp. z o.o. Sp. k. w S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. F. D. Spółka z o.o. sp.k. w S. (dalej powoływana jako: Spółka lub Skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2021 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Sądu wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z 26 października 2021 r. sygn. akt. II SA/Sz 964/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia opisanego wyżej braku formalnego w wyznaczonym terminie. Jak wskazano w powyższym postanowieniu, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej wynika, że przesyłka zawierająca stosowne wezwanie do uzupełnienia braku formalnego została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej – do rąk upoważnionego pracownika - w dniu 6 września 2021 r. Po zaskarżeniu powyższego postanowienia przez Spółkę, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt. I OZ 580/21 oddalił zażalenie. Rozstrzygając w powyższej sprawie NSA rozważył zarzuty pełnomocnika Skarżącej dotyczące wywodzonego braku doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego (pkt 1 zażalenia) oraz niewłaściwego zastosowania art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a. (pkt 2 zażalenia). Wraz z zażaleniem z 9 listopada 2021 r. pełnomocnik Spółki wniósł wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, dołączając doń stosowny odpis z rejestru. Pełnomocnik Skarżącej oświadczył, iż wiedzę o wezwaniu w powyższym przedmiocie pozyskał dopiero po analizie treści uzasadnienia postanowienia z dnia 26 października 2021 r. W dalszej części pisma przedstawił zaś okoliczności mające uzasadniać przywrócenie powyższego terminu wywodząc, iż wezwanie nie zostało mu doręczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej powoływana jako P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności winy być należycie uprawdopodobnione (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, z uwagi na treść art. 86 § 2 P.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli jego uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z treści przytoczonych powyżej przepisów postępowania wynika, iż warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy strony w uchybieniu terminowi; powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego; złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej (postanowienie NSA z 29 stycznia 2015 r., II OZ 51/15). Zdaniem Sądu, okoliczności opisane we wniosku z dnia [...] listopada 2021 r. oraz przedstawione w załączniku do tego pisma, nie uprawdopodabniają w sposób dostateczny, że do uchybienia w zakresie uchybienia braku formalnego skargi doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez Skarżącą. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie mu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 21 maja 2020 r., II OZ 325/20 i orzeczenia w nim wskazane). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik Skarżącej wskazuje brak doręczenia mu przez Sąd wezwania w tym przedmiocie. Wywodzi, że w doręczonej mu w dniu [...] listopada 2021 r. przesyłce sądowej znajdowało się zarządzenie z dnia 27 sierpnia 2021 r. o doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę oraz wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego, nie było natomiast wezwania do uzupełnienia braku formalnego w postaci aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Jak twierdzi wnioskodawca powyższe miałoby być wynikiem zwykłego błędu ludzkiego, polegającego na omyłkowym przeoczeniu, względnie wysłaniu do innej strony zarządzenia o którym sąd wspomina w postanowieniu o odrzuceniu skargi. Ową nieprawidłową zawartość przesyłki sądowej ma uprawdopodabniać opisane we wniosku nie odnalezienie przez pracowników pełnomocnika Skarżącego zarządzenia mimo "wytężonego wysiłku" włożonego w jego odnalezienie. Przy czym z dołączonego oświadczenia pracownika kancelarii radcy prawnego wynika, że "zarządzenia nie mogło być albowiem znajdowałyby się w aktach sprawy". Innymi okolicznościami uprawdopodabniającymi powyższe twierdzenie ma być oświadczenie, iż w wieloletniej historii kancelarii radcy prawnego nigdy nie doszło do uchybienia formalnego. Wreszcie pełnomocnik stoi na stanowisku, że Skoro wykonano inne wezwanie tj. do uzupełnienia wpisu, to należy przyjąć, iż nie zignorowałby innych obowiązków nałożonych przez sąd. Ponadto jak wywiedziono we wniosku nie jest rzeczą prawdopodobną aby jedno zarządzenie zostało wykonane a drugie, w istocie zdecydowanie łatwiejsze w realizacji, nie. Dopiero gdyby doszło do niewykonana także zarządzenia o uzupełniającej opłacie można by oceniać takie zdarzenie jako obarczone mniejszym prawdopodobieństwem błędu ludzkiego Rozpatrując powyższy wniosek należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż jak wynika z akt sądowych w dniu 27 sierpnia 2021 r. przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału II Sądu zostało wydane zarządzenie w pkt IV wskazujące na konieczność wezwania pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. W pkt V powyższego zarządzenia nakazano na potrzebę doręczenia stronie skarżącej odpisu odpowiedzi organu na skargę. W dniu 27 sierpnia 2021 r. zostało ponadto wydane zarządzenie w przedmiocie wezwania strony skarżącej do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę [...]zł. W wykonaniu powyższych zarządzeń, w dniu 30 sierpnia 2021 r., przez starszego sekretarza sądowego zostały sporządzone stosowne dokumenty: wezwanie do nadesłania aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 12 akt sądowych), pismo o doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę (k. 13 akt sądowych) oraz doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego wraz z zarządzeniem (k.14 i k. 15 akt sądowych). Natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k.16 akt sądowych) wynika, iż w dniu 6 września 2021 r.na adres pełnomocnika skarżącej Spółki została doręczona za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłka sądowa. Owo zwrotne potwierdzenie zawiera w szczególności podpis pracownika kancelarii adresata pod szczegółowym opisem zawartości przesyłki: "odp. na skargę, wezw. do uzupeł. br. formalnych, zarz.+ wezw. do uzupeł. wpisu". Rozstrzygając w niniejszej sprawie nie można pomijać, iż zarzut pełnomocnika Spółki w zakresie niekompletności doręczonej mu przesyłki został podniesiony w zażaleniu rozpatrzonym przez Naczelny Sad Administracyjny. NSA w prawomocnym postanowieniu z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt. I OZ 580/21 wyraźnie ustalił, iż pełnomocnik Skarżącej został prawidłowo wezwany do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi lecz nie uzupełnił w wyznaczonym terminie tego braku, w związku z czym powstały warunki skutkujące odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odpowiadając na zarzuty zażalenia Sąd stwierdził także, iż jak wynika z akt postępowania sądowego pełnomocnikowi skarżącej spółki jedną przesyłką zostały doręczone: zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, odpis skargi oraz wezwanie do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi. W sprawie brak jest dostatecznych dowodów za przyjęciem za oświadczeniem pełnomocnika Skarżącej, że odebrana przesyłka zawierała wyłącznie wezwanie do usunięcia braku fiskalnego skargi. Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu nie znajduje podstaw do kwestionowania powyższego ustalenia NSA. Po analizie akt sprawy oraz przedstawionych przez wnioskodawcę argumentów mających uzasadniać przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi stwierdza też, iż brak jest dostatecznych dowodów na stwierdzenie, że przesyłka odebrana w kancelarii pełnomocnika Skarżącej nie zwierała wezwania dotyczącego obowiązku uzupełnienia skargi o aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Opisane powyżej zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierało stosowną informację o jej zawartości. Zostało ono odebrane w kancelarii Skarżącego przez osobę zajmująca się zawodowo obiorem przesyłek w ramach obowiązków służbowych. Powyższej osobie zawodowy pełnomocnik (radca prawny) powierzył wykonywanie obioru przesyłek i prowadzenie akt podręcznych w ramach prowadzonej działalności. Powyższe wiązało się z obowiązkiem szczególnej staranności w odbiorze korespondencji sądowej. Nie można uznać, że w sprawie wystąpiły wątpliwości, które należy interpretować na korzyść Skarżącej względnie jej pełnomocnika. Fakt zapoznania się z adnotacją o deklarowanej zawartości przesyłki i profesjonalny charakter wykonywanych czynności przez pracownika kancelarii w razie stwierdzenia rozbieżności pomiędzy zapisem potwierdzenia odbioru a faktyczną zawartością przesyłki, powinien skutkować niezwłocznym wystąpieniem z odpowiednim pismem do Sądu lub też skontaktowaniem się, celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Natomiast brak działań bez zbędnej zwłoki, wobec złożenia podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, powoduje, że postawę taką ocenić należy – w ocenie Sądu – jako niedołożenie należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Okolicznością, która ma w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie jest zatem to, że w chwili odbierania przesyłki pełnomocnik skarżącej (lub pracownik wykonujący odbiór w jego imieniu ramach obowiązków służbowych) mógł bez trudu porównać jej zawartość z treścią na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tak np. postanowienie NSA z 10 października 2019 r. sygn. akt. OZ 930/19). Sąd nie neguje, że wyjątkowo mogą zdarzyć się indywidualne przypadki nieprawidłowego doręczania wezwań adresatom niemniej jednak opisywany przez wnioskodawcę "błąd ludzki" mógł wystąpić również po stronie odbiorcy przesyłki jako efekt błędnego odczytania treści wezwania, dołączenia części korespondencji sądowej do innych akt podręcznych czy też innych okoliczności leżących po stronie odbiorcy przesyłki. Nie sposób w szczególności przyjmować, jak czyni to wnioskodawca, iż opisywany przezeń "błąd ludzki" może występować wyłącznie po stronie nadawcy pisma. Sąd nie może pomijać, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty dowodzące, że doświadczony pracownik Sądu spakował i przekazał przedmiotowe wezwania, pismo i zarządzenie do wysyłki odnotowując je też na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pokwitowanym przez odbiorcę pisma. Stąd czynności te poddają się weryfikacji. Natomiast twierdzenia wnioskodawcy, mające uprawdopodobniać wadliwość działania pracownika Sądu, jawią się jako całkowicie gołosłowne a jedynym dowodem na poparcie owych twierdzeń jest oświadczenie pracownika z którego wynika, iż bazuje on wyłącznie na aktualnej treści akt podręcznych danej sprawy. Powyższe nie poddaje się żadnej weryfikacji Sądu a po wtóre, w żadnej mierze nie potwierdza aby faktycznie nie odnalezienie części przesyłki było efektem opisywanego "wytężonego wysiłku". Za takie działanie nie sposób uznać opisanego w oświadczeniu działania mającego polegać na tym, że pracownica kancelarii radcy prawnego po otrzymaniu postanowienia sądu z 26 października 2021 r. zbadała akta sprawy i nie było w nich wezwania do dostarczenia odpisu z KRS. Powyższe doprowadziło autorkę oświadczenia do konkluzji, iż w przesyłce sądowej nie mogło być innych zarządzeń, albowiem znajdowałyby się w aktach sprawy. Tego rodzaju czynności nie sposób uznać za odpowiednio wnikliwe. Nie można też tracić z pola widzenia, iż potwierdzenie ewentualnego nieprawidłowego osobistego działania pracownika lub wadliwego działania pracodawcy nie leży w interesie ani pracownika ani pełnomocnika, stąd wysoce lakoniczne oświadczenie w tym przedmiocie ma ograniczoną wiarygodność. Nie sposób też przyjąć iżby uprawdopodobnienie okoliczności opisywanych we wniosku, jako dających podstawy do przywrócenia terminu, mogło wynikać z opisywanej wieloletniej historii kancelarii, w której miało nigdy nie dojść do uchybienia formalnego. Takie twierdzenie jawi się jako całkowicie nieprzekonujące jeśli dostrzec, iż w badanej sprawie na wstępnym etapie badania skargi ujawniono dwa uchybiania formalne albowiem pełnomocnik nieprawidłowo ustalił wysokość wpisu sądowego od skargi oraz wbrew obowiązkowi nie dołączył dokumentu potwierdzającego, że osoba udzielająca mu pełnomocnictwa była w dacie jego udzielenia umocowana do dokonywania czynności w imieniu Spółki. Nie sposób też przyjąć iżby okoliczność uzupełnienia wpisu od skargi jako "zdecydowanie łatwiejsze w realizacji" niż przesłanie odpisu z KRS, miało dowodzić staranności pełnomocnika. Uzupełninie wpisu nastąpiło wyłącznie poprzez dokonanie przelewu z rachunku Spółki na rachunek WSA w Szczecinie. Pełnomocnik Spółki nie przesłał Sądowi w tym zakresie żadnej informacji czy to pisemnie czy to w formie elektronicznej. Natomiast uzupełnienie braku formalnego w postaci przekazania aktualnego odpisu z KRS wymagało sporządzenia pisma i jego nadania do Sądu, zatem było całkiem innym działaniem niż wykonanie przelewu przez Spółkę. Wreszcie jeśli dostrzec ponadto, iż wnosząc zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie odrzucające skargę, pełnomocnik Skarżącej wywodził, iż w dobie powszechnej informatyzacji sąd ma nie tylko możliwość i prawo ale winien w razie pojawienia się wątpliwości co do właściwego umocowania pełnomocnika korzystać z dostępnej wiedzy o danych rejestrowych, takie kategoryczne twierdzenia mogą wskazywać, iż nieuzupełnienie braku formalnego skargi objętego wezwaniem nie musiało być efektem opisanego we wniosku "błędu ludzkiego" lecz mogło być również wynikiem błędnego przeświadczenia adresata wezwania o wadliwości działania Sądu w zakresie wezwania go przesłania aktualnego odpisu z KRS. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd uznał, że pełnomocnik Skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu w uzupełnianiu braku formalnego skargi, co skutkowało odmową przywrócenia terminu w tym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych przywoływane powyżej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl.