SA/Sz 1050/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Danuta Maria Dożynkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant : Anna Malinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2002 o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] Nr ewid. [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) oraz uchwały Rady Gminy z dnia 15 listopada 2001 r. Nr XXIII/164/201 w sprawie określenia stawek oraz wprowadzenia zwolnień w podatku od nieruchomości na terenie Gminy w 2002 r. ustalił Państwu J. i M. K. wymiar podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie [...] zł. Na podaną kwotę podatku składają się: kwota [...] zł wyliczona od 223,00 metrów kwadratowych gruntów (stawka podatku 0,90 zł) oraz kwota [...] zł, wyliczona od domku letniskowego o powierzchni 36,37 metrów kwadratowych (stawka podatku 5,62 zł). Wysokość stawek podatku ustalona została w/w uchwałą Rady Gminy, podjętą w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 maja 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 1996 r. Nr. 13, poz. 74 ze zm.) oraz o przepisy art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Objęty decyzją podatkową grunt i znajdujący się na nim domek letniskowy nabyte zostały przez podatników od Gminy na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 20.10.1998 r. W § 1 umowy sprzedaży stwierdzono, że "przedmiotem niniejszej umowy jest działka gruntu numer [...] o powierzchni [...] ha, zabudowana domkiem letniskowym, wybudowanym w całości ze środków własnych dzierżawców". W tym samym paragrafie zawarte jest oświadczenie podatników, że "domek letniskowy wybudowali na podstawie pozwolenia na budowę", a "wartość nakładów poniesionych na budowę opisanego domku letniskowego wynosi [...] zł)". W § 2 umowy stwierdzono ponadto, że do aktu złożono zaświadczenie Wójta Gminy z dnia 12.08.1998 r., stwierdzające między innymi, że działka nr [...], "przeznaczona jest pod zabudowę letniskowo-rekreacyjną", oraz że przy akcie okazano decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego, z dnia [...], "w sprawie pozwolenia na użytkowanie domku letniskowego przez J. i M. K.". Z decyzji tej wynika m. in., że została ona wydana po rozpatrzeniu wniosku Ośrodka Sportu i Rekreacji, w sprawie pozwolenia na użytkowanie domków letniskowych na terenie Ośrodka Campingowego w Ł., a także to, iż opracowany przez inwestora plan realizacyjny zagospodarowania terenu uzgodniony w Urzędzie Gminy oraz z innymi kompetentnymi instytucjami "usankcjonował lokalizację zrealizowanych domków letniskowych". Do decyzji dołączono Inwentaryzację powykonawczą "domku letniskowego ob. J. i M. K". Podatnicy w dniu 1.03.2002 r. złożyli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, kwestionując nazywanie przez Urząd Gminy posiadanego przez nich domku letniskowego budynkiem letniskowym. Nie uzasadniając odwołania, podatnicy powołali się na argumenty zawarte w ich odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, złożonym w dniu 13.02.2002 r. w innej sprawie, którego ksero dołączono do odwołania w sprawie niniejszej. W odwołaniu z 13.02.2002 r. podatnicy postawili zarzut naruszenia prawa, poprzez niezaliczenie domku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych. W uzasadnieniu tego odwołania podatnicy powołali się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 12.07.2000 r. (Sygn. akt III RN 207/2000), w którym wyjaśniono genezę wprowadzenia do przepisów prawnych pojęcia "budynek letniskowy". Wprowadzenie do ustawodawstwa takiej kategorii budynków miało bowiem złagodzić wynikający z ustawy z 1974 r. Prawo lokalowe zakaz posiadania więcej niż jednego mieszkania – zakaz ten nie obejmował domu letniskowego. Ponadto, zdaniem podatników, ustawa z 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, która uchyliła ustawę prawo lokalowe, nie wyłączyła z pojęcia lokal mieszkalny domów letniskowych (rekreacyjnych), ani nie zawiera zakazu posiadania więcej niż jednego mieszkania; nie ma zresztą – ich zdaniem – żadnego racjonalnego powodu wyodrębniania budynku letniskowego z kategorii budynków mieszkalnych. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżących utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji zgodna jest z przepisami prawa podatkowego, a w szczególności zgodna jest z uchwałą nr XXIII/164/2001 Rady Gminy z 15.11.2001 r., w sprawie określenia stawek oraz wprowadzenia zwolnień w podatku od nieruchomości na terenie Gminy w 2002 roku. Wymiar podatku ustalony zaskarżoną decyzją odpowiada uchwalonym przez Radę Gminy stawkom podatkowym, wynoszącym dla budynków letniskowych 5,62 zł za metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Zdaniem organu odwoławczego na gruncie prawa podatkowego nie ma znaczenia zarzut skarżących, jakoby ich domek letniskowy nie mógł być zaliczany do budynków letniskowych. Prawo podatkowe posługuje się bowiem tak obszerną definicją pojęcia "budynek", że mieści się w nim również obiekt posiadany przez skarżących, mający ściany i pokrycie dachowe. Charakter letniskowy tego obiektu, która to cecha zadecydowała o zastosowaniu stawki podatku w wysokości 5,62 zł, nie jest kwestionowany w sprawie, gdyż zarówno skarżący jak i zaskarżona decyzja kwalifikują go jednoznacznie jako letniskowy. W skardze wniesionej w dniu 6.05.2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skarżący zarzucili zastosowanie wobec ich domku letniskowego stawki podatkowej przewidzianej w uchwale Rady Gminy jak dla budynku letniskowego, zamiast niższej stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych. Podnoszą dalej skarżący, że domek letniskowy wybudowali na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] nr [...] (wymienionej w akcie notarialnym), nadto, że jest to budynek parterowy, nie podpiwniczony, posiada fundamenty, ściany, jest pokryty dachem. Do domku jest doprowadzona woda, energia elektryczna, ścieki są odprowadzane do oczyszczalni ścieków – jest on zamieszkiwany czasowo przez rodzinę skarżących podczas urlopu i czasu wolnego od pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że wprawdzie ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie przewiduje takiej kategorii budynków jak letniskowe, ale uchwała Rady Gminy, będąca podstawą decyzji wymierzającej podatek, wprowadzając taką kategorię budynków ustaliła dla nich stawkę podatku mieszczącą się w pułapie stawki dla budynków pozostałych, przewidzianym w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych – nie ma zatem w tej kwestii niezgodności z ustawą. Uchwała Rady Gminy nie zdefiniowała pojęcia "budynek letniskowy", jednak - zdaniem organu odwoławczego – organ podatkowy dokonując zaliczenia budynku do określonej kategorii opiera się na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a zapisy w tej ewidencji opierają się na dokumentach źródłowych, takich jak np. akt notarialny zawierający umowę kupna-sprzedaży nieruchomości. Wobec tego, iż w akcie notarialnym, na podstawie którego skarżący nabyli własność przedmiotowej nieruchomości zapisano, że przedmiotem umowy jest "działka gruntu numer [...], o powierzchni 0,0223 ha zabudowana domkiem letniskowym", organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego w decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii prawidłowego zakwalifikowania domku letniskowego, stanowiącego własność skarżących, dla wymierzenia podatku od nieruchomości. Ustawa z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 01.01.2002 r., będąca podstawowym aktem prawnym w tym zakresie, w art. 5 ust. 1 upoważniła rady gmin do określania wysokości stawek podatku od nieruchomości, w granicach ustalonych ustawą stawek maksymalnych. Stawka maksymalna w 2002 r. dla budynków mieszkalnych wynosiła 0,49 zł a dla pozostałych budynków 5,62 zł za metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje kategorii budynków, nie odsyła też w tym zakresie do innych ustaw lub klasyfikacji. Na podstawie jej przepisów można jedynie stwierdzić, że do wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 4 kategorii "pozostałych budynków" należy zaliczyć budynki inne niż wymienione w punktach 1 – 3, tzn. nie będące budynkami mieszkalnymi lub budynkami związanymi z działalnością gospodarczą, w tym, w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma więc ustalenie, czy domek letniskowy skarżących powinien być dla celów podatkowych zaliczony do budynków mieszkalnych czy do "pozostałych budynków" w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Bez znaczenia dla tych celów ma podnoszony przez skarżących argument, że posiadany przez nich obiekt nie jest budynkiem, lecz "domkiem", gdyż ustawa dla obu kategorii budynków (mieszkalne i pozostałe) posługuje się tym właśnie określeniem, nie używając w ogóle określenia "domek", a przede wszystkim dlatego, że domek skarżących spełnia, określone w art. 3 ust. 4 tejże ustawy, wymogi pozwalające na zaliczenie go do kategorii budynków, w szczególności posiada ściany i pokrycie dachowe. Kwestia zaliczania budynków letniskowych do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy była przedmiotem wielu rozstrzygnięć sądowych, także rozbieżnych. Z uwagi na taką rozbieżność poglądów, Naczelny Sąd Administracyjny w składach pięcioosobowych podjął dwie uchwały dotyczące tej kwestii, w odpowiedzi na pytania prawne Samorządowych Kolegiów Odwoławczych. W obu tych uchwałach (z 22.04.2002 r. Sygn. akt FPK 17/01 i z 01.07.2002 r. Sygn. akt FPK 3/02) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich". W obszernych uzasadnieniach tych uchwał odniesiono się także do wspomnianej rozbieżności orzeczeń sądowych, jednak uwzględniając również słownikowe znaczenie pojęcia "budynek mieszkalny" uznano, że "budynek letniskowy" będzie mieścił się w pojęciu "budynku mieszkalnego" tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału). Stwierdzono też, że z przyczyn społecznych i gospodarczych ustawodawca opodatkował niektóre kategorie nieruchomości różnymi stawkami, najniższą stawkę podatkową przewidziano dla budynków mieszkalnych lub ich części, ponieważ zaspokajają one podstawowe potrzeby bytowe ludzi – z tej najniższej stawki nie powinny korzystać budynki letniskowe, gdy są tam jedynie sezonowo, a więc ubocznie zaspokajane potrzeby mieszkaniowe związane z wypoczynkiem, rekreacją, spędzeniem urlopów. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższych uchwałach. Uwzględniając zatem, niekwestionowany przez skarżących, letniskowy charakter należącego do nich budynku (domku) oraz oświadczenie skarżących zawarte w uzasadnieniu skargi, iż domek jest zamieszkiwany czasowo przez ich rodzinę podczas urlopu i czasu wolnego od pracy, nie ulega wątpliwości, że budynek ten nie może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych, w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż nie służy on zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych skarżących. Kategoria budynków letniskowych, wprawdzie nie wymieniana wprost w przepisach tej ustawy jest jednak akceptowana zarówno w świadomości społecznej, jak i w praktyce życia gospodarczego i społecznego, (o czym świadczy również niniejsza sprawa). Kategoria taka pojawia się także w uchwałach rad gmin, realizujących upoważnienie do określania stawek podatku od nieruchomości, zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – orzecznictwo sądów administracyjnych nie kwestionuje takiego wyodrębniania kategorii budynków letniskowych spośród ustawowej kategorii "pozostałych budynków". Uchwała Rady Gminy ustalająca kategorię "budynków letniskowych" i określająca dla tych budynków stawkę podatku od nieruchomości w granicach maksymalnej stawki ustawowej dla budynków "pozostałych" stanowiła zatem właściwą podstawę prawną do wymierzenia przez organ podatkowy podatku od budynku skarżących według stawek przewidzianych dla budynków letniskowych. Uznając w związku z tym, że zaskarżona decyzja ostateczna utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec należało o oddaleniu skargi jako niezasadnej.