II SA/Sz 973/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak/spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia NSA Danuta Strzelecka -Kuligowska Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu [...] r. skarżąca I. P. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka J. G.. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącej przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ podniósł, iż art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, natomiast zgodnie z art. 3 pkt 17 samotne wychowanie dziecka oznacza wychowanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. W związku z powyższym, zdaniem organu, o ile skarżąca spełnia kryterium uznania ją za matkę samotnie wychowującą dziecko (status panny), o tyle należy stwierdzić, iż na podstawie dokonanego przez organ rozeznania wychowuje dziecko wspólnie z ojcem dziecka – T. G.. W dniu [...]r. skarżąca wniosła odwołanie od wyżej opisanej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca oświadczyła w nim, iż nie prowadzi z ojcem dziecka wspólnego gospodarstwa domowego, nie żyją we wspólnym związku, a nawet mieszkają pod różnymi adresami. Podkreśliła ponadto, iż ojciec dziecka jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności wymagającą całkowitej opieki i pomocy innych osób i z tego tytułu pobiera rentę socjalną. Jednocześnie skarżąca potwierdziła, iż czasami można ją, syna i ojca dziecka spotkać na wspólnym spacerze, gdyż ojciec dziecka nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej i w związku z tym ma prawo odwiedzać syna. Fakt ów, nie może jednak, zdaniem skarżącej, stanowić przesłanki do odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, iż z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, iż skarżąca wraz z T. G. wspólnie wychowują syna. Organ podkreślił, iż wspólne wychowywanie dziecka z ojcem lub matką dziecka, nawet pomimo braku aktu zawarcia przez rodziców dziecka związku małżeńskiego, polega na otaczaniu dziecka opieką, stwarzaniu mu poczucia bezpieczeństwa, dbaniu o jego rozwój psychiczny i fizyczny, a nie na prowadzeniu wspólnego gospodarstwa. A to oznacza, zdaniem organu, brak możliwości ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Pismem z dnia 2 września 2004 r. I. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca, w uzasadnieniu skargi, oświadczyła, iż nie zgadza się interpretacją organu definicji: "samotne wychowywanie dziecka" oraz "wspólne wychowywanie dziecka", gdyż, zdaniem skarżącej, dziecku należy zapewnić godziwe warunki egzystencji, czyli poczucie bezpieczeństwa materialnego, a temu służą zasiłki. Skarżąca dodaje ponadto, iż zarówno Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dysponują żadnym materiałem świadczącym o tym, że ojciec dziecka wychowuje je wspólnie ze skarżącą. W posiadaniu organu znajduje się jedynie stwierdzenie zawarte w odwołaniu od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, że czasami można zobaczyć skarżącą, jej syna oraz ojca dziecka na wspólnym spacerze, nie może to jednak świadczyć, zdaniem skarżącej, o wspólnym wychowaniu dziecka. Skarżąca podkreśliła ponadto w uzasadnieniu odwołania fakt, iż ojciec dziecka jest inwalidą pierwszej grupy i sam potrzebuje opieki drugiej osobie, co oznacza, iż nie może on uczestniczyć w procesie opieki nad dzieckiem. W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia [...]r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż zarzut, że ojciec dziecka jako osobą niepełnosprawną i nie może uczestniczyć w procesie opieki nad dzieckiem jest chybiony, gdyż niepełnosprawność, zdaniem Kolegium, nie uniemożliwia pełnienia funkcji rodzicielskich, a ponadto stopień niepełnosprawności ojca dziecka datuje się już od dzieciństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w granicach określonych przez art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne oparte jest na kilku zasadach, określanych często w doktrynie jako naczelne zasady postępowania. Odnoszą się one bowiem do wszystkich trybów i faz postępowania administracyjnego. Część z tych zasad zawarta została w art. 7 k.p.a., stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 § 1 kpa nakazującym organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Funkcjonowanie zasady prawdy w postępowaniu administracyjnym zobowiązuje organ do szczególnej staranności w wyjaśnieniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy. W szczególności organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa (zob. wyrok NSA z dnia 26.05.1981r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1 poz. 45). Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 23 listopada 1994 r. III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83, ustalenia faktyczne należy traktować jako dowolne jeżeli znajdują wprawdzie oparcie w materiale dowodowym, ale niekompletnym. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, przyjmując, że skarżąca wychowuje syna J. wraz z ojcem dziecka T. G.. Prawdą jest, że skarżąca oświadczył, iż ojciec utrzymuje kontakt z dzieckiem. Jednak już w odwołaniu twierdziła, że nie oznacza to wcale, iż wychowuje syna wspólnie z jego ojcem, ponieważ, oprócz tego, że ojciec dziecka jest zameldowany i zamieszkuje pod innym adresem niż skarżąca z synem, to dodatkowo jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i sam wymaga całkowitej opieki i pomocy innych osób. Z akt sprawy nie wynika aby przeprowadzono inne dowody dla wyjaśnienia powyższych okoliczności, w szczególności nie wynika, aby przesłuchano ojca dziecka lub innych świadków. Naruszenie przez organy orzekające w sprawie przyznania na rzecz I. P. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przepisów art. 7 i 77 k.p.a., skutkowało wydaniem wadliwych decyzji administracyjnych. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania prawidłowej decyzji. Dodatkowo należy wskazać, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z poważnym uchybieniem art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji powinna wynikać ocena faktów i prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiąc jej integralną cześć, ma za zadanie wyjaśnienie stronie treść dokonanego rozstrzygnięcia. Trudno uznać za spełniające powyższe wymagania uzasadnienie zawierające jedynie treść przepisów prawa oraz stwierdzenie, że z dokonanego rozeznania wynika, iż skarżąca wychowuje syna wspólnie z ojcem dziecka. Uznając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.