II SAB/Sz 50/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpoznania wniosku J. R. z dnia [...] r., II. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego J. R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 6 maja 2019 r. R. R. (dalej jako "skarżący"), złożył poprzez platformę e-PUAP w Urzędzie Gminy D., wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący wyposażenia w sprzęt oraz procedur obowiązujących w Straży Gminnej, w zakresie: 1. Czy na wyposażeniu SG w D. znajduje się sprzęt Transcend DrivePro Body 20 umożliwiający rejestrację obrazu wraz z dźwiękiem? Ile kamer jest w użyciu? 2. Czy jest zatwierdzona i wdrożona instrukcja użytkowania kamer rejestrujących oraz instrukcja postępowania z materiałami pozyskanymi dzięki kamerom? 3. Kto personalnie odpowiada za kopiowanie zarejestrowanych materiałów z kamer na dysk twardy komputera? 4. Czy po zgraniu z kamery do komputera materiały te są poddawane modyfikacjom (np. poprzez usunięcie zapisu dźwiękowego)? Jeśli tak to, kto i w jakim celu to robi? 5. Jak długo po zgraniu materiały w wersji oryginalnej (przed ewentualną modyfikacją) są archiwizowane na dyskach twardych bądź innych nośnikach cyfrowych? 6. Czy podczas przekazywania materiałów do Sądu Straż Gminna usuwa ścieżkę audio i pozostawia tylko zapis video bez żadnych dźwięków? 7. Czy strażnicy mają obowiązek poinformować osobę (w stosunku, do której zamierzają podjąć działania), kiedy rozpoczynają i kończą interwencję? 8. Czy za rozpoczęcie interwencji można uznać słowa: "niech mi Pan da prawo jazdy"? 9. Czy strażnicy mają obowiązek rejestrować wszystkie interwencje wraz z zapisem dźwiękowym? We wniosku skarżący wskazał, że wnioskowaną informację należy przesłać na jego skrzynkę ePUAP. Pismem z dnia 21 maja 2019 r. skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzucając organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz wniósł o: 1) zobowiązanie organu do udzielania żądanej informacji publicznej w terminie 7 dni od daty doręczenia aktu organowi, 2) orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Straż Gminną w D. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że dnia 6 maja 2019 r. złożył na skrzynkę ePUAP Urzędu Gminy D. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sprzętu i procedur w Straży Gminnej D.. Zgodnie z urzędowym poświadczeniem przedłożenia wniosek wpłynął do urzędu tego samego dnia o godz. 11:43. Jednakże do dnia złożenia skargi organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej, czym naruszył 14-dniowy termin z ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy D. wniósł o umorzenie postępowania w zakresie wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej i oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Organ wyjaśnił, że po wpłynięciu skargi, jeszcze tego samego dnia udostępnił wnioskowaną przez skarżącego informację publiczną, na dowód czego przedłożył pismo z dnia 22 maja 2019 r. wraz z urzędowym poświadczeniem doręczenia. Nadto wskazał, że informacja publiczna nie została udzielona w przewidzianym terminie, tj. do dnia 20 maja 2019 r., lecz dopiero w dniu 22 maja 2019 r., ze względu na to, że pracownik organu, który wcześniej przygotował wnioskowaną przez skarżącego informację do udostępnienia, jedynie w wyniku przypadkowego przeoczenia, nie wysłał jej do skarżącego. Gdy w dniu 22 maja 2019 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność, to wcześniej opracowana informacja, została natychmiast skarżącemu przekazana. W związku z powyższym nie ma prawnych podstaw do orzeczenia zgodnie z żądaniem skargi, gdyż organ faktycznie nie pozostaje już w stanie bezczynności. Stąd postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego, tj. udzielenia informacji publicznej winno ulec umorzeniu. Z kolei organ uzasadniając wniosek o oddalenie skargi w pozostałym zakresie powołał się na okoliczność, że informacja publiczna została udostępniona tego samego dnia, w którym wniesiono skargę oraz fakt, iż organ uchybił tylko 2 dni od terminu udostępnienia informacji. Podkreślił także, że niezałatwienie sprawy przez organ w terminie nosiło znamiona zwykłego przeoczenia, a nie braku woli załatwienia sprawy zgodnie z przepisami. Organ nawet nie próbował kwestionować swojego obowiązku w zakresie udostępnienia informacji publicznej i podjął skuteczne kroki w celu naprawy swojego niedopatrzenia, dlatego też nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Zdaniem organu, również zasądzenie grzywny byłoby całkowicie nieuzasadnione. Fakt nieudzielenia informacji publicznej w przepisanym terminie nie wynikał bowiem z lekceważenia przez organ swoich obowiązków czy celowego unikania wykonywania obowiązków. Nie ma zatem żadnej potrzeby dyscyplinowania organu w celu spowodowania, by ten respektował przepisy. W dniu 3 września 2019 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego, w którym podtrzymał wnioski zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Wójta Gminy D. w udostępnieniu informacji publicznej, określonej we wniosku z dnia 6 maja 2019 r., w którym to zwrócił się z "zapytaniem o sprzęt i procedury w Straży Gminnej w D.", formułując w tym zakresie dziewięć pytań. Nie budzi wątpliwości sądu, że Wójt Gminy D. był zobowiązany, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm. - dalej jako "u.d.i.p."), do rozpatrzenia wniosku skarżącego w przewidzianej prawem formie. Wniosek został bowiem złożony przez skarżącego do podmiotu obciążonego, obowiązkiem udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a żądana informacja (z wyjątkiem pyt 8 wniosku) miała charakter informacji publicznej, gdyż mieściła się w zakresie art. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. (tj. dotyczyła funkcjonowania jednostki organizacyjnej gminy). Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Przepisy tej ustawy nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Ustawa przewiduje też załatwienie wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1). Z kolei, jeśli żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu za pośrednictwem portalu ePUAP w dniu 6 maja 2019 r., a zatem wynikający z art. 13 ust.1 u.d.i.p. termin upłynął z dniem 20 maja 2019 r. Tymczasem organ odpowiedzi na wniosek skarżącego udzielił w dniu 22 maja 2019 r., po otrzymaniu wniesionej do Sądu skargi zarzucającej bezczynność organu w sprawie przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi tej Wójt udzielił żądanej informacji w zakresie pkt 1-7 i 9 wniosku, zaś co do pkt 8 zasadnie poinformował skarżącego, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną, gdyż nie dotyczy sfery faktów, lecz interpretacji/oceny opisanej przez skarżącego sytuacji. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ w chwili wniesienia skargi pozostawał w bezczynności, tym niemniej wobec udzielenia stosownej odpowiedzi pismem z dnia 22 maja 2019 r., ustała ona przed dniem orzekania. Oznacza to, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku stało się bezprzedmiotowe, co stanowi podstawę do jego umorzenia w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Jak już wyżej wskazano, przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny, a zatem fakt dokonania czynności do tego momentu, czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym (por. wyrok WSA z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 126/17, publ. Legalis nr 1719108). Umorzenie postępowania sądowego nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, w tym rozważenia, czy bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, czy wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. Zdaniem sądu, z taką sytuacją rażącego naruszenia prawa nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że co prawda organ udzielił wnioskowanej informacji publicznej z naruszeniem terminu określonego w u.d.i.p., ale przekroczenie to miało charakter nieznaczny (dwudniowy), a nadto wynikało z przeoczenia organu. Przy czym bez znaczenia pozostaje tu kwestia, czy organ posiadał wcześniej przygotowaną odpowiedź i zapomniał o jej wysłaniu, czy też w ogóle przeoczył wniosek. Istotny jest tu tylko fakt, że organ niezwłocznie po wniesieniu skargi uczynił zadość ciążącym na nim obowiązkom i podjął skuteczne działania w celu usunięcia swojego niedopatrzenia. Z tych samym powodów, sąd nie znalazł także uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż nie ma potrzeby dyscyplinowania organu. Wymierzenie organowi grzywny jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami administracji, a obok sumy pieniężnej, jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Treść art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że wybór środka o charakterze finansowym należy do sądu i odbywa się w ramach alternatywy zwykłej, zaś wymierzenie organowi grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływanie mobilizujące i dyscyplinujące organ do sprawnego prowadzenia postępowania, ale także prewencyjne, stanowiąc w drastycznych przypadkach zwłoki organu realne zagrożenie sankcją (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2018 r. sygn. akt I OSK 416/17, publik. Legalis nr 1867888). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy D. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 maja 2019 r. (pkt I wyroku). Jednocześnie sąd, w oparciu o art. 149 § 1a i § 2 ww. ustawy stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miałamiejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku), zaś w pozostałym zakresie oddalił skargę (pkt III wyroku). W przedmiocie kosztów (pkt IV wyroku) orzeczono – stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy, uwzględniając okoliczności, że koszty te sprowadzały się wyłącznie do uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.