SA/Sz 1447/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Katarzyna Orłowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. u c h y l a zaskarżoną decyzję III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...] zł /[...] / tytułem zwrotu kosztów sądowych Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Izba Skarbowa na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. Ł. od decyzji Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. o nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie [...] zł od przychodu ze sprzedaży w [...] r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, utrzymała w mocy wskazaną powyżej decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa wskazała, że decyzją nr [...] z dnia [...] r. Trzeci Urząd Skarbowy określił S. Ł. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym w wysokości [...] zł od przychodu uzyskanego ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Sz. dokonanej w dniu [...] r. Zobowiązanie to nie zostało uregulowane, a podatniczka pismem [...] r. uzupełnionym w dniu [...] r. zwróciła się do organu podatkowego pierwszej instancji o umorzenie zaległości wynikającej z powyższej decyzji. Uzasadniając swój wniosek S. Ł. podkreśliła, że w dniu [...] r. nie dokonała sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] lecz jego zamiany na dwa mieszkania komunalne. Jeden z uzyskanych w ten sposób lokali przeznaczony był dla strony, a drugi dla jej brata. Podatniczka podała także, że w rezultacie tej zamiany nie otrzymała zapłaty, a koszty związane z zawarciem umowy poniosły strony zamieniające te dwa mieszkania na jedno, tj. państwo O. Ponadto ww. wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej, a jej sytuacja materialna uniemożliwia spłatę zaległości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano dalej, że w dniu [...] r. Trzeci Urząd Skarbowy odmówił podatniczce umorzenia zaległości podatkowej nie dopatrując się istnienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających ocenę wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, o których mowa w przepisach art. 67 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia [...]r. podatniczka odwołała się od powyższej decyzji, podnosząc, że jest ona dla niej niesłuszna i krzywdząca. Odwołująca podkreśliła, że kwotę [...] zł (stanowiącą wartość sprzedawanego prawa) notariusz wpisał - przy spisywaniu aktu notarialnego umowy sprzedaży - dla ustalenia kosztów notarialnych, zapewniając ją jednocześnie, iż z tego tytułu nie będzie ponosiła żadnych obciążeń finansowych stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 32b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi że wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 ustawy jeżeli sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania w zamian tych nieruchomości lub praw spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego lub jego części. Ponadto strona ponownie wskazała na swoją trudną sytuację finansową oraz podniosła, że stosownie do art. 5 kodeksu cywilnego zasadne byłoby odstąpienie od niesłusznie wystawionej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Wynika dalej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że Izba Skarbowa dokonując oceny przedstawionych przez podatniczkę okoliczności podkreśliła, że brak wystarczających środków finansowych do zapłaty zaległego zobowiązania nie może skutkować umorzeniem zaległości podatkowej jako konsekwencji uznania zaistnienia w sprawie przesłanek powołanych w art. 67 Ordynacji podatkowej albowiem powyższe okoliczności nie są okolicznościami szczególnymi, uzasadniającymi zastosowanie tej instytucji. Zdaniem organu odwoławczego także konieczność ponoszenia bieżących wydatków na utrzymanie, problemy zdrowotne strony czy też konieczność spłaty zadłużenia wobec osób trzecich nie stanowią przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy drugiej instancji wskazał, że podnoszone przez stronę zarzuty, iż na podstawie aktu notarialnego nr [...] w istocie dokonano zamiany lokali mieszkalnych bez uzyskania środków finansowych, dotyczą wymiaru podatku, a więc decyzji od której strona się nie odwoływała. Niemniej w związku z tym zarzutem Izba Skarbowa wyjaśniła, że z ocenionego jako dowód w sprawie aktu notarialnego jasno wynika, że sporządzono go na okoliczność sprzedaży, a nie umowy zamiany. Ponadto, pomimo że w § 5 tego aktu wskazano, że umowa sprzedaży własnościowego prawa do lokalu została zawarta w celu uzyskania przez podatniczkę i jej brata przydziału 2 lokali mieszkalnych, to jednak w § 6 tegoż aktu skarżąca potwierdziła odbiór [...] zł, stanowiącej wartość przedmiotu umowy, z której to kwoty 10% powinna była przeznaczyć na uregulowanie podatku. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że należy mieć na względzie, iż w rezultacie tej transakcji, zobrazowanej aktem notarialnym, strona zaspokoiła potrzeby mieszkaniowe zarówno swoje, jak brata. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że przedstawione powyżej okoliczności, dotyczące sytuacji materialnej i osobistej podatniczki nie mają charakteru nadzwyczajnego czy też losowego, w związku z czym całkowicie zasadna jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie S. Ł. zarzuciła zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej, że jest niesłuszna, niesprawiedliwa i krzywdząca. Szczegółowo opisując okoliczności sprawy skarżąca stwierdziła, iż zarówno Trzeci Urząd Skarbowy, jak i Izba Skarbowa odmawiają jej prawa skorzystania z ulgi przewidzianej w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. Nr 14, poz. 176). Strona ponownie podkreśliła, że nie otrzymała zapłaty za zamianę mieszkań, co mogą potwierdzić państwo O., będący stroną tej zamiany. Ponadto skarżąca po raz kolejny powołała się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną wskazując, że utrzymuje się wraz z, wymagającą leczenia, córką z alimentów wynoszących [...] zł miesięcznie. Obecnie skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku oraz pozostaje pod opieką Przychodni Nerwicowej przy ul. [...] w Sz. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowiska zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga okazała się uzasadniona, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa. Stosownie do art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego powyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy sformułowanie "organ podatkowy może...". Ocena czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności, mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów, a wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, jak i zasad ogólnych. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej organy podatkowe winny podejmować wszelkie niezbędne działania, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Prawidłową decyzję organ może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza całokształtem materiału dowodowego, pozwalającym mu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Wskazana powyżej zasada prawdy obiektywnej znajduje rozwinięcie w art. 187 Ordynacji podatkowej, nakazującej organom podatkowym zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie, wskazana powyżej zasada prawdy obiektywnej oraz wyczerpującego zebrania i ocenienia całości materiału dowodowego została naruszona. Organ podatkowy, uwzględniając dowód w postaci aktu notarialnego nr [...], podkreślił, że dotyczy on umowy sprzedaży lokalu, a w § 6 tegoż aktu S. Ł. potwierdziła odbiór kwoty [...] zł, stanowiącej wartość przedmiotu umowy, z której to kwoty 10% powinna przeznaczyć na uregulowanie podatku, którym była obciążona ta transakcja. Pomimo wielokrotnie podnoszonego przez podatniczkę faktu, że pomimo zapisów znajdujących się w akcie notarialnym, nie otrzymała ona żadnych pieniędzy, w związku z czym nie dysponowała i nie dysponuje kwotą umożliwiającą jej uregulowanie zaległego zobowiązania podatkowego, organ odwoławczy nie przeprowadził na tę okoliczność żadnych dowodów, wskazując, że podnoszenie przez stronę powołanych okoliczności oznacza, iż pragnie ona kwestionować decyzję określającą przedmiotowe zobowiązanie. Z takim stanowiskiem organu podatkowego nie można się zgodzić, albowiem wyjaśnienie tej kwestii ma istotne znaczenie dla ujawnienia sytuacji finansowej podatniczki, która przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej winna być prawidłowo ustalona i wnikliwie przeanalizowana. Z tych względów uznając, że zaskarżona decyzja we wskazanym powyżej zakresie została wydana z naruszeniem ww. przepisów proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.