SA/Sz 2118/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka – Kuligowska Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi C.B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. u c h y l a zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...]r. Nr [...] II. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu . Rozkazem personalnym Nr [...] r. Komendant Powiatowy Policji w [...], na podstawie art. 39 ust. 2 w związku z art. 6f ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7 poz. 58 z późn. zm.), zawiesił w czynnościach służbowych aspiranta C.B. detektywa ogniwa kryminalnego KP w [...], KPP w [...],, na okres [...], miesięcy z zachowaniem 50% uposażenia. Uzasadniając rozkaz personalny, Komendant wskazał, że w dniu [...], r. wszczął wobec tego policjanta postępowanie dyscyplinarne, obwiniając go o to, że w dniu [...], r. około godz. [...], kierował samochodem osobowym marki [...], nr rejestracyjny [...],na trasie [...], oraz ulicami [...], do Komisariatu Policji w [...],, będąc w stanie nietrzeźwości [...], promila alkoholu w wydychanym powietrzu tj. o czyn z art. 178a § 1 kk. Mając na uwadze, że czyn ten stanowi przestępstwo umyślne, a zebrany materiał dowodowy w postaci przesłuchania świadków i oględzin pojazdów czyn ten czyni wysoce prawdopodobnym, zawieszenie policjanta z uwagi na dobro służby i wizerunek Policji oraz zapobieżenie ewentualnemu mataczeniu jest zasadne. Komendant Wojewódzki Policji w[...], , po rozpatrzeniu odwołania C.B., rozkazem personalnym Nr [...], r. uchylił zaskarżony rozkaz w całości. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych (Dz. U. Nr 120 poz. 1029), decyzja powinna zawierać w szczególności: - oznaczenie organu uprawnionego do zawieszenia w czynnościach służbowych, - datę wydania decyzji, - podstawę prawną, - stopień policyjny, nazwisko i imię policjanta, imię ojca oraz numer identyfikacyjny, - nazwę i kod stanowiska służbowego oraz nazwę jednostki organizacyjnej Policji, - grupę zaszeregowania stanowiska służbowego oraz przyznane dodatki do uposażenia, a także wysokość miesięcznych stawek uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia, jeżeli mają one charakter uznaniowy, - czas zawieszenia, - termin rozliczenia się z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych, - uzasadnienie faktyczne i prawne zawieszenia w czynnościach służbowych, - pouczenie o przysługującym policjantowi środku odwoławczym, - podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego przełożonego uprawnionego do jej wydania. W rozkazie personalnym Nr 113/2002 nie podano kodu stanowiska służbowego i terminu rozliczenia się z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych. W pouczeniu o przysługującym środku odwoławczym brak jest wskazania organu uprawnionego do rozpatrzenia odwołania, co spowodowało wniesienie odwołania od rozkazu do organu który go wydał. Ponadto, Komendant Wojewódzki Policji podniósł, że w uzasadnieniu prawnym w szczególności należy wyjaśnić podstawy prawne rozkazu z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu faktycznym zaś należy wskazać okoliczności, które brane są pod uwagę przy zawieszeniu w czynnościach służbowych oraz celowość tego zawieszenia. Należy także uzasadnić okres zawieszenia w czynnościach służbowych. W zaskarżonym rozkazie brak wskazanych wyżej elementów uzasadnienia. Ponadto, z uwagi na specyficzną rolę i konieczność natychmiastowego wykonania rozkazu o zawieszeniu w czynnościach służbowych policjanta, na podstawie art. 108 § 1 kpa rozkazowi takiemu nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, czego w rozkazie personalnym Nr 113/2002 nie zawarto. Tak więc rozkaz ten jako nieprawomocny nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych w postaci odsunięcia od czynności służbowych oraz zawieszenia 50% uposażenia zasadniczego. Komendant Powiatowy Policji w [...],, rozkazem personalnym Nr [...], r. ponownie zawiesił w czynnościach służbowych C.B. na okres [...], miesięcy, nadając rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności. Komendant Wojewódzki Policji w [...],, rozkazem personalnym Nr [...], r., po rozpatrzeniu odwołania C.B., rozkaz ten utrzymał w mocy. Postanowieniem z dnia [...], r. Komendant Powiatowy Policji w [...],, zawiesił postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko C.B., na podstawie § 21 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4 poz. 14 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że równolegle do postępowania dyscyplinarnego wobec ww. policjanta prowadzone jest przez Prokuraturę Rejonową w [...], postępowanie karne. W toku postępowania karnego, prokurator prowadzący śledztwo wydał w dniu [...], r. postanowienie o umorzeniu śledztwa. Na postanowienie to zażalenie do Prokuratora Okręgowego w [...], złożył pokrzywdzony w sprawie [...],. Mając powyższe na uwadze, prowadzone czynności dochodzeniowo-śledcze mogą mieć istotne znaczenie dla oceny dowodowej postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko obwinionemu policjantowi. Wobec tego, zasadne jest zawieszenie postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia prowadzonego postępowania przygotowawczego przez prokuraturę. Na postanowienie z dnia [...], r. o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, zażalenie do Wojewódzkiego Komendanta Policji w [...], złożył C.B. wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego i przywrócenie prawa do wykonywania czynności służbowych i wypłacenie należnego uposażenia oraz nagrody rocznej za [...], r. Komendant Wojewódzki Policji w [...],, decyzją z dnia [...], r., po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie z dnia [...], r., na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji powołał się na odpis pisma Prokuratury Okręgowej w[...],, które wpłynęło do KPP [...], r., z którego można było wywnioskować, że postanowienie Prokuratury Rejonowej w z dnia [...],r. o umorzeniu śledztwa przeciwko C.B. stało się prawomocne. Wskazał, że wobec ustania przyczyn zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, Komendant Powiatowy Policji w [...],, postanowieniem z dnia [...], r. podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne przeciwko wskazanemu wyżej policjantowi. Mając na uwadze fakt, iż zawieszone postępowanie dyscyplinarne zostało podjęte, postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania, stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt administracyjnych, w dniu [...], r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], wpłynęło pismo Prokuratury Okręgowej w [...], informujące, że Prokurator Generalny postanowieniem z dnia [...], r. sygn. [...], uchylił jako niezasadne prawomocne postanowienie Prokuratora Rejonowego w [...], z dnia [...], r. o umorzeniu postępowania przeciwko C. B.. podejrzanemu o czyn z art. 178a § 1 kk i zlecił uzupełnienie postępowania przygotowawczego. Postanowieniem z dnia [...], r. Komendant Powiatowy Policji w [...], ponownie zawiesił postępowanie dowodowe oraz zawiesił postępowanie dyscyplinarne do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę przeciwko C.B. Wskazał, że prowadzone są równolegle do postępowania dyscyplinarnego czynności procesowe w postępowaniu karnym, które mogą mieć istotne znaczenie dla oceny dowodowej postępowania dyscyplinarnego. Na postanowienie to zażalenie złożył obwiniony policjant wskazując, że Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia[...], r. postępowanie umorzył. Wydanie zatem postanowienia o zawieszeniu postępowania dowodowego, jeśli postępowanie to było uprzednio umorzone, jest nieprawne. Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia [...], r. nie uwzględnił zażalenia na postanowienie dnia [...], r. Wskazał, że stosownie do § 21 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. przełożony, który wszczął postępowanie dyscyplinarne, może je zawiesić, gdy zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania. Komendant Powiatowy Policji zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], r. zasadnie zawiesił postępowanie dyscyplinarne do czasu uzyskania z prokuratury materiałów śledztwa które jest kontynuowane po uchyleniu przez Prokuratora Generalnego postanowienia z dnia [...], r. o umorzeniu śledztwa. Wskazał, iż C.B. pozostawał w błędnym przekonaniu o bezprawności zaskarżonego postanowienia z uwagi na jego wcześniejsze umorzenie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Decyzja z dnia [...],r. dotyczyła bowiem umorzenia postępowania wywołanego zażaleniem na postanowienie o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, nie była decyzją kończącą postępowanie dyscyplinarne. Postanowieniem z dnia [...], r. Komendant Powiatowy Policji w [...], podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne przeciwko C.B.. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu [...], r. do Komendy Powiatowej Policji w [...], wpłynął odpis aktu oskarżenia skierowanego do Sądu Rejonowego w [...], w przeciwko ww. obwinionemu. Zatem wobec ustania przeszkody utrudniającej postępowanie dyscyplinarne, podjęcie zawieszonego postępowania jest zasadne. Komendant Powiatowy Policji w [...], orzeczeniem Nr [...], o ukaraniu z dnia [...],r. uznał C.B. winnym tego że: 1) w nocy z [...], r. na trasie relacji [...], kierował samochodem osobowym marki [...], będąc w stanie nietrzeźwości wynoszącej co najmniej [...], ‰ alkoholu we krwi, tj. o czyn z art. 178a § 1 kk, 2) w tym samym miejscu i czasie kierując ww. pojazdem nie zachowując należytej ostrożności najechał i uderzał w tył prawidłowo jadącego w tym samym kierunku samochodu osobowego marki [...], kierowanego przez J.K., czym spowodował zagrożenie w ruchu drogowym, tj. o czyn z art. 86 § 2 kw, 3) w tym samym miejscu i czasie kierując ww. pojazdem używał świateł drogowych w ten sposób, że oślepiał kierującego pojazdem poprzedzającym tj. o czyn z art. 97 kw w zw. z art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, 4) w tym samym miejscu i czasie kierował ww. pojazdem bez wymaganych dokumentów tj. odwodu rejestracyjnego, opłaty OC tj. czyn z art. 94 § 2 kw i 95 kw, i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Odwołanie od ww. orzeczenia złożył C.B. zarzucając postępowaniu dyscyplinarnemu poprzedzającemu wydanie orzeczenia stronniczość, oraz, że orzeczenie zostało wydane przedwcześnie, tj. przed rozprawą sądową. Podniósł także, że jako obwiniony nie uczestniczył w postępowaniu dyscyplinarnym, jednak pomimo to postępowanie zostało zakończone. Wskazał, że w orzeczeniu o wydaleniu ze służby Komendant stwierdził oczywistość popełnionego przestępstwa z art. 178 § 1 kk, co potwierdza zakończenie postępowania przygotowawczego przez prokuratora i wniesienie aktu oskarżenia do sądu. W rzeczywistości akt oskarżenia postanowieniem Sądu Rejonowego w [...], z dnia [...], r. został zwrócony prokuratorowi, celem uzupełnienia postępowania przygotowawczego. Postanowienie to utrzymał w mocy Sąd Okręgowy w [...], . Komendant Wojewódzki Policji w [...], orzeczeniem z dnia [...],r. utrzymał w mocy orzeczeniem Nr [...],. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnienie przestępstwa i wykroczenia – niezależnie od odpowiedzialności karnej, a § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, dopuszcza możliwość orzekania kary wydalenia ze służby przed zakończeniem postępowania karnego, jeżeli popełnienie przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie policjanta w służbie. Organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem obwinionego, że orzeczenie o ukaraniu zostało wydane przedwcześnie z uwagi na fakt zwrotu aktu oskarżenia do prokuratury. Cofnięcie aktu oskarżenia nastąpiło bowiem głównie ze względu na odmienne warunki, w których przeprowadzono eksperyment procesowy. Natomiast w postępowaniu dyscyplinarnym dokonuje się niezależnej oceny materiału dowodowego, który nie musi pokrywać się z materiałem zebranym w śledztwie. W prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym oparto się o wyniki badania krwi obwinionego oraz przesłuchania świadków, m.in. J.K. oraz przybyłych na miejsce zdarzenia policjantów. Wyjaśnieniom obwinionego oraz zeznaniom P.J., który rzekomo prowadził pojazd nie dano wiary. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dokonał niezależnej i prawidłowej oceny posiadanego materiału dowodowego, w świetle którego oczywistość popełnienia przez obwinionego zarzucanych mu czynów nie budzi wątpliwości. Organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem obwinionego, że nie mógł on uczestniczyć w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. Dokumenty związane z tym postępowaniem były przesyłane pocztą do zainteresowanego, był on także pouczany o przysługujących mu prawach. W dniu [...], r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wpłynęła skarga C.B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], utrzymujące w mocy orzeczenia Nr [...],r. wydane przez Komendanta Powiatowego Policji w [...],. W uzasadnieniu skargi podniósł, że na skutek utrzymania w mocy orzeczenia będącego przedmiotem skargi, w dniu [...],r. otrzymał również rozkazy personalne, w tym rozkaz personalny Nr [...], o zwolnieniu ze służby z dniem [...], r. Zdaniem skarżącego rozkazy te i orzeczenia zostały wydane na podstawie nieobowiązujących przepisów oraz na podstawie nieprawdziwych poszlak i domniemań przełożonych. Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że faktem jest, iż nie zostało dotychczas wydane prawomocne orzeczenie w toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniu karnym. Nie jest to jednak przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary w postępowaniu dyscyplinarnym, ponieważ policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej (art. 132 ustawy o Policji). Na podstawie § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, w przypadku gdy popełnienie przez policjanta przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie - nie zawiesza się postępowania dyscyplinarnego w stosunku do obwinionego policjanta. Wobec dowodów na zaistnienie powyższych okoliczności, należy ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, iż skarżący popełnił zarzucany mu czyn. Powyższy przepis znajduje więc w tym przypadku zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli ostatecznych orzeczeń organów administracji publicznej pod kątem zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz przepisami prawa procesowego. Mając na uwadze zakres kompetencji Sądu i ustalony stan faktyczny i prawny należało stwierdzić, iż skarga wniesiona przez C.B. zasługuje na uwzględnienie. Trafnym okazał się zarzut, iż postępowanie w sprawie popełnienia przestępstwa, w nie ma charakteru oczywistego w sytuacji kiedy skarżący twierdzi, iż nie on kierował pojazdem w chwili zdarzenia, a na okoliczność tę prowadzone jest postępowanie dowodowe w sprawie karnej, która nie została jeszcze zakończona. Nietrafnym natomiast okazał się zarzut, iż zaskarżone orzeczenia zostały wydane w oparciu o nieobowiązujące rozporządzenie MSWiA. Zgodnie z orzeczeniem trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002r. w sprawie K 36/00 /OTK-A 2002/5/63/, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. Nr 4, poz. 14 z 1998r./ traci moc z dniem 30 września 2003r. Zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w[...], zostało wydane [...],r., a zatem w czasie kiedy powyższe rozporządzenie jeszcze obowiązywało. Wracając do oceny zasadności zarzutu braku oczywistości popełnionego czynu o znamionach przestępstwa, które zarzucono skarżącemu należy podkreślić, iż oczywistość zdarzenia musi mieć charakter obiektywny tak by dla każdego nie było wątpliwości, iż dany czyn został przez sprawcę popełniony. Ze zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego wynika, iż C.B. zmienił wersję wydarzeń twierdząc, że nie on kierował samochodem marki [...], lecz P.J.. Okoliczność ta była przedmiotem postępowania dowodowego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...], polegająca m.in. na przeprowadzeniu eksperymentu procesowego i odtworzeniu zdarzenia z udziałem P.J.. Świadczy to o tym, iż zarzucany C.B. czyn kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości nie nosi charakteru oczywistego lecz podlega ocenie w oparciu o zebrany materiał odwodowy w postępowaniu karnym. Ponadto z akt postępowania dyscyplinarnego wynika, iż zarzucane skarżącemu czyny zostały popełnione poza służbą. Zatem zgodnie z § 9 ust.1 w/w rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne mające na celu wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej może wyjątkowo stanowić czyn policjanta popełniony także poza czasem służby lub nie związany z wykonywaniem zadań albo czynności służbowych, jeżeli przepisy szczegółowe przewidują odpowiedzialność dyscyplinarną. Żaden z organów ani I ani II instancji nie wskazał przepisów szczególnych w oparciu, o które skarżący ponosiłby odpowiedzialność dyscyplinarną. zatem należy uznać, iż nie zachodzi przesłanka wyłączająca zawieszenia postępowania z powodu popełnienia czynu naruszającego dyscyplinę służbową /§ 21.1 rozporządzenia / nie zachodzi także okoliczność, o której mowa w ust.2 tegoż paragrafu, mianowicie to, że zarzucany czyn o znamionach przestępstwa jest oczywisty. W tym stanie rzeczy organ I instancji powinien zawiesić postępowanie dyscyplinarne do czasu zakończenia postępowania karnego. zarówno Powiatowy jak i Wojewódzki Komendant Policji tego nie zrobili, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia jak i je poprzedzającego. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze nie mają zdaniem Sądu wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zawiesi postępowanie dyscyplinarne do czasu zakończenia postępowania karnego, a po podjęciu postępowania dyscyplinarnego wyda orzeczenie w sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ppsa należało orzec jak w sentencji.