II SA/Sz 991/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o wymeldowanie I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata W. J. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone na zasadzie prawa pomocy. B. H. w dniu 4 czerwca 2007 r. złożył do Burmistrza Miasta i Gminy wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego byłej żony E. H. i Jej obecnego konkubenta Z. K. z lokalu mieszkalnego położonego w T. ul. [...] oraz o zabezpieczenie tego mieszkania dzieciom E., M. i G. H. Burmistrz Miasta i Gminy, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wymeldowania E. H. i Z. K. z lokalu mieszkalnego położonego w T. przy ul. [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania E. H. i Z. K., zostało wszczęte na wniosek B. H. Organ ustalił, że przedmiotowy lokal należy do zasobów Zarządu Budynków Komunalnych w T. i został przydzielony wyłącznie E. H. na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 8 stycznia 2004 r. B. H. w dniu 18 października 2001 r. zrzekł się prawa do tego lokalu. Małżeństwo E. i B. H. w maju 2002 r. zostało rozwiązane przez rozwód. W tym stanie faktycznym organ I instancji uznał, że B. H. nie ma legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Nie posiada on tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, nie ma więc przymiotu strony w sprawie i nie może zatem żądać wymeldowania E. H. i jej konkubenta. Z tych względów, organ I instancji uznał, że postępowanie administracyjne jest od początku bezprzedmiotowe. Odwołanie od tej decyzji złożył B. H. podnosząc – w bardzo obszernym uzasadnieniu – że była żona nie opłaca czynszu za wynajmowany lokal, nadużywa alkoholu, źle opiekowała się dziećmi i dlatego dzieci obecnie przebywają w placówkach opiekuńczych, zaś konkubent matki niestosownie zachowywał się wobec córki odwołującego się. B. H. pragnie mieszkanie zabezpieczyć dla dzieci. Zaprzeczył, że nie posiada tytułu do lokalu, oraz wskazał, że Wojewoda postanowieniem z dnia [...] anulował Jego wymeldowanie z dnia 8 maja 2002 z lokalu przy ul. [...] a także anulował zameldowanie w lokalu przy ul. [...]. Tym samym Burmistrz Miasta i Gminy przywrócił mu stałe miejsce zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały od 5 marca 1996 r., zatem posiada tytuł prawny do lokalu, którego był najemcą od marca 1996 r. Reasumując, odwołujący się wniósł "o pozytywne rozpatrzenie wniosku o wymeldowanie E. H. i Z. K. dla dobra Jego nieletnich dzieci". Wojewoda decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania B. H. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zgodnie z art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 28 Kpa stanowi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobowych wynika, że w świetle przepisów tej ustawy, osoba posiada interes prawny, w rozumieniu art. 28 Kpa, tylko wówczas, gdy dysponuje tytułem prawnym do lokalu. Postępowanie administracyjne o wymeldowanie E.H. i Z. K. z lokalu przy ul. [...] w T. zostało wszczęte przez organ I instancji na wniosek B. H. Organ ten uznał, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony, gdyż nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Wojewoda podzielił w całości argumentację powyższego ustalenia i uznał za bezsporne, że B. H. nie posiadała legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania i nie ma przymiotu strony. Nie mógł zatem żądać wszczęcia postępowania administracyjnego, które od początku było bezprzedmiotowe. W tej sytuacji, Wojewoda uznał, że skoro postępowanie było prowadzone na wniosek osoby nie będącej stroną w sprawie, a więc było bezprzedmiotowe, dlatego stosowanie do art. 105 § 1 Kpa należało to postępowanie umorzyć. B. H. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzupełnionej pismami z dnia 11 października 2007 r. i 14 maja 2007 r. wniósł "o przywrócenie mu prawa do lokalu przy ul. [...] w T.", tj. zawarcia z nim umowy najmu z jednoczesnym rozwiązaniem umowy najmu na ten lokal zawartej z E. H. oraz o nadanie dalszego biegu wnioskowi o wymeldowanie E. H. i Z. K". W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył stanowisko i argumenty jak w odwołaniu. Podtrzymał twierdzenie, że rozwiązaniem z Nim umowy najmu lokalu przy ul. [...] w T. nastąpiło z naruszeniem prawa, bowiem oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do lokalu złożył pod namową urzędniczki. Ponadto podniósł, że Wojewoda postanowieniem z dnia [...] anulował czynność materialno-techniczną wymeldowania skarżącego z powyższego lokalu. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddaleniem podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie, wobec zawartego w skardze wniosku, niezbędne jest wyjaśnienie skarżącemu, że zakres kompetencji sądów administracyjnych został określony w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). w myśl tego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że tylko w razie stwierdzenia, iż zaskarżony akt dotknięty jest istotnymi wadami prawnymi Sąd – w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego – uchyla wadliwą decyzję lub stwierdza jej nieważność, a w przeciwnym wypadku – skargę oddala. Sąd administracyjny nie zastępuje właściwych w sprawie organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzygnięciu spraw należących do ich właściwości, a także nie rozstrzyga spraw należących do sądów powszechnych. Granice kontroli sądu administracyjnego zostały określone w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej określonej jako P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. – Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie oraz w granicach rozstrzygania, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Przedmiotem kontroli Sądu jest ostateczna decyzja o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek skarżącego o wymeldowanie E. H. i Z. K. z lokalu przy ul. [...] w T. Organy orzekające ustaliły bowiem, że skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, gdyż nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Sąd podziela powyższe stanowisko organów, gdyż stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kpa jest podmiot, któremu w danym postępowaniu służy interes prawny, /"każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie(...)", "każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek"./ O tym, czy interes ma charakter prawny decyduje treść przepisów prawa materialnego, jako, że interes prawny istnieje wówczas, gdy zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej oraz, że interes prawny musi mieć charakter obiektywny, co oznacza, że o jego istnieniu nie decyduje przekonanie zainteresowanego ale ocena ustawodawcy. Interes prawny nie istnieje w sytuacji, gdy brak jest bezpośredniego wpływu sprawy, będącej przedmiotem konkretnego postępowania administracyjnego na sferę prawną danego podmiotu. Interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa może wynikać nie tylko z prawa administracyjnego, ale również z przepisów prawa cywilnego. W postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie a więc toczącym się na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności o dowodach osobistych (t. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), interes prawny wnioskodawcy wywodzi się najczęściej z przysługującego mu prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym tj. prawa własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu, często również z praw o charakterze zobowiązaniowym, głównie prawa najmu lokalu. W każdym przypadku przy ocenie istnienia tego interesu po stronie podmiotu, który występuje z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania innej osoby należy jednak wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności konkretnej sprawy i rozważyć, jakie uprawnienia do nieruchomości mogą temu podmiotowi przysługiwać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2006 r. II OSK 106/06, LEX nr 319423). W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że przedmiotowy lokal należący do zasobów Zarządu Budynków Komunalnych w T. został przydzielony wyłącznie E. H. na podstawie umowy najmu z dnia 8 stycznia 2004 r. (dowód – umowa na k. 12 akt administracyjnych). Z umowy tej wynika bezspornie, że od dnia 8 stycznia 2004 r. tytuł prawny do tego lokalu posiada tylko E. H. W sprawie niniejszej niekontrowersyjne jest, że w okresie poprzedzającym zawarcie tej umowy, skarżący był współnajemcą przedmiotowego lokalu. Nie ulega też wątpliwości w świetle materiału dowodowego, że ustalenie organu I instancji, iż skarżący zrzekł się tytułu prawnego do lokalu, odpowiada prawdzie. Aktualne wywody skarżącego, który pod wpływem ustalenia, że w dacie orzekania nie posiadał on tytułu prawnego do lokalu, powołał się na okoliczności zmierzające post factum do cofnięcia uprzedniego oświadczenia woli, są na gruncie rozpoznawanej sprawy bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie ostatecznej decyzji. Nie jest przy tym uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie wad oświadczenia woli, w tej kwestii bowiem właściwy jest sąd powszechny, Również organy administracji publicznej orzekające w przedmiocie wymeldowania, nie są właściwe do orzekania w kwestii skuteczności zawarcia cywilnoprawnej umowy najmu. Nie narusza zatem prawa ustalenie, że skarżący nie posiada przymioty strony, albowiem nie ma tytułu prawnego do wskazanego lokalu i nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego z postanowienia Wojewody z dnia [...], nie wynika, że skarżący jest zameldowany na pobyt stały w powyższym lokalu. Z treści tego postanowienie wynika jedynie, że Wojewoda przekazał według właściwości Burmistrzowi Miasta i Gminy wniosek skarżącego "o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na jego wymeldowaniu w dniu 8 maja 2002 r. z adres ul. [...] w T. oraz o zameldowaniu w dniu 3 czerwca 2003 r. na pobyt stały pod adresem ul. [...] w T". W tym stanie sprawy, skoro postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte na wniosek osoby nie posiadającej przymiotu strony do żądania wszczęcia takiego postępowania, to zgodna z prawem jest decyzja o umorzeniu postępowania stosowanie do art. 105 § 1 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 w związku z art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1, § 18 ust. 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).