II SAB/Sz 141/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na przewlekłość postępowania Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 14 października 2014 r. K.S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Skarżąca wniosła jednocześnie o zwolnienie jej od opłat sądowych w tej sprawie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF K.S. podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest właścicielką mieszkania o powierzchni 36 m2 oraz 50% udziałów w działce budowlanej o powierzchni 157 m2, osiągnęła dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w lipcu i sierpniu 2014 r., który wyniósł odpowiednio [...] zł i [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej radca prawny P.K. przedłożył decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, której skarżąca jest współwłaścicielką, za 2014 rok w łącznej kwocie [...] zł, faktury VAT za prąd na kwotę [...] zł za okres od sierpnia do października 2014 r. oraz na kwotę [...] zł za okres od października do grudnia 2014 r., zestawienie rozliczenia wpłat za mieszkanie przy ul. [...] za rok 2014 (nadpłata na koniec 2014 r. – [...] zł), faktury VAT z okresu maj - wrzesień 2014 r. za wodę i ścieki w lokalu [...], wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie zawieszenia z dniem 1 września 2014 r. przez skarżącą działalności gospodarczej, zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o niekorzystaniu przez skarżącą w latach 2013 – 2014 ze świadczeń pomocy społecznej, wyciąg z rachunku bankowego przedstawiający saldo końcowe na rachunku na dzień 31 grudnia 2014 r. w kwocie [...] zł - bez obrotów finansowych na tym koncie. Skarżąca nie podała w jakiej części partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości i lokalu - gastronomii z innymi współwłaścicielami. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, w którym wskazał, że skarżąca nie uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu pozwalającego na poniesienie kosztów sądowych z uwagi na fakt, że działalność ta jest sezonowa i została zawieszona z dniem 1 września 2014 r. Zyski jakie działalność przyniosła muszą starczyć skarżącej na pokrycie kosztów utrzymania przez cały rok. Prowadzona działalność jest jedynym źródłem dochodu. Ponadto, zdaniem pełnomocnika, w postępowaniu administracyjnym o dacie wszczęcia postępowania decyduje organ, nie strona, a więc strona nie może przewidzieć konieczności czynienia oszczędności na przyszłość ewentualnego zaskarżania wydanej w przyszłości decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 260 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na względzie ww. przepis, Sąd ponownie rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i w związku z tym dokonał na nowo oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej skarżącej, w oparciu o przedłożone do akt dokumenty i wyjaśnienia. Podkreślić należy, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., następuje w określonych ustawą przypadkach. W zakresie częściowym, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Z treści ww. przepisu wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tej instytucji. Osoba składająca wniosek o prawo pomocy obowiązana jest złożyć dokładne oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach oraz sytuacji rodzinnej umożliwiając tym samym rzetelną ocenę jej sytuacji ekonomicznej. Użyte w tym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej i finansowej, umożliwiający dokonanie oceny, czy jest on w stanie partycypować w kosztach sprawy, czy istotnie nie posiada środków wystarczających do poniesienia kosztów postępowania w pełnej wysokości. Istotnym jest również, że nie jest wystarczające złożenie odpowiednich oświadczeń, czy wskazanie okoliczności powodujących w ocenie wnioskodawcy niemożność poniesienia kosztów postępowania w pełnej czy jakiejkolwiek wysokości. Oświadczenia oraz podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność powinny zostać poparte dokumentami lub dowodami przemawiającymi za zasadnością twierdzeń zawartych we wniosku. Na podstawie przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej okoliczności i na podstawie znajdujących się w aktach dokumentach źródłowych, Sąd stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do szczególnie trudnych. Istotny dla Sądu jest fakt, że na dzień 31 grudnia 2014 r. skarżąca posiadała środki w wysokości [...] zł, przy czym na tym etapie sprawy koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 100 zł. W ramach sprzeciwu pełnomocnik skarżącej nie wskazał, aby sytuacja w oszczędnościach skarżącej uległa zmianie w zakresie posiadanej kwoty, nie podał też żadnych nowych okoliczności, poza tymi co były poddane ocenie referendarza sądowego. Pełnomocnik nie wyjaśnił, pomimo wcześniejszego wezwania, czy skarżąca dzieli się wydatkami z pozostałymi współwłaścicielami i jaka część przypada jej do zapłaty, a z pewnością jest to istotna okoliczność dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Z kolei powoływana okoliczność, że w przyszłości z oszczędności skarżąca będzie musiała pokryć koszty utrzymania siebie i nieruchomości nie jest wystarczająca dla przyjęcia, że na ten moment skarżąca nie posiada żadnych środków finansowych. Zdarzenie przyszłe, niepewne, na które powołuje się pełnomocnik, nie może stanowić uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy przyznawanego z zasady osobom znajdującym się w aktualnie ciężkiej, często długotrwale, sytuacji finansowej, życiowej, korzystającym z pomocy Państwa w różnej formie. Jak wynika z akt skarżąca, pomimo sezonowego dochodu, nie korzystała w latach 2013 r. i 2014 r. z pomocy społecznej. Poza tym skarżąca, poza wydrukiem z jednego konta z saldem początkowym [...] zł i końcowym [...] zł bez żadnych obrotów na tym koncie, nie przedstawiła wyciągów z jakichkolwiek innych rachunków bankowych obrazujących dokonywane w okresie 2014 r. operacje finansowe (wpłaty, wypłaty, opłaty), a jednak rachunki za media, czynsz za mieszkanie były w tym czasie, w różnych terminach, opłacane. Sąd nie mógł również ocenić jakie kwoty wpływały na konto skarżącej w tamtym czasie, jak też pełnomocnik nie przedstawił aktualnego wyciągu z konta skarżącej, z którego wynikałaby okoliczność pomniejszania posiadanej kwoty o kwoty służące koniecznemu utrzymaniu siebie i mieszkania. Brak pełnych wyciągów z konta skarżącej, czy kont co w znacznym stopniu uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej. Pełnomocnik skarżącej, poza stwierdzeniem w sprzeciwie, że nie jest ona w stanie ponieść koszów opłaty sądowej od skargi, nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących taką właśnie sytuację ekonomiczną skarżącej. Nie uzupełnił też danych i dokumentów zgodnie z wcześniejszym wezwaniem. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 243 P.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony. Zatem to do obowiązków strony należy przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. Oznacza to, że wnioskujący winien przekonać sąd tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów toczącego się postępowania. Ponadto zauważyć należy, że podmiot występujący na drogę postępowania sądowego winien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2014 r. I GZ 513/14 , LEX nr 1561156). Nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem, że tylko w procesie cywilnym strona decyduje o wystąpieniu do sądu powszechnego z pozwem i dlatego ma świadomość ewentualnych kosztów z tym związanych. Należy zauważyć, że inicjatorem postępowania w oparciu o przepisy prawa budowlanego jest skarżąca, a niniejsza skarga jest związana z tym postępowaniem i jej wniesienie, tak jak złożenie pozwu w postępowaniu cywilnym, było zależne wyłącznie od woli skarżącej. Zdaniem Sądu, strona winna mieć świadomość zarówno swoich praw, jak i obowiązków związanych z rolą strony inicjującej postępowanie administracyjne, czy sądowe. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności i na podstawie dokumentów nie można przyjąć, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, które na tym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.