II SAB/Sz 63/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta i Gminy do rozpatrzenia wniosku M. D. z dnia [...] kwietnia 2021 r. o udzielenie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz strony skarżącej M. D. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. M. D. (dalej "strona", "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. W złożonej skardze skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej: "u.o.d.i.p." wnosząc o : - zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz o zasądzenia kosztów postepowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wniosek udostępnienie drogą elektroniczną dokumentów postępowania pn. "Budowa Świetlicy Wiejskiej w miejscowości B. Gmina K. , w systemie zaprojektuj i wybuduj – Ogłoszenie nr [...] z dnia [...]", a dokładnie: - załącznika A do SIWZ Programu Funkcjonalno-Użytkowego wraz z wytycznymi projektowymi dla budowy świetlicy wiejskiej w miejscowości B. - korespondencji z wykonawcami do zawiadomienia z dnia [...] lipca 2019 r. Skarżąca wskazała, że ww. dokumenty nie były dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy K. . Skarżąca wyjaśniła, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. organ w odpowiedzi na jej wniosek, drogą elektroniczną przekazał informację o możliwości odbioru dokumentów w formie papierowej w siedzibie Urzędu Miejskiego w K. w godzinach urzędowania. Skarżąca jednocześnie podniosła, że organ w skierowanej do niej korespondencji nie wykazał braku możliwości udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, wskazał jedynie w jakiej formie informacja może być udostępniona. Ponadto skarżąca zarzuciła, że odpowiedzi udzielił inspektor ds. kadr bez wyraźnego upoważnienia do działania w tym przedmiocie. W związku z tym organ nie udzielił żądanej informacji w formie wskazanej we wniosku w terminie określonym w art. 13 u.o.d.i.p. Skarżąca wskazała także, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2021 r. jest ponowną próbą uzyskania informacji w przedmiocie postępowania pn. "Budowa Świetlicy Wiejskiej w miejscowości B. Gmina K. , w systemie zaprojektuj i wybuduj". Skarżąca w skardze podała także, że Burmistrz w taki sam sposób załatwił pierwotny jej wniosek z dnia [...] lutego 2021 r., złożony na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych – art. 80 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. w sprawie protokołów postępowania oraz dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Składane wnioski podyktowane były wykonywaniem obowiązków służbowych, a sposób wnioskowania wynikał z obowiązującego na terenie Polski stanu epidemii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że po analizie skargi oraz stanu prawnego uznał żądanie skarżącej za zasadne, w związku z czym w dniu [...] maja 2021 r. żądane kopie dokumentów zostały przesłane na wskazany adres e-mail skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu w zasadniczej części. Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym. Z art. 3 § 2 pkt 1 i 8 ppsa wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach decyzji administracyjnych. W pierwszym rzędzie Sąd zauważa, że bezspornym jest, iż dnia [...] maja 2021 r. organ przesłał skarżącej objęte wnioskiem kopie dokumentów na wskazany adres e-mail – czyli w formie przez nią wskazanej. Na fakt ten organ wskazał w odpowiedzi na skargę. Odpowiedź na skargę doręczono stronie w dniu [...] czerwca 2021 r. Strona nie zaprzeczyła powyższemu stwierdzeniu organu. Czyni to bezprzedmiotowym orzekanie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Art. 161 § 1 pkt 3 stanowi bowiem, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż skuteczne cofnięcie skargi przez skarżącego lub śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z uwagi na powyższe, wobec przesłania w dniu [...] maja 2021 r. skarżącej przez organ żądanych kopii dokumentów na wskazany przez stronę adres e-mail, bezprzedmiotowe stało się zawarte w skardze żądanie strony o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku o udzielenie informacji publicznej we wskazanym terminie. Skoro jednak wniosek taki został zgłoszony, to rolą Sądu było procesowe odniesienie się do niego i dlatego też należało orzec, jak w punkcie I sentencji. Natomiast oceniając zasadności skargi, w pierwszej kolejności odwołać się należy do stosownych regulacji u.o.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.o.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl zaś wskazanego ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 14 ust. 1 u.o.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zgodnie z art. 14 ust. 2 u.o.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Dalej przytoczyć należy stosowne regulacje ppsa. I tak art. 149 § 1 ppsa stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy (...): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei z art. 149 § 1a ppsa wynika, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 ppsa, w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wobec powyższego należy zatem zauważyć, że na gruncie art. 149 ppsa, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie czynności w sprawie. Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. art. 37 § 1 kpa; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., II OSK 349/18 oraz z dnia 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18 – CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 6 wyd., Warszawa 2019, str. 91). Przechodząc do meritum zauważyć należy, że wniosek strony został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] kwietnia 2021 r. W dniu [...] kwietnia 2021 r. organ w odpowiedzi na jej wniosek, drogą elektroniczną przekazał jedynie informację o możliwości odbioru żądanych dokumentów w formie papierowej w siedzibie Urzędu Miejskiego w K. w godzinach urzędowania. Trafnie wskazała Skarżąca, że organ w skierowanej do niej korespondencji nie wykazał braku możliwości udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, wskazał jedynie w jakiej formie informacja może być udostępniona. Zgodnie bowiem powołanym wcześniej art. 14 ust. 1 u.o.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stąd też w istocie, organ pozostawał w bezczynności do chwili wniesienia skargi w dniu [...] maja 2021 r., a następnie do dnia udzielenia informacji w żądanej formie w dniu [...] maja 2021 r. Organ bowiem nie wykazał, że środki techniczne, którymi dysponował nie umożliwiały mu udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Organ powinien był udzielić informacji w żądanej formie, bądź jeśli nie było to możliwe stosownie do art. 14 ust. 2 u.o.d.i.p. powiadomić pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Nie wykonując powyższego organ de facto do dnia [...] maja 2021 r. pozostawał w bezczynności. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, należało orzec jak w punkcie II. sentencji. Przystępując do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, za rażące naruszenie prawa uznaje się stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14 i w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13). Przedstawione powyżej zestawienia dat wskazują, iż organ co prawda nie udzielił informacji w żądanej formie w ustawowym terminie, czego sam nie kwestionuje, jednak wskazane wyżej okoliczności i uchybienia nie świadczą o rażącym charakterze naruszenia prawa. W związku z tym, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, należało orzec jak w punkcie III. wyroku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci grzywny – zgodnie z art. 154 § 6 ppsa, o co zresztą nie wnioskowano w skardze. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji (bądź przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej, albo ich obydwu) organ nadal nie załatwi sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zaszła. Zasadniczy cel, jakim było uzyskanie informacji publicznej został zrealizowany w dniu [...] maja 2021 r., co powoduje bezprzedmiotowość wymierzania organowi grzywny. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 ppsa. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł) – ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.