SA/Sz 2259/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Maria Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004r. sprawy ze skargi A. i S. U. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonych decyzji, III. zasądza od Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. i S. U. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...].Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz. U. Nr 106, poz.1126, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. i S. U., od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...]., nakazującej inwestorowi E. i A. M. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł o wykonaniu nałożonych obowiązków w terminie do dnia [...]., a pozostałą część decyzji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż E. i A. M. w pomieszczeniu werandy wykonali w latach [...]roboty budowlane. W ścianie wspólnej, obecnie obłożonej od strony werandy płytami gipsowo-kartonowymi potwierdzono istnienie od strony [...]dwóch okien ze wstawioną stolarką i okratowanych, przy czym jedno z okien od strony werandy jest zamurowane, a drugie od strony werandy zastawione płytą. W świetle powyższych ustaleń, w stosunku do samowolnie wykonanych robót budowlanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji wydał, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zaskarżoną decyzję. W kwestii przesłonięcia istniejących w ścianie wspólnej okien, Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]prowadził odrębne postępowanie administracyjne. Od decyzji odwołali się współwłaściciele nieruchomości A. i S. U., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej niezgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Skarżący domagali się wydania nakazu wykonania rozbiórkowych robót budowlanych. Uważają bowiem, iż inwestorzy A. i E. M. będący współwłaścicielami nieruchomości, wykonując przedmiotowe roboty naruszyli elementy wspólne budynku, bez uzyskania zgody skarżących. Zmienili charakter werandy i utrudnili obecnie możliwość doświetlenia pomieszczeń [...], a przesłonięcie istniejących okien, całkowicie tę możliwość wyeliminowało. Skarżący uważają że inwestorzy bezprawnie zmierzają do przekształcenia części werandy na garaż. Organ II instancji stwierdził, że inwestorzy A. i E. M., wykonali w latach [...] roboty budowlane związane z remontem w pomieszczeniu werandy, bez pozwolenia właściwego organu. W takim przypadku zastosowanie mają przepisy art. 51 Prawa budowlanego, które dają możliwość legalizacji wykonanych robót budowlanych, po wykonaniu określonych czynności, jakie należy spełnić w celu doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem. Z uwagi na to, że wykonane roboty budowlane dotyczyły pomieszczeń stanowiących własność inwestora i nie obejmowały zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych budynku oraz nie miały wpływu na stan techniczny tych elementów jak i części wspólnych budynku, nie nakazano obowiązku przedłożenia zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie powyższych robót remontowych. Wywiązanie się inwestora z nakazanych decyzją czynności pozwala na doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń werandy w dotychczasowym charakterze. Każda zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń werandy wymagać będzie stosownego pozwolenia właściwego organu. Nie wywiązanie się przez inwestora z nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie, skutkować będzie wydaniem przez organ I instancji decyzji, na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanych elementów budowlanych. Od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie złożyli A. i S. U. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 51 ust. 1 prawa budowlanego poprzez podjęcie działań zmierzających do pominięcia zgody współwłaściciela budynku na przeprowadzone roboty budowlane. Nadto naruszono prawo procesowe polegające na pominięciu oraz braku uzasadnienia odmowy uwzględnienia dowodu wskazanego przez skarżących w postaci opinii biegłego Sądu Okręgowego w [...], powołanego przez Sąd Okręgowy w [...]do sprawy [...]na okoliczności mające zasadnicze znaczenie również dla przedmiotowej sprawy. Skarżący podali, że istota sporu sprowadza się do dokonania przez A. i E. M. samowoli budowlanej polegającej na zmianie przeznaczenia pomieszczenia stanowiącego werandę na garaż i związaną z tym przebudowę werandy, która doprowadziła do zasłonięcia, znajdujących się w ścianie budynku będącej współwłasnością stron, okien pomieszczeń [...]stanowiącej własność skarżących. Po uchyleniu decyzji zamiany werandy na garaż przez Inspektorat Nadzoru Budowlanego skierował A. i E. M. na drogę postępowania sądowego celem zastąpienia zgody współwłaścicieli budynku S. i E. U. Przed Sądem Rejonowym w [...]toczy się postępowanie o ustalenie, że weranda nie jest przedmiotem współwłasności, a A. i E. M. mają prawo do samodzielnego jej dysponowania. Takie sformułowanie pozwu ma służyć sankcjonowaniu samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych, które doprowadziły do trwałego zasłonięcia okien pomieszczeń [...]wychodzących na werandę, a umiejscowionych w ścianie wspólnej stanowiącą współwłasność skarżących. W tej sytuacji dokonanie samowoli budowlanej jest bezsporna. Nadto inwestorzy podjęli działania mające na celu obejście wymogu uzyskania zgody współwłaścicieli budynku na przeprowadzone prace budowlane, a zwłaszcza do trwałego przesłonięcia okien pomieszczeń [...]należących do skarżących. Działania te wspierają tendencyjne, wydane z naruszeniem prawa, decyzje Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], utrzymane w mocy wydanymi w tym samym dniu decyzjami Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]o sygnaturach [...], które wymagają każda odrębnego skarżenia, gdyż każda z nich w części sankcjonuje sprzeczny z prawem stan faktyczny. Przepis art. 51 ust. 1 prawa budowlanego stwarza możliwość sankcjonowania samowoli budowlanej, ale jednocześnie stawia warunek uzupełnienia i spełnienia wszelkich wymogów stawianych prawem budowlanym, w tym również uzyskania zgody na roboty budowlane od współwłaściciela budynku. W zaskarżonej decyzji zarówno Powiatowy jak i Inspektor Nadzoru Budowlanego pomijają wskazany wymóg, co prowadzi do obejścia prawa i proces cywilny czyni bezprzedmiotowym. Skarżący podnieśli również, że w decyzji z dnia [...].Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia werandy na garaż z powodu naruszenia prawa, poprzez wydanie decyzji bez zgody współwłaścicieli nieruchomości. Wytknął także, w uchylonej decyzji nie odpowiadającą stanowi faktycznemu inwentaryzację sporządzoną przez projektanta inż. G., w której celowo pominięto otwory okienne wychodzące do werandy z pomieszczeń [...]. Zgodnie z opinią biegłego H. G. weranda jest pomieszczeniem pomocniczym, gdyż nie jest wydzielona trwałymi ścianami nośnymi ze wszystkich stron, wszelka ingerencja w część wspólną budynku, jaką jest ściana pomiędzy pomieszczeniem [...]a werandą zlikwidowanie otworów okiennych w przedmiotowej ścianie spowoduje trwałą zmianę funkcji tej ściany, co obniży wartość rynkową lokalu [...]i ograniczy jego wartości użytkowe w przyszłości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny skargę należało uwzględnić. Na inwestorów w toku postępowania administracyjnego, po stwierdzeniu przez organy nadzoru budowlanego dokonanej przez nich samowoli budowlanej nałożono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego na inwestorów A. i E. M. obowiązek przedłożenia oceny stanu technicznego wykonanych robót oraz inwentaryzacji tych robót, w celu doprowadzenia samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Artykuł 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994r. przyznaje właściwemu organowi prawo do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności, w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ustawodawca wprowadzając tę instytucję prawną nie zdefiniował jednak pojęcia "określonych czynności". Pozostawiając tym samym sprecyzowanie tego pojęcia praktyce i orzecznictwu sądowemu. W rozpoznawanej sprawie organ nałożył na inwestorów wyłącznie obowiązki formalne, polegające na przedstawieniu dokumentacji. Nakładanie takich obowiązków nie jest jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle powołanego przepisu prawa budowlanego dopuszczalne. Nie można bowiem twierdzić, że czynności wykonywane w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem o jakich mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 mogą obejmować przedkładanie dokumentów np. kopii rysunków. Dostosowanie robót do stanu zgodnego z prawem musi zatem polegać na wykonaniu konkretnych czynności faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 28 IX 2000r., II SA/Lu 930/99; z dnia 16 I 2001 r., II SA/Kr 1556/00; z dnia 4 X 2002r., IV S.A. 3031/01). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę pojęcie ustawowe "określone czynności" o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, jest pojęciem ogólnym, co może przemawiać za możliwością takiej interpretacji, że pojęcie "określone czynności" dopuszcza też czynności polegające na przedstawieniu dokumentacji. Zatem od okoliczności konkretnej sprawy zależałaby ocena, jakiego rodzaju czynności trzeba dokonać w celu przywrócenia dokonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W rozpoznawanej sprawie ma to istotne znaczenie, ponieważ wykonane roboty budowlane wpłynęły na dotychczasowe funkcje otworów okiennych znajdujących się we wspólnej ścianie. Było to też przedmiotem odrębnej sprawy, w której WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 września 2004r. uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych (sygn. akt SA/Sz 2261/02). Sprawy te pozostające sobą w związku, ponieważ dotyczą tych samych stron i dokonanych robót na częściach wspólnych budynku. Tak więc w rozpoznawanej sprawie dopiero po ustaleniu wszystkich okoliczności organ będzie mógł określić jakich czynności należy dokonać i wydać stosowną decyzję. W związku z tym Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.