II SAB/Sz 91/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącej K. S. uiszczony wpis w kwocie [...] ([...]) złotych. K. S. pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. złożonym za pośrednictwem Okręgowej Izby Radców Prawnych (data stempla pocztowego na kopercie), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność tejże Rady. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SAB/Wa 10/14 WSA stwierdził swoja niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu jako właściwemu. Z treści skargi wynika, że zarzucaną bezczynność skarżąca wywodzi z niewydania przez Okręgową Izbę Radców Prawnych orzeczenia w przedmiocie jej wniosku z dnia 5 listopada 2010 r., ponowionego wnioskiem z dnia 25 listopada 2010 r. oraz z dnia 18 listopada 2013 r. o dokonanie wpisu na listę radców prawnych OIRP z zachowaniem ciągłości wpisu od [...]. W uzasadnieniu skargi K.S. wyjaśniła, że decyzją z dnia [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę z dnia [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, utrzymującą w mocy uchwałę z dnia [...] Rady Okręgowej Izby Radów Prawnych o skreśleniu jej z listy radców prawnych OIRP . Zdaniem skarżącej uchwały te oraz decyzja Ministra Sprawiedliwości są sprzeczne z Konstytucją RP oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 r. sygn. akt K 1/09 i dlatego wniosła o wznowienie postępowań. Skarżąca wskazała, że nie otrzymała orzeczenia w sprawie zgłoszonych wniosków z dnia [..] r. i w związku z tym wniosła o: 1) Zobowiązanie Rady OIRP do wydania orzeczenia na podstawie jej wniosku z dnia [...] r. o dokonanie wpisu na listę radców prawnych OIRP "z zachowaniem ciągłości wpisu od [...] do dnia dzisiejszego"; 2) Zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Ponadto skarżąca wniosła na podstawie art. 193 Konstytucji RP o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 40 ust. 2 ustawy o radcach prawnych z przepisami art. 2, 7, 8, 9, 13, 17 ust.1 i 2, art., 22, 31 ust. 1, 2, 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1, 45 ust. 1, 58 ust. 1 i 2, art. 83, 87,177, 178 ust. 1 art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca do skargi dołączyła kopie pism procesowych, orzeczeń i innych dokumentów, natomiast nie przedłożyła wniosków będących przedmiotem zarzucanej skargą bezczynności. Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych odpowiadając na skargę pismem z dnia [...] wniósł o jej oddalenie. Dziekan wyjaśnił, że po uprawomocnieniu się uchwały o skreśleniu z listy radców prawnych K.S. składała wnioski do Ministra Sprawiedliwości w celu wzruszenia przedmiotowej uchwały, które zostały załatwione odmownie. Jednocześnie kierowała pisma do różnych organów i instytucji kwestionując skreślenie jej z listy radców prawnych. Ostatnim pismem w tej sprawie jest pismo z dnia 10 stycznia 2014 r. o wznowienie postępowania, kierowane do Krajowej Izby Radców Prawnych, przekazane OIRP do załatwienia w dniu 17 lutego 2014 r. i dotychczas nie rozpatrzone z uwagi na brak sprecyzowania czy wniosek winien być rozpatrzony jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie skreślenia z listy radców prawnych czy jako wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. W piśmie procesowym sporządzonym w wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 27 sierpnia 2014 r., zobowiązującego do uzupełnienia odpowiedzi na skargę oraz do przedłożenia wskazanych w skardze wniosków K. S. i udzielonych odpowiedzi na te wnioski, Dziekan OIRP wyjaśnił, że wniosek K. S. z dnia 10 listopada 2010 r. został rozpatrzony na posiedzeniu Rady w dniu 21 grudnia 2010 r., a podjęte przez Radę stanowisko skarżąca otrzymała przy piśmie z dnia 22 grudnia 2010 r. Ponownie K.S. pismem z dnia 18 listopada 2013 r. wniosła o doręczenie jej orzeczenia w sprawie zgłoszonego wniosku z dnia 5 listopada 2010 r. na co otrzymała odpowiedź w piśmie z dnia 27 listopada 2013r. W załączeniu Dziekan OIRP przesłał odpisy wskazanych pism i odpowiedzi udzielonych skarżącej. Z pisma z dnia 5 listopada 2010 r. (k. 72 akt sądowych) adresowanego do Okręgowej Izby Radców Prawnych , wynika, że K.S. wniosła o: 1) uchylenie uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] roku jako niezgodnej z Konstytucją RP oraz umorzenie postępowania, 2) wyznaczenie jawnego posiedzenia Rady OIRP , 3) ujawnienie radcy prawnego K. S. na liście radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych . Natomiast w piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. K.S. zwróciła się do Dziekana OIRP "o doręczenie orzeczenia w/s zgłoszonego wniosku z dnia 05 listopada 2010 r. o przywrócenie wpisu na liście radców prawnych OIRP , przedwcześnie wykreślonego", zacytowała treść art. 35 kpa i stwierdziła, że doszło do ponad trzyletniej przewlekłości (bezczynności) ponieważ otrzymane pismo z dnia 21 grudnia 2010 r. bez podpisu kogokolwiek nie jest orzeczeniem ani też załatwieniem sprawy w rozumieniu obowiązujących przepisów. Pismem z dnia 29 września 2014 r. K.S., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 sierpnia 2014 r. udzieliła informacji, że przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność OIRP nie wniosła zażalenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Jednocześnie skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r. WSA wniosek ten oddalił, a zażalenie K. S. na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2015 r. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r. K.S. ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego, wniosła o zmianę wyżej wskazanego postanowienia. Prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie tego wniosku nastąpiło w dniu 22 lipca 2015 r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem o sygn. akt II GZ 352/15 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2015 r. odmawiające zmiany postanowienia z dnia 9 grudnia 2014 r. K.S. uiściła wpis od skargi w kwocie [...]zł w dniu 7 września 2015 r. W dniu 2 października 2015 r. wyznaczony został termin posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie niezbędne jest wyjaśnienie, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r poz.658), która w art. 119 pkt 4 przewiduje uprawnienie Sądu do rozpoznania sprawy w przedmiocie skargi na bezczynność w trybie uproszczonym, a zatem na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów, z którego Sąd skorzystał w niniejszej sprawie. W sprawie wywołanej skargą K.S. należało w pierwszej kolejności zbadać, czy skarga ta spełnia warunki jej dopuszczalności określone w art. 58 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie skargi, a więc przed wyżej wskazaną zmianą tej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Art. 31 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie skargi, stanowił, że uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie wpisu na listę radców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Od uchwały, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców prawnych w terminie 14 dni od daty doręczenia uchwały (ust. 2). Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego (ust. 2a.). Od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji (ust. 2b). W wypadku niepodjęcia uchwały przez radę okręgowej izby radców prawnych w terminie 30 dni od złożenia wniosku o wpis, lub niepodjęcia uchwały przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 30 dni od doręczenia odwołania, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego ust. 3). W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko prezentowane w orzecznictwie administracyjnym, którego wyrazem miedzy innymi jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 367/06 ( LEX nr 322789), że przepis art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych jest szczególnym przepisem proceduralnym względem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które to przepisy maja generalnie zastosowanie w sprawach o dokonanie wpisu na listę radców prawnych. Uchwały okręgowej rady izby radców prawnych o wpisie na listę radców prawnych lub o odmowie dokonania tego wpisu stanowią akty administracyjne – decyzje administracyjne podejmowane w trybie przepisów postępowania administracyjnego przez organ samorządu radcowskiego, który w tych sprawach pełni funkcję organu administracji publicznej. W świetle powyższego stanowiska, stwierdzić trzeba, że bezczynność rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie niepodejmowania uchwały w sprawie wpisu na listę radców prawnych podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jak wynika z treści skargi, zarzucaną Okręgowej Izbie Radców Prawnych bezczynność skarżąca upatruje w braku wydania przez ten organ samorządu zawodowego radców prawnych orzeczenia w przedmiocie jej wniosku o dokonanie wpisu na listę radców prawnych. Natomiast z pism, zawierających te wnioski K.S. do OIRP , na które powołuje się ona w skardze wynika, że były to wnioski o dokonanie wpisu na listę radców prawnych w trybie, bliżej nieokreślonej, w dacie ich wnoszenia przez wnioskodawczynię, weryfikacji prawomocnej uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych tej Izby. Mając jednak na uwadze treść art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, Sąd stanął na stanowisku, że użyte w tym przepisie określenie "w sprawie wpisu na listę radców prawnych" należy interpretować szeroko i przyjąć, że przepis ten określa termin podjęcia uchwały przez radę okręgową izby radców prawnych w każdym przypadku żądania wpisania na listę radców prawnych, a zatem również w drodze zainicjowania nadzwyczajnego trybu postępowania w przedmiocie weryfikacji ostatecznej uchwały tej rady. Dlatego Sąd stwierdził, że co do zasady, wobec niepodjęcia uchwały przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w terminie 30 dni od złożenia przez K. S. wniosku z dnia 5 listopada 2010 r., skarżącej służyło prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Określony w art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych termin 30 dni odnosi się do obowiązku podjęcia uchwały przez radę okręgową izby radców prawnych licząc od złożenia wniosku, a upływ powyższego terminu otwiera stronie możliwość zaskarżenia bezczynności organu do sądu administracyjnego. Sam tryb zaskarżenia bezczynności nie został uregulowany w art. 31 ustawy o radcach prawnych, ani w żadnym przepisie tej ustawy. W szczególności przepis ten nie przewiduje żadnego środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym w tym przedmiocie. Na tym tle pojawia się zagadnienie czy i jaki środek zaskarżenia przysługuje w tym stanie prawnym skarżącemu przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach skarg na bezczynność, o której mowa w art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, wskazuje, że przyjmuje ono, iż przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący powinien, wyczerpać tryb przewidziany w art. 52 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa (podobnie wyrok WSA z dnia 29 lipca 2009 r. II SAB 119/09 dostępny w bazie Internetowej na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) W przywołanym wyżej wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 367/06 ( LEX nr 322789), sąd ten stwierdził, a skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela, że przepis art. 31 ust. 3 ustawy o radcach prawnych wyłącza zastosowanie przepisu art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego mają zastosowanie przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności art. 52 § 3 i 4 i 53 § 2 P.p.s.a. W tych warunkach prawnych należało zbadać, czy skarga na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych została wniesiona po wezwaniu tego organu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa oraz w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z treści skargi, załączonych do niej kopii dokumentów, jak i z dokumentów przedłożonych przez zaskarżony organ wraz z odpowiedzią na skargę nie wynika aby K.S. przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wezwała Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych do usunięcia naruszenia prawa powołując się na art. 52 § 4 P.p.s.a. W piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. skarżąca wnosząc do Dziekana OIRA o "doręczenie orzeczenia ws. zgłoszonego wniosku z dnia 5 listopada 2010 r. o przywrócenie wpisu na liście radców prawnych OIRP ", zacytowała art. 35 § 3 k.p.a. podnosząc, że " doszło do ponad trzyletniej przewlekłości (bezczynności)". Nawet gdyby treść pisma z dnia 18 listopada 2013 r. wyłożyć w sposób najdalej korzystny dla skarżącej, to stwierdzić trzeba, że organ na to pismo udzielił odpowiedzi pismem z dnia 27 listopada 2013 r., a skarga do sądu administracyjnego wniesiona została 17 stycznia 2014 r. a wiec po upływie 30 dni przewidzianych w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tym stanie sprawy, wobec wniesienia skargi po upływie terminu przewidzianego do jej wniesienia należało skargę tę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Rozstrzygniecie w przedmiocie zwrotu skarżącej uiszczonego wpisu od skargi oparte zostało na art. 232 § 1 pkt 1 tej samej ustawy.