SA/Sz 192/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Zofia Przegalińska /spr/ Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004r. sprawy ze skargi M. J. S.-S. i T. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r. I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku, Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] zł. tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn.zm./ w związku z art. 3 ust.1, art. 6 ust.2 art. 9, art. 10, art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. Nr 90, poz. 416 ze zm./, Izba Skarbowa , po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Nr [...] określającą M. J. S. - S. i T. S. zam. [...] zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w kwocie [...] oraz zaległość podatkową z powyższego tytułu w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w wyniku weryfikacji zeznania o wysokości wspólnych dochodów małż. S. osiągniętych w 1998r. Urząd Skarbowy zakwestionował dokonane przez podatników odliczenie od dochodu w postaci renty ustanowionej przez M. J. S. na rzecz K. M.. Nadto Urząd zakwestionował dokonane przez podatników odliczenie od podatku z tytułu wydatków na odpłatne świadczenie zdrowotne /EKG/. Według Urzędu Skarbowego renta nie mogła być odliczona od dochodu gdyż była świadczeniem dobrowolnym, a odliczone mogły być tylko na podstawie art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych trwałe ciężary tzn. przymusowe, będące obowiązkiem od którego nie można się uwolnić. Co się zaś tyczy odliczenia od podatku, to EKG było wykonane przez publiczny zakład opieki zdrowotnej w 1997r. nie mógł ten wydatek być odliczony od podatku w 1998r. W odwołaniu podatnicy powołali się na treść przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na definicję renty z kodeksu cywilnego oraz publikacje prasowe prezentując stanowisko, że przysługuje im prawo odliczenia od dochodu wydatku w postaci świadczenia rentowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu podatkowego I instancji Izba Skarbowa przedstawiła następujące argumenty. Przede wszystkim podniesiono, że umowa renty zawarta przez podatniczkę z B. M. matką K. M.jako zawarta na czas określony jest umową nieważną, ponieważ nie zachowano przy jej zawarciu formy aktu notarialnego, nadto organ odwoławczy wskazał na ciążący na ojcu małoletniego K. M. obowiązku alimentacyjnym, wskazując równocześnie, że rodzice mają obowiązek podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszym dochodem. Według organu odwoławczego nie istniała przyczyna do ustanowienia renty gdyż taką przyczyną nie może być fakt przeznaczenia części renty na zapłacenie długu ciążącego na lokalu, który małż. M. uzyskali w drodze zamiany. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący małż. S. domagali się uchylenia decyzji ostatecznej wskazując, że umowa renty z dnia [...]r., odpowiada rencie uregulowanej w Kodeksie cywilnym. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 906 § 2 Kodeksu cywilnego do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie. Z kolei z art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeśli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Oświadczenie darczyńcy, nie złożone w formie aktu notarialnego w przypadkach, w których ona jest wymagana, jest nieważne i nie rodzi nawet zobowiązania naturalnego. Jednakże późniejsze wykonanie darowizny uchyla skutki braku formy z mocą wsteczną tak, że w rezultacie darczyńca, który dobrowolnie wykonał darowiznę nieważną z powodu braku formy, nie może również żądać zwrotu, podobnie jak w razie wykonania zobowiązania niezupełnego z tą różnicą, że wykonanie takie jest ex post uważane za wykonanie zobowiązania zupełnego /cywilnego/. Z definicji renty zawartej w art. 903 Kodeksu cywilnego wynika, że przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku. W świetle powyższego renta składa się z szeregu samodzielnych świadczeń. zatem każde spełnione świadczenie składające się na rentę jest ważnie spełnione, mimo braku formy aktu notarialnego. W przypadku renty stosowanie wprost zasady zawartej w art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego /zdanie drugie/ ma istotne znaczenie z uwagi na alimentacyjny charakter renty zapewniającej uprawnionemu pełne utrzymanie albo wspomagające go bądź też ograniczające się do świadczeń na cele lecznicze czy też pielęgnacji w chorobie. Świadczenie rentowe polegające najczęściej na dostarczeniu środków utrzymania ulega zatem skonsumowaniu. Konieczność zwrotu spełnionego świadczenia rentowego w przypadku nieważności renty z powodu braku formy aktu notarialnego niweczyłoby cel społeczno-gospodarczy jaki jest realizowany przez ustanowienie umowy renty. Mając na uwadze powyższe względy, stwierdzić należy, że mimo braku formy aktu notarialnego, umowa renty zawarta przez podatniczkę jest ważna w zakresie świadczeń spełnionych w ramach tej umowy. Co do innych argumentów podniesionych przez Izbę Skarbową, to nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, że dzieci mają pozostawać wyłącznie na utrzymaniu rodziców. Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci nie ogranicza możliwości łożenia na ich utrzymanie przez inne osoby, zwłaszcza gdy rodzice mają skromne dochody. Taka właśnie sytuacja maiła miejsce w rozpatrywanej przez Sąd sprawie. Z akt podatkowych wynika bowiem, że rodzina M. dysponowała na utrzymanie kwotą [...] zł miesięcznie. W tych okolicznościach twierdzenie organu, że dziecko powinno żyć na poziomie rodziców jest argumentem wypaczającym zasadę kodeksu rodzinnego, która ma zupełnie inne znaczenie, a chodzi o to aby dzieci nie żyły na poziomie niższym niż rodzice. Podobnie, nie sposób zgodzić się z argumentem Izby Skarbowej, że uzyskanie mieszkania dla rodziny M. dzięki częściowemu przeznaczeniu renty na zapłatę ciążącego na tym mieszkaniu długu, nie stanowi przyczyn do ustanowienia renty. Dysponowanie lokalem służącym do zamieszkania należy do podstawowych potrzeb bytowych i z tego powodu mieści się w granicach, które mogą stanowić jedną z przyczyn ustanowienia renty. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji.