II SA/Sz 967/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Inspektora Pracy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. J. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym skargę na opisaną w sentencji decyzję Okręgowego Inspektora Pracy . Wezwana do uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł wniosła o udzielenie pomocy prawnej. W formularzu PPF przesłanym w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż jest inwalidką na rencie ZUS w wysokości [...] zł. Z kwoty tej muszą utrzymać się trzy osoby, w tym córka na studiach. Wnioskodawczyni jest nieuleczalnie chora na czerniaka z przerzutami. Rodzina nie ma żadnego majątku, kont bankowych, samochodów, jest bezdomna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach A. J. wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Odnośnie stanu majątkowego oświadczyła, że trzy nieruchomości zajęte są przez banki, komorników i wierzycieli, w związku z czym jej rodzina jest bezdomna bez żadnego majątku. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny stanowi renta inwalidzka skarżącej w wysokości [...] zł. Mąż zawiesił działalność gospodarczą w celu sprawowania całodobowej opieki nad skarżącą. Do formularza skarżąca załączyła potwierdzenie wypłaty renty za sierpień [...] r. w kwocie [...] zł, obszerną dokumentację medyczną stwierdzającą rozpoznanie u chorej czerniaka, a następnie w roku [...] r. przerzutów nowotworu, wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej potwierdzający zawieszenie działalności gospodarczej W. J. z dniem [...] r. w przewidywanym okresie do [...] r., kserokopię decyzji z dnia [...] r. w sprawie przyjęcia K. J. na studia na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. A. Mickiewicza , kserokopię zawiadomienia ZUS podającego, że wysokość świadczenia od lipca [...] r. wynosić będzie [...] zł oraz, że od tego miesiąca dokonywane będzie potrącenie ze świadczenia w wysokości [...] zł, kserokopię orzeczenia kwalifikującego skarżącą do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia [...] r. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako P.p.s.a. wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - oświadczenia dot. aktualnego miejsca zamieszkania rodziny skarżącej przez wskazanie czyją własność stanowi nieruchomość położona przy ul. [..] w [...] oraz kto ponosi koszty jej utrzymania, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na opłaty za prąd, gaz, czynsz itp. oraz inne niezbędne wydatki z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej jednostki opieki społecznej, czy w ciągu ostatnich dwóch lat skarżąca i jej małżonek korzystali ze świadczeń pomocy opieki społecznej, -wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, -dowodów potwierdzających dokonane przez banki i komorników zajęcia nieruchomości, - oświadczenia, czy skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą tj. sklep przy ul.[...] , jeżeli tak, to podanie oświadczenia o wysokości uzyskiwanego dochodu, w razie likwidacji lub zawieszania ww. działalności przedłożenie dokumentu potwierdzającego dany fakt, - oświadczenia, czy przy ul. [..] w [...] skarżąca prowadziła lub nadal prowadzi działalność gospodarczą. Pomimo upływu zakreślonego w wezwaniu terminu, skarżąca nie wykonała zobowiązania referendarza sądowego. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zważył: Instytucja prawa pomocy uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwana dalej P.p.s.a. w zakres której wchodzi wnioskowane przez skarżącą zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podst. art. 246 P.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FZ 345/08). Stosownie do regulacji art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie zaś z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa, co oznacza, że przedstawione informacje musza pozwalać na przyjęcie takiego ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości. Wnioskodawca powinien zatem rzetelnie i wiarygodnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem ( por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08) wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania pomocy prawnej w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do referendarza rozpatrującego wniosek należy zaś ocena, czy przedstawione powyżej okoliczności zachodzą. Nie budzi wątpliwości, iż ustawa P.p.s.a. nie przewiduje działania referendarza sądowego z urzędu, a więc pomoc prawna może być przyznana stronie wyłącznie na wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF, mającym na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej wnoszącego. Z kolei kwestię badania zaprezentowanych przez stronę informacji reguluje art. 255 P.p.s.a., stanowiący, że w ramach postępowania wyjaśniającego można wezwać wnioskującego, w ustalonym dowolnie terminie do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych, jeżeli dane zaprezentowane we wniosku okażą się: po pierwsze niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub po drugie: budzą uzasadnione wątpliwości. W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że na podstawie danych zawartych w formularzu PPF nie sposób było dokonać ustaleń dotyczących zarówno wysokości dochodów, wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, czy stanu majątkowego skarżącej i jej rodziny. Skarżąca bowiem podała, że trzyosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z jej renty w wysokości ok. [...] zł i w związku z zajęciem całego majątku przez banki i komorników jest bezdomna. Mimo wezwania dot. przedłożenia dokumentów potwierdzających wskazywany przez skarżącą stan majątkowy, wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej oceny tego stanu, tj. wysokości dochodów, wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków na utrzymanie, stanu posiadanego majątku, czy też statusu prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe skutkuje tym, że nie jest możliwa ocena rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Skarżąca jedynie w pełni udokumentowała swój stan zdrowia, który jednakże, nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.