II SAB/Sz 39/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na przewlekłości postępowania Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy, II. stwierdza, że przewlekłość Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umorzyć postępowanie w sprawie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku skarżącej M. B. z dnia [...] października 2020 r., IV. wymierza organowi Wojewodzie grzywnę w kwocie [...]([...]) złotych, V. oddala skargę w pozostałym zakresie, VI. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 24 stycznia 2022 r. M. B., dalej: "skarżąca", "strona", wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłość Wojewody, dalej: "Wojewoda", "organ", w sprawie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej domagając się: 1. stwierdzenia przewlekłego prowadzenia sprawy przez Wojewodę, 2. zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 3. przyznania od Wojewody sumy pieniężnej w kwocie [...]zł, 4. rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, 5. zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jak wskazała w uzasadnieniu skarżąca, organ powinien załatwić sprawę w dniu 2 stycznia 2021 r., tymczasem skarżąca oczekuje na rozstrzygnięcie już 1 rok i 4 miesiące, przy czym także ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. W uzasadnieniu skarżąca wykazała też, iż wnioskuje o nałożenie na organ grzywny w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na powyższą skargę, pismem z dnia 2 marca 2022 r, Wojewoda wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie. Organ administracji wskazał, iż w dniu 2 października 2020 r. do Wojewody wpłynął, za pośrednictwem operatora pocztowego, wypełniony przez skarżącą formularz wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na fakt wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten zawierał braki formalne. Wojewoda dodał, że przepis art. 105 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, wskazuje termin do złożenia wniosku oraz - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - nakłada na cudzoziemca obowiązek osobistego stawiennictwa w celu jego złożenia. Złożenie wniosku za pośrednictwem poczty lub ustanowionego w sprawie pełnomocnika stanowi zatem brak w postaci złożenia wniosku bez osobistego stawiennictwa. Mając na uwadze powyższe organ w dniu 9 lutego 2021 r., poinformował skarżącą o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez osobiste stawiennictwo w wyznaczonym terminie. Termin wizyty w tej sprawie ustalono na dzień 12 kwietnia 2021 r. W wyznaczonym dniu skarżąca stawiła się osobiście w urzędzie w delegaturze w K.. Cudzoziemka wykonała powyższy obowiązek, dlatego, w ocenie organu, należało przyjąć, że postępowanie zostało wszczęte dopiero w dniu uzupełnienia braku formalnego tj. osobistego stawiennictwa. Wtedy również organ odebrał od cudzoziemki odciski linii papilarnych i doręczył skarżącej pismo informujące wraz z załącznikami. W jego treści m.in. potwierdzono fakt złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz wskazano, że termin jego rozpatrzenia determinowany jest liczbą wpływających wniosków oraz stopniem skomplikowania sprawy i w związku z tym może wynosić znacznie powyżej 2 miesięcy. Data 12 kwietnia 2021 r. jest zatem, według organu, datą wszczęcia postępowania po uzupełnieniu braków formalnych wniosku. Wojewoda nadmienił także, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego podejmowanych jest szereg czynności sprawdzających, od których uzależnione jest rozstrzygnięcie w danej sprawie. I tak, pismem z 17 grudnia 2021 r. organ wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Uzyskanie informacji od ww. służb w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego przerywa bieg terminów procesowych w sprawie. Termin na przekazanie informacji dla powołanych do tego organów wynosi 30 dni od dnia otrzymania zapytania lub w uzasadnionym przypadku - 60 dni od dnia otrzymania zapytania. Kwestia udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga od organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie nie sposób wykluczyć, że okoliczności sprawy nadadzą jej charakter sprawy szczególnie skomplikowanej w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a. Organ potwierdził, że w dniu 17 grudnia 2021 r. wpłynęło do urzędu ponaglenie skarżącej skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak i że zostało ono przekazane zgodnie z właściwością do organu wyższego stopnia. Kolejno, w dniu [...]02.2022 r. została wydana decyzja o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91) organ obligowany był do udzielenia zezwolenia na okres 2 lat, licząc od dnia wydania decyzji. W ocenie organu postawiony w skardze przez skarżącą zarzut przewlekłości nie znajduje uzasadnienia. Z uwagi na nadzwyczaj dużą liczbę wpływających do Wojewody wniosków w sprawach legalizacji pobytu, ilość złożonych dziennie wniosków jest znacząco większa od możliwości dziennej liczby załatwiania spraw. Stąd też możliwości organu w natychmiastowym rozpatrzeniu każdego złożonego wniosku są ograniczone. W orzecznictwie utrwalony jest już jednak pogląd, że terminu "niezwłocznie" nie można utożsamiać z terminem natychmiastowym, lecz terminem realnym dla organu. W odniesieniu do nadzwyczaj dużej ilości spraw wpływającej do organu istnieje uzasadnienie, że powstaje pewien odstęp czasowy od momentu przyjęcia wniosku do momentu pierwszej czynności merytorycznej w sprawie. Dodatkowo, w odniesieniu do możliwości oceny stanu przewlekłości po zakończeniu prowadzenia sprawy przez organ, Wojewoda wskazał, że podziela pogląd orzecznictwa, w myśl którego nie można uznać za zasadną skargi wniesionej po wydaniu stronie aktu, co do którego przewlekłość postępowania była zarzucana. Zaznaczając odmienność przedmiotu postępowania organ powołał się na uchwałę NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej powoływanej jako: p.p.s.a.) niniejsza sprawa, jako dotycząca przewlekłości postępowania administracyjnego, podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest przewlekłość Wojewody w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej, wniesionego drogą pocztową do urzędu wojewódzkiego w dniu 2 października 2020 r. W sprawie jest bezspornym, iż mimo wystąpienia przez skarżącą z ponagleniem w dniu 17 grudnia 2021 r. do dnia wniesienia skargi tj. do 24 stycznia 2022 r., powyższy wniosek nie został rozpatrzony. Natomiast w odpowiedzi na skargę czyli przed dniem rozpatrywania skargi organ poinformował Sąd o zakończeniu powyższego postępowania administracyjnego w postaci wydania decyzji z dnia [...] lutego 2022 r., dołączonej do przedłożonych Sądowi akt administracyjnych. Pojęcie "przewlekłości" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej: "k.p.a."). Przewlekłość ma miejsce, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Z "przewlekłym prowadzeniem postępowania" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe prowadzenie postępowania" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania, jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. Jako najczęstszy przypadek przewlekłego prowadzenia postępowania podaje się przypadki nieuzasadnionego korzystania z możliwości wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Zatem zachowanie organu z puntu widzenia ewentualnej przewlekłości jest już ocenne, podobnie jak ocenna jest waga stwierdzonej przewlekłości (rażąca albo nie). Raz jeszcze zaznaczyć należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie powyższej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że pierwsza czynność w badanej sprawie prowadząca do jej załatwienia została wykonana pismem z dnia 9 lutego 2021 r. doręczonym stronie w dniu 16 lutego 2021 r. W tej dacie organ poinformował skarżącą o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez osobiste stawiennictwo w wyznaczonym terminie tj. 12 kwietnia 2021 r. Dopiero po tej czynności organ podejmował kolejne działania, takie jak wystąpienie pismem z dnia 17 grudnia 2021 r. do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, iż z uwagi na wniesienie wniosku drogą pocztową nie zostały odebrane od skarżącej odciski linii papilarnych. Powyższe nie jest możliwe bez osobistego stawiennictwa w urzędzie. Usunięcie takiego braku wymagało działania organu administracji w postaci wezwania wnioskodawczyni do osobistego stawiennictwa w urzędzie w wyznaczonym przez organ terminie. Takie działanie w realiach badanej sprawy nastąpiło po 4 miesiącach od dnia złożenia wniosku. Nie ulega wątpliwości, iż w opisanym wyżej czteromiesięcznym okresie organ nie wykonywał obowiązku wynikającego z art. 64 k.p.a. tj. nie wzywał skarżącej do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Nie jest też jasne z jakich przyczyn organ w powyższym okresie nie występował do innych organów, skoro jak sam zauważa powyższe działania mają istotne znacznie dla weryfikacji czy wjazd i pobyt strony na terytorium RP może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Odnosząc się do argumentacji Wojewody zawartej w odpowiedzi na skargę Sąd stwierdza, iż nie zasługuje na akceptację stanowisko jakoby za datę wszczęcia postępowania należało uznawać dzień 12 kwietnia 2022 r. tj. datę, w której skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku. Podkreślić należy, że w dacie rozpatrywania badanej sprawy przez organ nie obowiązywały inne reguły procesowe, niż wskazane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91 - zwana "ustawą zmieniającą"). Przepisy ustawy zmieniającej ściśle określają terminy, w których wniosek osoby ubiegającej się m.in. o zezwolenie na pobyt czasowy ma zostać rozpatrzony (art. 112a) oraz obowiązki organu zmierzające do przyspieszenia postępowania w sytuacji, gdy złożony wniosek zawiera np. braki formalne (art. 106 ust. 2a i nast.). Jednocześnie zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej, w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy dotychczasowej (zmienianej), wszczętych i niezakończonych do dnia 29 stycznia 2022 r. mają zastosowanie przepisy ustawy o cudzoziemcach w nowym brzemieniu, w tym między innymi przepis art. 112a, który określa termin do wydania decyzji i zasady biegu tego terminu. W rozpatrywanej sprawie nie można tracić z pola widzenia, że ocenie Sądu podlega postępowanie organu administracji przed wejściem w życie powyższej nowelizacji, czyli przed datą 29 stycznia 2022 r., przy czym reguła z art. 13 ustawy zmieniającej dotycząca stosowania nowych przepisów nie może sanować wstecz przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ w okresie przed wejściem w życie nowych przepisów i nie może uzasadniać okoliczności podjęcia pierwszych czynności od złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dopiero po upływie kilku miesięcy. Skarga została złożona przez stronę przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Zarzuty skargi odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie wspomnianej nowelizacji, a zatem Sąd nie może dokonywać kontroli legalności przewlekłości w oparciu o przepisy, których skarżąca nie miała obowiązku znać w momencie wniesienia skargi. Z tych względów nie jest możliwe zastosowanie w sprawie przepisów ustawy nowej. Stanowisko organu stoi również w oczywistej sprzeczności z art. 61 k.p.a. zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Konsekwencją wniesienia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego jest obowiązek organu jego procesowego załatwienia albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, albo poprzez nadanie sprawie biegu i następnie procesowego jej zakończenia w drodze wydania decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności. Jeżeli natomiast podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Należy mieć też na względzie, że skoro ustawodawca nie określił dla organu innych niż kodeksowe terminów, w których ma on obowiązek podjąć działania w zainicjowanym wnioskiem postępowaniu, należy przyjąć, iż powinno one następować niezwłocznie. Natomiast jako całkowicie nieakceptowalne jawi się wystosowanie pierwszego wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku dopiero po przekroczeniu terminu, w którym powinna była być załatwiona sprawa. Wobec powyższego Sąd stwierdza, iż organ po wpływie niekompletnego wniosku przez znaczny okres czasu (tj. 4 miesięcy) nie podejmował żadnych działań zmierzających do jego rozpatrzenia. W szczególności nie wykonywał w tym okresie obowiązku wynikającego z art. 64 k.p.a. Następnie po osobistym stawiennictwie skarżącej w wyznaczonym terminie – w dniu 12 kwietnia 2021 r. - przez długi okres 8 miesięcy nie wykonywał też innych czynności, na których istotność wskazuje w odpowiedzi na skargę podkreślając konieczność weryfikacji czy cudzoziemiec nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zatem Sąd uznał, iż w toku postępowania zaistniał będący przedmiotem skargi stan przewlekłości organu o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku). Sąd uznał też na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że powyższa przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 16 czerwca 2021 r. sygn. akt. I SAB/Wr 495/21, że dokonując oceny czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W ocenie Sądu sytuacja, w której strona czeka na rozstrzygnięcie organu, który nie wykazuje zainteresowania sprawą i ignoruje zupełnie istnienie prawem przewidzianych terminów nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na powyższą ocenę ma również wpływ nieskomplikowany charakter czynności, których nie wykonywał organ, wśród których były działania o charakterze technicznym, jak przesłanie wezwania o konieczności osobistego stawiennictwa w terminie wyznaczonym przez organ i przy okazji odebranie odcisków palców. Podobnie organ nie wykazał, aby racjonalnym była bierność w zakresie weryfikacji okoliczności istotnych dla bezpieczeństwa i zwłoka z wystąpieniem ze stosowanymi pismami do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z uwagi natomiast na fakt, że w okresie pomiędzy wniesieniem skargi a datą jej rozpatrzenia przez Sąd organ wydał decyzję z dnia [...] lutego 2022 r., udzielającą skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, czyni to bezprzedmiotową skargę w zakresie zobowiązania organu do rozparzenia wniosku. Tym samym postępowanie sądowe podlegało umorzeniu o czym Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt III sentencji wyroku). Jednocześnie w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a Sąd uznał za zasadne wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł jako środka o charakterze dyscyplinującym. Ustalając symboliczną wysokość tej sumy Sąd wziął pod uwagę podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z obiektywnymi problemami utrudniającymi załatwienie sprawy w przewidzianym ustawą terminie, które jednak tylko w niewielkim stopniu usprawiedliwiają zaistniałą przewlekłość (punkt IV sentencji wyroku). W zakresie wyrażonego w skardze żądania zasądzenia sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a, Sąd uznał, że z uwagi na brak wskazania przez skarżącą jakichkolwiek okoliczności uzasadniających jej przyznanie na rzecz skarżącej, brak jest możliwości weryfikacji zasadności takiego żądania. Wyjaśnić przy tym należy, iż suma pieniężna ma charakter pewnego rodzaju rekompensaty za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ, jednak nie jest równoważna z odszkodowaniem za poniesioną szkodę. Jej przyznanie zostało pozostawione uznaniu sądu i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Przy tym stwierdzenie przewlekłości lub bezczynności otwiera skarżącemu drogę do dochodzenia w procesie cywilnym ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia [art. 417 indeks 1 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.], dalej "k.c." w związku z art. 448 k.c.). Wówczas skarżący, który w wyniku zwłoki poniósł szkodę, będzie zobligowany udowodnić w kontradyktoryjnym procesie fakt poniesienia szkody, jej wysokość i związek przyczynowy między szkodą, a zwłoką organu (art. 6 k.c.). Zatem nie znajdując podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku). Orzeczenie o tym środku jest, podobnie jak i o grzywnie, fakultatywne, tj. zostało oparte na uznaniu sędziowskim. Zastosowanie tych dodatkowych środków jest szczególnie uzasadnione wówczas, gdy analiza akt wskazuje na celowe przewlekanie postępowania przez organ (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt VI sentencji wyroku). Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl