SA/Sz 1230/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Maria Mysiak/spr/ Protokolant : K.Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie macierzyńskiego zasiłku okresowego i jednorazowego zasiłku macierzyńskiego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., Nr [...] II. o r z e k a, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Podaniem z dnia [...] r. A. O. zwróciła się do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie macierzyńskiego zasiłku okresowego i jednorazowego zasiłku macierzyńskiego. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącej przyznania wnioskowanych zasiłków. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że przyczyną odmowy przyznania zasiłków jest fakt nie dostarczenie wymaganych dokumentów tj. zaświadczeń o dochodach I. i G. O. oraz zaświadczeń ze szkoły A. i K., które to dokumenty są niezbędne do rozeznania sytuacji materialno-bytowej rodziny. A. O. odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego twierdząc, że dostarczyła żądane zaświadczenia, tylko nie dostarczyła zaświadczenia ojca, ponieważ odmówił jego załatwienia. Ponadto dodała, że jest na oddzielnym gospodarstwie domowym i rodzice Jej nie pomagają, bo mają jeszcze na utrzymaniu [...] uczące się córki. Skarżąca utrzymuje się z pieniędzy, które daje Jej ojciec dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 2, art. 4 i art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie potwierdza faktu prowadzenia przez skarżącą samodzielnego gospodarstwa domowego. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że skarżąca wraz z dzieckiem mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i rodzeństwem. Rodzice kupili dziecku wózek, łóżeczko i całe wyposażenie. Skarżąca nie posiada żadnego dochodu, nie jest w stanie bez pomocy rodziców utrzymać siebie i dziecka. W oświadczeniu z dnia [...] r. złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poinformowała, że pozostawała na utrzymaniu rodziców, którzy pracują i korzystają z dodatku mieszkaniowego, natomiast ojciec dziecka nie pracuje nie pomaga Jej. Oceniając zasadność odmowy przyznania pomocy Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji postępował zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 43 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym może być przesłanką do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. O., nie zgadzając się z powyższą decyzja, prosi o jej wyjaśnienie. Skarżąca podnosi, że w decyzji znajdują się rzeczy nie zgodne z prawdą, a mianowicie to, że ojciec Jej dziecka nie pracuje oraz że rodzice korzystają z dodatku mieszkaniowego. Nie prawdą jest również, że bez pomocy rodziców nie jest w stanie utrzymać siebie i dziecka. Miesięcznie uzyskuje dochód w wysokości [...] zł i to wystarcza Jej aby utrzymać siebie i syna. Ponadto wyjaśniła, że mieszka z rodzicami ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Rodzicom co miesiąc dokłada [...] zł do gazu, a za resztę opłat rodzice nie żądają od Niej pieniędzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sąd sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej winny działać w sposób praworządny i podejmować wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny oraz słuszny interes strony. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 § 1 kpa nakazującym organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Funkcjonowanie zasady prawdy w postępowaniu administracyjnym zobowiązuje organ do szczególnej staranności w wyjaśnieniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy. W szczególności organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa (zob. wyrok NSA z dnia 26.05.1981r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1 poz. 45). Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 23 listopada 1994r. III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83, ustalenia faktyczne należy traktować jako dowolne jeżeli znajdują wprawdzie w materiale dowodowym, ale niekompletnym. Przepisy ustawy o pomocy społecznej definiujące dochód rodziny oraz dochód na osobę w rodzinie (art. 2a ust. 2 i 2a) przewidują zaliczenie do niego jedynie dochodu strony oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe bez względu na tytuł i źródło ich utrzymania. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, przyjmując, że skarżąca prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe. Prawdą jest, że skarżąca początkowo złożyła oświadczenie, z którego wynikało, iż wraz z dzieckiem pozostaje na utrzymaniu rodziców. Jednak później konsekwentnie twierdziła, że po kłótni z rodzicami prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z pieniędzy otrzymywanych od ojca dziecka. Z akt sprawy nie wynika aby organy przeprowadziły dowody podważające późniejsze twierdzenie skarżącej, jednocześnie potwierdzające prowadzenie przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. W szczególności nie wynika, aby dokonano oględzin mieszkania pod kątem możliwości prowadzenia przez skarżącą odrębnego gospodarstwa domowego, czy też przesłuchania świadków na tę okoliczność. Wobec nie wyjaśnienia przez organy obu instancji czy skarżąca faktycznie prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe, nie można też stwierdzić czy zasadnie żądały od Niej oświadczenia o dochodach rodziców. Tym samym nie można stwierdzić czy zaszły przesłanki z przepisu art. 43 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej uzasadniające wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń. Przy tym należy zwrócić uwagę, że w przepisie tym mowa jest o oświadczeniach o dochodach, a nie zaświadczeniach. Oznacza to, że gdyby nawet organy bezspornie ustaliły, iż skarżąca prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe to i tak nie miały podstawy żądać od skarżącej zaświadczeń o dochodach rodziców tylko oświadczenia. Naruszenie przez organy orzekające w sprawie macierzyńskiego zasiłku okresowego i jednorazowego zasiłku macierzyńskiego na rzecz A. O. przepisów art. 7 i 77 kpa, skutkowało wydaniem wadliwych decyzji administracyjnych. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania prawidłowej decyzji. Wyżej wskazane sprzeczności występujące w sprawie, dotyczące w szczególności dowodów, jakimi organ administracji posługiwał się przy wydawaniu decyzji, stanowią takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.