II SA/Sz 967/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. H. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w decyzji tego organu z dnia [...] Nr [...], umarzającej wszczęte na wniosek I.H. postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie [...], gmina [...], pomiędzy działką nr [...], stanowiącą własność I.H. oraz działką nr [...], stanowiącą współwłasność W.K. i K.K., i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że dodanie do sentencji decyzji nowego zdania, nie zastępującego innego zdania, w uznaniu organu błędnego, nie stanowi sprostowania błędów decyzji, do czego przewidziany jest tryb określony w art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej zwanej "Kpa"), lecz dotyczy konkretyzacji praw i obowiązków stron postępowania stosownie do treści obowiązującego prawa. Kolegium zaznaczyło, że pisma I.H. z dnia [...], które wpłynęło do organu dnia [...] nie sposób było uznać za złożone w terminie żądanie uzupełnienia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] umarzającej postępowanie I instancji, ponieważ decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podkreśliło, że uzupełnienie decyzji nie mogło być uznane, jako sprostowanie błędu pisarskiego czy też oczywistej omyłki. Decyzja wymaga uzupełnienia, gdy jest niekompletna, a więc zawiera rozstrzygnięcie, które jest niepełne oraz nie zawiera pouczenia o zakresie i trybie weryfikacji decyzji lub też zamieszczone w niej pouczenie nie daje pełnej informacji, co do uprawnień stron. Przepis prawa dotyczący administracyjnego postępowania uzupełniającego nie wprowadza natomiast możliwości prowadzenia tego rodzaju postępowania z urzędu, wobec czego organ I instancji naruszył przepis art. 111 Kpa. Na powyższe postanowienie w dniu [...] I.H. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 138 Kpa, poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania organu I instancji i nierozpoznanie istoty sprawy oraz zarzutów podniesionych przez skarżącą. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 2 ustawy z dnia12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, z późn. zm.) oraz art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) poprzez umorzenie postępowania w sprawie, w której właściwym organem w kwestii orzekania powinien być sąd administracyjny. W uzasadnieniu skargi wskazała, że faktem jest, że organ I instancji naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania postanowień i uzupełniania decyzji. Organ II instancji powinien był jednak wytykając te uchybienia, nakazać organowi I instancji prawidłowy sposób postępowania i usunięcie naruszenie prawa, do którego doszło przy wydaniu przez Wójta Gminy [...] decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na fakt, że w prowadzonym na jej wniosek postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości nie doszło do zawarcia ugody, jak też nie było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z późn. zm.), Wójt Gminy [...] zasadnie umorzył postępowanie. W takiej sytuacji powinien był jednak z urzędu przekazać sprawę do rozpoznania właściwemu sądowi, czego nie uczynił. Skarżąca podniosła, że jedynym środkiem prawnym, za pomocą którego mogła wskazać Wójtowi Gminy [...] na powyższe uchybienie było wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku reakcji organu, wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Pomimo złożenia stosownego wniosku i wskazania uchybień, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] bezpodstawnie umorzyło postępowanie w sprawie, nie wskazując organowi I instancji prawidłowego, dalszego postępowania w sprawie i jednocześnie orzekając, choć właściwym organem rozstrzygającym powinien być sąd administracyjny. Na uzasadnienie twierdzeń skarżąca powołała się na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...], w którym, jak wskazała, sąd ten stwierdził brak posiadania przez I.H. legitymacji procesowej czynnej do występowania w sprawie o rozgraniczenie do sądu cywilnego, którą to legitymację posiada wyłącznie właściwy organ administracji. W odpowiedzi na Skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontrola wydanych w sprawie postanowień, dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, doprowadziła do uznania, że postanowienia organów I i II instancji wydane zostały w sposób niezgodny z prawem, a skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, aniżeli zostały w niej podniesione. W pierwszej kolejności wskazać należy na brak zasadności zarzutu skarżącej, dotyczącego naruszenia art. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającego na rozpoznaniu złożonego przez skarżącą środka zaskarżenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jako organ niewłaściwy w sprawie, który to środek, w ocenie skarżącej, powinien stać się przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy [...] z urzędu sprostował oczywistą omyłkę we własnej decyzji z dnia [...] Nr [...], umarzającej wszczęte na wniosek skarżącej postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Postanowienie w przedmiocie sprostowania wydane przez organ I instancji nie stanowiło reakcji tego organu na złożone przez skarżącą wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Rozstrzygnięcie to podjęte zostało z inicjatywy organu I instancji na podstawie art. 113 Kpa, normującego sposób działania organu administracji publicznej, którego istota sprowadza się do skorygowania w wydanej w sprawie decyzji oczywistych błędów rachunkowych lub omyłek pisarskich. Stosownie do treści art. 113 § 3 Kpa, na postanowienie w sprawie sprostowania służy zażalenie do organu wyższego stopnia. W myśl dyspozycji powołanego przepisu, w dniu [...] K.K. i W.K. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...]. Zaskarżone przez skarżącą postanowienie z dnia [...] wydane zostało zatem przez Kolegium w konsekwencji rozpoznania powyższego środka zaskarżenia. Zaznaczenia wymaga ponadto, że przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego obejmował, zgodnie z unormowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego, wyłącznie badanie zasadności rozstrzygnięcia postanowienia w przedmiocie sprostowania, nie zaś rozstrzygnięcia co do meritum sprawy, zawartego w decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...], stąd wszelkie uwagi w uzasadnieniu postanowienia Kolegium dotyczące tej decyzji były zbędne. W postanowieniu z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie wskazało na uchybienie organu I instancji, polegające na naruszeniu art. 113 Kpa. W myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowym poglądu, sprostowanie decyzji nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Nie jest zatem dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, odmiennego od pierwotnego. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 1991 r., SA/Wr 1084/91, opubl. ONSA 1991, Nr 3-4, poz. 93 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2007 r., IV SA/Wa 916/07, opubl. LEX nr 399433). W świetle powołanego stanowiska, okoliczność dodania przez Wójta Gminy [...], na podstawie postanowienia korygującego z dnia [...] w sentencji własnej decyzji tego organu z dnia [...] zdania: "Przekazać sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu I Wydział Cywilny w [...]", nie może być uznana za dopuszczalne sprostowanie oczywistego błędu lub omyłki, lecz stanowi ona niedozwolone, w myśl art. 113 Kpa, uzupełnienie rozstrzygnięcia merytorycznego decyzji, której postanowienie korygujące dotyczyło. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w zakresie uchylenia postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...], zdaniem Sądu, było zatem zasadne. W sposób nieprawidłowy, w ocenie Sądu, organ II instancji zastosował natomiast do postanowienia w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki art.138 § 1 pkt 2 w związku z art.144 Kpa i rozstrzygnął o umorzeniu postępowania organu I instancji. Zgodnie z treścią art.144 Kpa w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń (rozdział 11 Kpa) mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Przy odpowiednim stosowaniu przepisów dotyczących odwołań należy mieć na uwadze, że postanowienie rozstrzyga zagadnienia proceduralne wynikające w toku postępowania, zaś decyzja rozstrzyga o istocie sprawy. Sporny jest zakres odpowiedniego stosowania art. 138 Kpa (przepis zamieszczony w rozdziale 10 Kodeksu pt."Odwołania"). Według Z. Janowicza (Komentarz, 1995, s. 144) nie mają zastosowania "przepisy art. 138 § 1 pkt 2 i 3", zaś według B. Adamiak (w: Komentarz, 1996, s. 606): "organ II instancji może umorzyć postępowanie zażaleniowe, stosując odpowiednio przepis art. 138 § 1 pkt 3, gdy skarżący cofnie zażalenie", a "ostatni człon przepisu art. 138 § 1 pkt 2, stanowiący: «umarza postępowanie pierwszej instancji», musi być stosowany z zachowaniem odpowiedniości" (Komentarz do art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd.II). Jak z powyższego wynika w doktrynie występują wątpliwości, co do możliwości stosowania umorzenia postępowania kończącego się wydaniem postanowienia. Zgodnie z art.126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Mając również na uwadze, iż do postanowień nie stosuje się art.105 Kpa ( umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości ), niniejszy skład orzekający podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn.akt II OSK 1520/06 (LEX 351309) o niemożności wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, uznał za niedopuszczalne także umorzenie postępowania w sprawie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki. Dodać także należy, iż zarzuty podniesione przez skarżącą w przeważającej części dotyczyły decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i jej legalność nie mogła być przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego decyzje ostateczne mogą być wzruszone jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych określonych w rozdziale 12 i 13 tego Kodeksu. W tym stanie rzeczy na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt I sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt II), Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.