SA/Sz 68/03

Syng.akt SA/Sz 68/03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr/ Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi W. K. Dyrektora Spółki A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wypłacenia wynagrodzenia za pracę I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy z dnia [...] r. Nr [...] II. u c h y l a nakaz Inspektora Pracy z dnia [...] r. Nr [...] III. uchylone decyzje nie mogą być wykonane IV. z a s ą d z a od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz skarżącego W. K. Dyrektora Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Syng.akt SA/Sz 68/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Okręgowy Inspektor Pracy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 1985 r. Nr 54, poz. 276 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Spółki A. od decyzji z dnia [...] r. Inspektora Pracy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że z ustaleń kontroli i przedstawionych przez pracodawcę listach płac za miesiąc maj, na których naliczono również wynagrodzenie Z. K., inspektor pracy wydał w dniu [...] r. nakaz nr rej. [...] zawierający 1 zarządzenie nakazujące wypłacenie Z. K. wynagrodzenia za pracę w miesiącu [...] r. Decyzji tej inspektor pracy nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Pracodawca wcześniej nie korzystając z możliwości odwołania się od tego nakazu, w dniu [...] r. złożył wniosek o uchylenie już prawomocnej decyzji powołując się na okoliczność zawisłego przed Sądem Pracy w [...] sporu o wypłatę wynagrodzenia, wszczętego z powództwa Z. K.. Inspektor pracy uznając, iż postępowanie sądowe nie stanowiło przeszkody do wydania w postępowaniu administracyjnym nakazu zobowiązującego pracodawcę do wypłacenia naliczonego już wynagrodzenia za pracę, na podstawie art. 154 § 1 i 2 Kpa odmówił uchylenia prawomocnego nakazu nr [...] z dnia [...] r. Pracodawca zarówno w trakcie czynności kontrolnych jak również w toczącym się postępowaniu przed sądem pracy nie kwestionuje uprawnienia Z. K. do wynagrodzenia za prace w miesiącu [...] r. w wysokości wskazanej w nakazie inspektora pracy. Brak wypłaty naliczonej kwoty usprawiedliwia pracodawca faktem nie rozliczenia się pracownika z powierzonych mu narzędzi. Takie jest również uzasadnienie zarzutu potrącenia zawarte w odpowiedzi na pozew. Pracodawca do dnia dzisiejszego nie uzyskał podstawy do dokonania, zgodnie z art. 87 § 1 Kodeksu pracy, potrącenia jakiejkolwiek kwoty odszkodowania z należnego wynagrodzenia. Kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o obowiązku wypłaty wynagrodzenia nie zostały uzależnione ani też powiązane w jakikolwiek sposób z mogącymi lub toczącymi się postępowaniami przed sądami pracy. Jedyną przesłanką wydania takiej decyzji jest stwierdzenie przez inspektora pracy naruszenia przepisów prawa pracy w tym zakresie. Od powyższej decyzji skargę do Sądu administracyjnego złożył Spółka A. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wskazał, że po przeprowadzonej kontroli Inspektor Pracy wydał w dniu [...] r. nakaz nr rej. [...] zawierający zarządzenie nakazujące wypłacenie Z. K. wynagrodzenie za pracę w miesiącu [...] r. W dniu [...] r. Strona złożyła wniosek o uchylenie decyzji powołując się na okoliczność zawisłego przed Sądem Pracy w [...] sporu o wypłatę wynagrodzenia wszczętego z powództwa Z. K. Zaskarżoną decyzją organ uznał, iż postępowanie sądowe nie stanowi przeszkody do wydania nakazu zobowiązującego pracodawcę do wypłacenia naliczonego wynagrodzenia za pracę i odmówił uchylenia nakazu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący wskazał na naruszenie w trakcie postępowania prowadzonego przez organ art. 87 kodeksu pracy oraz art. 98 k.p.a.; art. 107k.p.a.; art. 77 k.p.a., a w konsekwencji art. 6 i 7 k.p.a. tj. praworządności i dochodzenia prawdy obiektywnej, uwzględnienia z urzędu słusznego interesu strony. Naruszenie art. 75 k.p.a., a co za tym idzie art. 6 i 7 k.p.a. wynika z nie ustosunkowania się i nie uwzględnienia przez organ wnioskowanych przez stronę i zmierzających do wyjaśnienia sprawy dowodów. Organ m.in. nie przeprowadził dowodu z akt sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym Wydziałem Pracy w [...] (sygn. akt: [...]). Aktualnie sprawa jest w toku a jej wynik nie znany (pozew do Sądu w tej sprawie złożono przed wydaniem nakazu tj. [...] r.). W trakcie procesu podniesiono zarzuty uzasadniające brak wypłaty wynagrodzenia za miesiąc [...] r., tj. nie tylko nie rozliczenie się pracownika z powierzonego mu mienia, ale także z wypłaconych mu zaliczek, co uzasadniało dokonane - zgodnie z art. 87 k.p. - potrącenie. Stąd też pominięcie wskazanych akt sprawy toczącej się przez Sądem Pracy oraz zawartych w nich oświadczeń i dokumentów (potwierdzających stanowisko strony oraz zasadność zawieszenia postępowania) narusza przepisy zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy a w konsekwencji narusza także art. 98 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem postępowanie winno być zawieszone, gdy nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. W niniejszej sprawie, oczywistym jest, iż interes społeczny nie jest zagrożony. Co do kolejnej przesłanki “sprzeciwu innej strony", to ze względu na nie przeprowadzenie postępowania w tym zakresie - nie można rozstrzygnąć czy przesłanka ta wystąpiła. Jednakże zdaniem strony zawiśnięcie sprawy przed Sądem przejściowo uniemożliwia dalszy, prawidłowy bieg postępowania (por. Z. Janowicz, Komentarz, s. 265, t. 1; E.Iserzon, Komentarz , s. 190 i n.) Naruszenie art. 107 k.p.a. wynika z braku w zaskarżanej decyzji pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego. Organ nie wskazał podstawy prawnej uzasadniającej decyzję. Nie jest tym z pewnością przytoczenie w petitum decyzji - art. 138 § 1pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, które dają jedynie formalną podstawę do jej wydania. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa, uzasadnienie prawne stanowią przede wszystkim odpowiednie przepisy prawa materialnego. Przepisy k.p.a. jako przepisy proceduralne winny być powołane obok przepisów prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie prawne decyzji w sposób błędny utożsamiono jedynie z obowiązkiem podania podstawy prawnej. W decyzji winno mieć miejsce wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Inaczej mówiąc - Organ winien wyjaśnić, dlaczego rozstrzygając sprawę określony przepis został zastosowany i - w razie możliwości przyjęcia różnej wykładni tego przepisu - dlaczego daną wykładnie przyjął. Takie wytłumaczenie jest szczególnie ważne w niniejszej sprawie, gdyż organ przyjął wykładnię odmienną od wykładni przedstawionej przez stronę (por. Z. Janowicz, Komentarz, s. 298). Brak uzasadnienia faktycznego wynika z braku w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Stąd też pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 10.02.1981r., S.A. 910/80, ONSA 1981, z. 1, poz. 7; OSPiKA 1982, z. 5-6, poz. 57 i 1983, z. 2, poz. 21). Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż organ nie przeprowadził dokładnego postępowania wyjaśniającego. Nie dopuścił dowodów, które rozstrzygnęłyby istniejące wątpliwości, a całą sprawę potraktowano pobieżnie, powierzchownie i wycinkowo, bez dokładnej, całościowej analizy stanu faktycznego i prawnego (co znalazło odbicie chociażby w braku uzasadnienia faktycznego i prawnego). Tym samym organ naruszył art. 87 kodeksu pracy oraz art. 98 k.p.a.; art. 107k.p.a.; art. 77 k.p.a., a w konsekwencji art. 6 i 7 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. W myśl art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr.124, poz.1362 ze zm.) właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Treść powołanego przepisu wskazuje, że ma to być “należne wynagrodzenie za pracę". Użyte przez ustawodawcę sformułowanie oznacza, zdaniem Sądu, takie wynagrodzenie, które należy się pracownikowi i wynika to z obowiązujących przepisów prawa pracy i ustaw szczególnych. Zwrot ustawowy "należne" nie może być jednak rozumiany jako uprawnienie organów inspekcji pracy do przesądzania o zasadności należności za pracę w sytuacji istnienia sporu pomiędzy pracownikiem a pracodawca, dotyczącego tych należności. W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji pracy dokonały w istocie rozstrzygnięcia o tym czy dopuszczalne jest dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę (art. 87 § 1 Kodeksu pracy), w sytuacji gdy przed sądem powszechnym zawisł spór dotyczący tego zagadnienia. Nie można, nie naruszając prawa, przyjmować uprawnień inspekcji pracy do rozstrzygania czy roszczenia dochodzone przez pracownika przed sądem pracy są zasadne czy też nie. Ustawodawca nie dopuszcza zbiegu (konkurencji) środków prawnych w zakresie rozstrzygania sporów ze stosunku pracy. Tak więc przesłanką wydania przez inspekcję pracy nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę jest stwierdzenie, że wynagrodzenie to jest należne i niekwestionowane, a pomimo tego pracodawca nie wypłaca je pracownikowi. Tylko w takiej sytuacji spełniona jest ustawowa funkcja nakazu o którym mowa w art. 9 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W żadnym jednak wypadku nie może być to rozstrzyganie o zasadności roszczeń z tytułu wynagrodzenia za pracę lub innych należności. W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji pracy nie wzięły pod uwagę powyższych przesłanek, pomimo, że skarżący zwracał na nie uwagę w pismach procesowych kierowanych do organu. Poza tym organ nie uwzględnił treści wniosku strony skarżącej z dnia [...] r., która domagała się stwierdzenia nieważności decyzji – nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] r. i potraktował go jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej na mocy art. 154 § 1 kpa. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd skorzystał z uprawnienia określonego w art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i uchylił również nakaz zapłaty wydany w dniu [...] r. przez Inspektora Pracy, ponieważ nakaz ten został wydany w sytuacji, gdy wynagrodzenie pracownika było sporne, na co wskazał w swym uzasadnieniu sam organ, a poza tym toczyło się w tym przedmiocie postępowanie przed sądem powszechnym. Te same więc względy zadecydowały o uchyleniu nakazu wypłaty wynagrodzenia Z. K. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.