II SAB/Sz 128/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi F. S. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu do rozpatrzenia wniosku F. S. z dnia [...] października 2020 r., 2. stwierdza, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku F. S. z dnia 20 października 2020 r., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego F. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. F. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Organu – Prezesa Sądu Okręgowego w S. , w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Strona 20 października 2020 r. złożyła do organu – za pośrednictwem platformy ePUAP - wniosek o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2020.2176 j.t. ze zm.; dalej u.d.i.p.") wnosząc o udostępnienia kopii postanowienia z [...] stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie przedstawienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego wraz z uzasadnieniem. W odpowiedzi na wniosek, Organ pismem z 6 listopada 2020 r. przesłał Stronie w tym dniu - za pośrednictwem platformy e-PUAP – zanonimizowane postanowienie wskazane w ww. wniosku Strony. Pismo zostało doręczone Stronie 6 listopada 2020 r. W tym samym dniu, tj. 6 listopada 2020 r., Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Organu w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 20 października 2020 r., wnosząc o: 1) zobowiązanie Prezesa Sądu do rozpoznania wniosku Skarżącego z 20 października 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy, 2) stwierdzenie, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 20 października 2020 r., 3) zasądzenie od Prezesa Sądu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący powołał przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że określony w nim 14-o dniowy termin na udostępnienie wnioskowanej przez Skarżącego informacji publicznej upłynął z dniem 3 listopada 2020 r. Jak dalej wskazał Skarżący, do dnia wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie, nie otrzymał on odpowiedzi na ww. wniosek. W związku z powyższym, w ocenie Skarżącego, Organ pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ nie kwestionując stanu faktycznego sprawy wskazał, że wnioskowana informacja została udostępniona Skarżącemu 6 listopada 2020 r. za pośrednictwem platformy ePUAP, a zatem nieznacznie po upływie terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Organ wskazał ponadto, że od momentu wpłynięcia wniosku Skarżącego podejmował działania zmierzające do jego realizacji mieszczące się w ramach wyznaczonych przez u.d.i.p., co wyklucza zarzut bezczynności. Niezwłocznie bowiem po wpłynięciu wniosku, pracownik Oddziału Administracyjnego sądu zwrócił się telefonicznie do kierownika Sekretariatu II Wydziału Cywilnego Odwoławczego o podanie informacji, czy w wydziale tym zapadło postanowienie w sprawie [...] w przedmiocie przedstawienia Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego oraz jego nadesłanie w postaci zanonimizowanej. Organ wskazał ponadto, że ww. pracownik sądu zwrócił się o przedłużenie terminu do wykonania powyższego zobowiązania, z uwagi na związane z epidemią Covid-19 problemy kadrowo-organizacyjne, tj. absencje kilu pracowników sekretariatu, w tym kierownika, wywołane chorobą i przymusową kwarantanną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 j.t.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Skarżący domagał się informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Należy ponadto wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. NSA w wyroku z 5 lutego 1999 r., I SAB 90/98). Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Tak rozumiana bezczynność oznacza naruszenie prawa obywatela UE do dobrej administracji. Prawo do dobrej administracji wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1). Jednym z fundamentalnych elementów tego prawa jest w myśl art. 41 ust. 1 tej Karty, prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii. W świetle ugruntowanego stanowiska Sądów Administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza zatem niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie, stosownych czynności. Do tych czynności należy albo udostępnienie informacji co odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej, albo też wydanie decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 października 2012 r., II SAB/Kr 122/12). Innymi słowy, niepodjęcie czynności udostępnienia informacji lub niewydanie decyzji administracyjnej rozpoznającej wniosek w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku uzasadnia ocenę zachowania organu w kategorii bezczynności. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania powyżej wskazanego art. 149 § 1 P.p.s.a. Ocena prawidłowości sposobu działania organu, do którego wpłynął wniosek wymaga zatem stwierdzenia, czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., i czy podmiot będący adresatem żądania jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i innych podmiotach, wymienionych w art. 4 ust. 1, zasadach ich funkcjonowania (w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych), o danych publicznych, takich jak np. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności zaś aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Ponadto, jak jednoznacznie wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie u.d.i.p., treść wydanych przez sąd powszechny orzeczeń stanowi informację publiczną. Należy zatem przyjąć, iż prawidłowa interpretacja przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wymaga stwierdzenia, że odnosi się on także do sądu jako organu władzy (art. 4 ust. 1 pkt 1), a obowiązek udostępnienia informacji dotyczącej treści orzeczeń sądów powszechnych mieści się w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzeci u.d.i.p. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełniony został warunek podmiotowy jak i przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji. Powyższego nie kwestionuje również i organ, który jak wynika z akt sprawy pismem z 6 listopada 2020 r. przesłał Skarżącemu w tym dniu - za pośrednictwem platformy e-PUAP – zanonimizowane postanowienie wskazane w ww. wniosku Skarżącego. Sąd wskazuje, że oczywiście ww. informacja, o którą Skarżący zwrócił się do Organu, nie może naruszać przepisów ograniczających dostęp do informacji, o których stanowi art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którymi prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych jak i ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył wniosek o udostępnienie ww. informacji na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. 20 października 2020 r. i spełniony został warunek podmiotowy jak i przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji, to tym samym Sąd przyznał rację Skarżącemu, że określony art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-o dniowy termin na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej upłynął z dniem 3 listopada 2020 r. Organ zaś udzielił Skarżącemu wnioskowanej informacji 6 listopada 2020 r., co nie jest sporne w sprawie. Przy czym Sąd zauważa jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka powołanego powyżej art. 13 ust. 2 u.d.i.p. uprawniająca organ do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej z naruszeniem ww. 14-o dniowy terminu. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Organ w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie powiadomił Skarżącego o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku). Przepisy u.d.i.p. nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, że bez powiadomienia, o jakim stanowi art. 13 ust. 2 u.d.i.p. możliwe jest skuteczne powoływanie się na termin dwumiesięczny i w konsekwencji skuteczne kwestionowanie stanu bezczynności, gdy reakcja na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nastąpiła po upływie 14 dni a przed upływem dwóch miesięcy od złożenia wniosku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2660/18). Skoro nie budzi wątpliwości, że Organ nie załatwił wniosku Skarżącego w terminie wyznaczonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a zastosowanie w sprawie dwumiesięcznego terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek nie znajdowało uzasadnienia jako nie spełniające przesłanek z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., to zaszły podstawy do stwierdzenia, że w czasie składania skargi do sądu administracyjnego organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku. Jednocześnie Sąd wskazuje, że sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się w ten sposób, że w dniu złożenia skargi na bezczynność Organ udostępnił wnioskowaną informację w całości, w formie zanonimizowanej. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek Skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3) P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec tego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Organu do rozpoznania wniosku Skarżącego z 20 października 2020 r. (pkt 1 sentencji). Załatwienie wniosku i udostępnienie informacji publicznej przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł w punkcie 2 sentencji, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem udostępnienie wnioskowanej informacji nastąpiło w dniu 6 listopada 2020 r., a więc – jak powyżej wskazano - doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p., skoro wniosek Skarżącego złożony został skutecznie 20 października 2021 r. Nieznaczne przekroczenie ww. terminu nie uprawnia Sądu od odstąpienia do zastosowania w sprawie art. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. jak i art. art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Ponadto Sąd nie mógł uwzględnić argumentów organu w zakresie problemów organizacyjnych uniemożliwiających zachowanie ww. terminu skoro w sprawie nie zostały spełnione ww. przesłanki art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że w reakcji na wniosek Skarżącego Organ niezwłocznie podjął czynności zmierzające do jego załatwienia – nie został wobec niego bierny. Zarówno wymiar przekroczenia terminu na załatwienie sprawy, jak i podniesione przez organ okoliczności wskazują, że bezczynność nie wynikała ze złej woli organu. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Ponadto przekroczenie terminu do udzielenia odpowiedzi nie było rażąco nadmierne, a Skarżący nie powołuje się na okoliczności wskazujące na naruszenie jego interesu poprzez brak uzyskania w ustawowym terminie odpowiedzi na jego żądanie. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął zgodnie z art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. uwzględniając wynik sprawy, wniosek Skarżącego i wysokość poniesionych kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi (100 zł). Orzeczenia sądów administracyjnych wskazane w uzasadnieniu dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.