SA/Sz 729/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr/ Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi W.K. – dyrektora [...] S. A. w [...] Oddziału w [...] na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] nr [...] II. uchylone postanowienia nie mogą być wykonane III. z a s ą d z a od Okręgowego Inspektora Pracy w [...] na rzecz skarżącego W.KI – dyrektora [...] S.A. w [...] Oddziału w [...] kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r., Inspektor Pracy w [...] na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) orzekł o nałożeniu na Dyrektora [...] grzywny w wys. [...] zł. w celu przymuszenia wykonania obowiązku wypłaty Z.K. wynagrodzenia za pracę w [...] r. Postanowienie to, poprzedzone upomnieniem z [...]r., doręczono wraz z tytułem wykonawczym w dniu [...]r. Na postanowienie to, działając poprzez pełnomocnika – radcę prawnego A.Ł, zażalenie wniósł W.K. – Dyrektor Naczelny Oddziału [...] W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że w postanowieniu błędnie została określona osoba zobowiązanego. W rzeczywistości zobowiązanym winien być nie Dyrektor Naczelny, lecz Zarząd [...]S.A. w [...]. Wynika to z faktu, iż to Zarząd [...]S.A. podjął decyzję o nie wypłacaniu Z.K. wynagrodzenia za pracę w [...]r. Ponadto, ukarany Dyrektor podległy jest służbowo Zarządowi Spółki i w konsekwencji odpowiedzialny jest przed nim za swoje działania. Zarząd również decyduje o zatrudnieniu i zwolnieniu pracowników [...]S.A., w tym m.in. zobowiązanego. W.K. podkreślił, że obowiązek do którego wykonania ma przymuszać grzywna wygasł. Wynika to z faktu, iż należność Z.K. została potrącona z powodu nie rozliczenia się pracownika z powierzonego mu mienia oraz wypłaconych zaliczek co zostało już przywołane w trakcie postępowania oraz w trwającej przed Sądem Rejonowym Sądem Pracy w [...] sprawie o sygn. akt [...]. Nadto wskazał, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie jest w toku bowiem do dnia złożenia zażalenia pełnomocnik, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., nie otrzymał odpowiedzi na złożone odwołanie z [...] r. od decyzji Inspektora Pracy [...] r. oraz na wniosek z [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji, tj. nakazu Inspektora Pracy w [...] z [...]r. W.K. wniósł o zawieszenie postępowania ze względu na zawiśnięcie sprawy przed Sądem Rejonowym Wydziałem Pracy w [...], której przedmiotem jest żądanie Z.K. wypłaty wynagrodzenia za [...] r. Za wstrzymaniem wykonania postanowienia przemawia także fakt, iż jej wykonanie narazi zobowiązanego na straty oraz doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków. Strona zarzuciła również zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie przystającego do wielkości obowiązku, który ma zostać wyegzekwowany, ani do możliwości finansowych zobowiązanego. Wielkość niewypłaconego wynagrodzenia wynosi [...] zł. i swą wysokością odpowiada wielkości grzywny. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 362 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że fakt nie wypłacenia przez pracodawcę wynagrodzenia w pełnej wysokości za pracę pracownikowi Z.K. jest bezsporny. W piśmie skierowanym do Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...] przez Prezesa Zarządu Spółki Akcyjnej [...] w [...] wskazano – jako osobę upoważnioną do podejmowania decyzji w stosunku do zatrudnionych przez Spółkę pracowników oraz do realizacji środków prawnych, wydawanych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy – Dyrektora Oddziału Spółki w [...] zatem zarzut błędnego określenia osoby zobowiązanej należy uznać za bezzasadny. Ponadto organ wskazał, że nałożona grzywna w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym podlega umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Nałożenie zaś grzywny w celu przymuszenia jest w pełni uzasadnione a jej wysokość mieści się w granicach zakreślonych w art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie stanowi również podstawy do uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia fakt, iż przed sądem pracy toczy się postępowanie z powództwa pracownika o wypłatę należnego świadczenia, bowiem postępowanie to nie stanowi przeszkody do wydania decyzji administracyjnej. Decyzją zaś nakazano uchylenie stanu niezgodnego z prawem, tj. nakazano wypłatę należnych pracownikowi świadczeń w pełnej wysokości. Na postanowienie to skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wniósł, poprzez pełnomocnika, W.K. żądając jego uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 Kodeksu pracy oraz art. 87 § 1 pkt 4, art. 98, art. 77, art. 107 k.p.a. i w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie ustosunkował się i nie uwzględnił wnioskowanych przez stronę dowodów. Nie przeprowadził m.in. dowodu z akt spraw zawisłej przed Sądem Rejonowym Wydziałem Pracy w [...] o sygn. akt [...]. Ponadto, w trakcie postępowania wskazywano, że uzasadnieniem braku wypłaty jest nie tylko nierozliczenie się pracownika z powierzonego mu mienia, ale także z wypłaconych mu zaliczek, co uzasadniało dokonane potrącenie, zgodnie z art. 87 Kodeksu pracy. W ocenie skarżącego, organ do dnia złożenia skargi nie rozstrzygnął odwołania z dnia 18 listopada 2002 r., którym pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji Inspektora Pracy z [...] r. nakazującej wypłacenie na rzecz Z.K. wynagrodzenia. Stąd też postępowanie w tym przedmiocie jest ciągle w toku. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez nie wskazanie podstawy prawnej uzasadniającej decyzję a jedynie przepisów dających formalną podstawę do jej wydania. Decyzja nie zawiera również uzasadnienia faktycznego. Organ nie ustosunkował się w swej decyzji nie tylko do zarzutu o zaistnieniu podstaw do zawieszenia postępowania, ale także do zarzutu o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nieprzystającego ani do wielości obowiązku, który może zostać wyegzekwowany, ani do możliwości finansowych zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja lub postanowienie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie orzeczenie - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja, powodująca konieczność wyjścia poza granice skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała w niniejszej sprawie. Stosownie do postanowień art. 120 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Art. 120 w § 2 wprowadza możliwość nałożenia grzywny na osobę odpowiedzialną za wykonanie egzekwowanego obowiązku do której, według podziału zadań czy funkcji w danej jednostce organizacyjnej, należy bezpośrednie czuwanie nad jego wykonywaniem. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który zostanie przeprowadzona egzekucja. W myśl art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Każda decyzja (postanowienie) organu administracji powinno - między innymi - zawierać oznaczenie strony (art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego), przy czym oznaczenie to musi być prawidłowe, tj. zindywidualizowane, gdyż związana z tym jest ściśle kwestia wykonania takiego orzeczenia. W niniejszej sprawie organy Państwowej Inspekcji Pracy ustaliły, że osobą upoważnioną do podejmowania decyzji w stosunku do zatrudnionych przez Spółkę Akcyjną [...] pracowników oraz do realizacji środków prawnych jest Dyrektor Oddziału Spółki w [...]. Będące przedmiotem sprawy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] r. jako zobowiązanego wskazuje "Dyrektora Naczelnego [...]S.A. Oddział [...]." Grzywna w celu przymuszenia ma charakter osobisty i jest skierowana do majątku podmiotu zobowiązanego. Jeżeli zatem podmiotem zobowiązanym zaskarżonym postanowieniem miała być osoba fizyczna odpowiedzialna w imieniu Spółki Akcyjnej "[...]" za wypłatę wynagrodzeń, to należało wskazać tą osobę danymi personalnymi, co najmniej z imienia i nazwiska. Przywołanie w postanowieniu o nałożeniu grzywny jedynie funkcji jako pełni podmiot na który nałożono grzywnę w celu przymuszenia, nie konkretyzuje w istocie osoby zobowiązanej, którą, jak wynika ze wskazanej w postanowieniu funkcji (Dyrektora Naczelnego) musi być określona osoba fizyczna. W postępowaniu instancyjnym Okręgowy Inspektor Pracy w [...] nie konwalidował tej wady postanowienia organu I instancji i z naruszeniem przepisów proceduralnych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Sprawia to, iż naruszeniem prawa dotknięte jest także postanowienie ostateczne z dnia [...] r. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że art. 121 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadził tylko górne granice wysokości nakładanych grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając swobodę organom egzekucyjnym w zakresie szczegółowego ustalenia ich wysokości. Górne granice nakładanych grzywien są uzależnione od rodzaju podmiotów, na które będą nakładane. W przypadku osób fizycznych każdorazowo nałożona grzywna nie może przekroczyć kwoty [...] zł. Swoboda w ustalaniu wysokości grzywny powinna jednak mieścić się w granicach wyznaczonych przez normy zawarte w art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, ustanawiającej dwie podstawowe zasady postępowania egzekucyjnego, tj. zasadę celowości i zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego (por: T. Jędrzejewski, P. Rączka "Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz", Wyd. Arche, Gdańsk 2000, s. 25 i nast.). Organ egzekucyjny ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia działa w granicach tzw. uznania administracyjnego co nakłada na niego szczególny obowiązek wykazania przesłanek jakimi kierował się ustalając wysokość grzywny w odniesieniu do konkretnych ustaleń faktycznych sprawy związanych również z sytuacją podmiotu zobowiązanego. Postanowienie o nałożeniu grzywny z [...] r. nie zawiera żadnego uzasadnienia co do okoliczności jakimi kierował się organ I instancji określając wysokości orzeczonej grzywny. Odpowiedź organu odwoławczego na zarzuty skarżącego odnoszące się do wysokości grzywny, sprowadza się do stwierdzenia, że jej wysokość mieści się w granicach zakreślonych przez art. 121 ustawy egzekucyjnej. Takie rozumienie przez organ obowiązku wyjaśnienia stronie motywów podjętego rozstrzygnięcia narusza wymagania stawiane uzasadnieniu decyzji (postanowienia) określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane uchybienia, w ocenie sądu, skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Inspektora Pracy z dnia [...] r. W przedmiocie zarzutów skargi odnoszących się do zasadności wydania przez organy Inspekcji Pracy nakazu wypłacenia spornego wynagrodzenia, oraz zarzutów stricte egzekucyjnych dotyczących nieistnienia egzekwowanego obowiązku i błędnego ustalenia osoby zobowiązanej (opartych na art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej), Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wypowiedział się w wyrokach z dnia [...]. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne i prawne Sąd stwierdził, że będące przedmiotem rozpoznania postanowienia wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.