SA/Sz 746/03

WyrokWSA w Szczecinie2004-11-18

Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Krystyna Zaremba, Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik może skorzystać z ulgi na budowę budynku mieszkalnego, jeśli w momencie ponoszenia wydatków nie posiadał jeszcze prawa własności lub wieczystego użytkowania gruntu, na którym budynek był wznoszony, a jedynie zawarł warunkową umowę zobowiązującą do nabycia tych praw w przyszłości?
Ratio decidendi
Podatnik nie może skorzystać z ulgi na budowę budynku mieszkalnego, jeśli w momencie ponoszenia wydatków nie posiadał tytułu prawnego do gruntu (własności, współwłasności, wieczystego użytkowania lub współużytkowania). Warunkowa umowa zobowiązująca do nabycia tych praw nie przenosi ich z chwilą spełnienia warunku, a wymaga dodatkowego porozumienia stron obejmującego bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście prawa. Dopiero z chwilą nabycia tytułu prawnego do gruntu podatnik może być uznany za podmiot budujący własny lub współwłasny budynek mieszkalny i ponosić wydatki uprawniające do ulgi.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. "F" odliczyła od dochodu wydatki na budowę budynku mieszkalnego, twierdząc, że spełnia warunki do ulgi przewidzianej w art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Organy podatkowe odmówiły prawa do ulgi, uznając, że spółka nie posiadała tytułu prawnego do gruntu w momencie ponoszenia wydatków, a nabyła go dopiero po wejściu w życie przepisów zmieniających zasady ulgi. Spółka zaskarżyła decyzję, argumentując, że warunkowa umowa sprzedaży udziałów w wieczystym użytkowaniu gruntu i późniejsze oświadczenie miasta o braku prawa pierwokupu wystarczały do skorzystania z ulgi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska[spr.] Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2004r. sprawy ze skargi "F"- Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego Spółki z o. o w Szczecinie na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za [...]. o d d a l a skargę Izba Skarbowa w S. decyzją z dnia [...] wydaną w trybie odwoławczym, utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z UKS w S. z dnia [...], określającą zobowiązanie podatkowe Spółki z o.o. "F" w S. w podatku dochodowym od osób prawnych za [...] w kwocie [...] będącej zaległością podatkową, - uznając, że odpowiada prawu oraz ustalonym faktom. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że spółka zaniżyła dochód do opodatkowania za [...] o kwotę [...] poprzez odliczenie od dochodu wydatków na budowę stanowiącego współwłasność budynku mieszkalnego, wielorodzinnego z mieszkaniami na wynajem, mimo że nie spełniała warunków do skorzystania z ulgi przewidzianej w art. 18 ust.1 pkt 4 ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. z 1993re. Nr 106, poz. 482 z późn.zm./ Ustalono, że w dniu [...] zostały zawarte [...] notarialne "warunkowe umowy sprzedaży - umowy o wspólnej realizacji inwestycji" pomiędzy Przedsiębiorstwem Budowlanym i Drogowymi "A" SA , a Spółką "F", w których Przedsiębiorstwo "A" zobowiązało się sprzedać Spółce "F" udziały wynoszące [...], [...], i [...] części w wieczystym użytkowaniu gruntu /działki nr [...] i [...] pod warunkiem, że Gmina -Miasto S. nie skorzystała z prawa pierwokupu. W dniu [...] Zarząd Miasta S. złożył oświadczenie, że nie korzysta z prawa pierwokupu. Następnie w dniu [...] strony zawarły [...] bezwarunkowe notarialne umowy sprzedaży przenoszące na Spółkę "F" wcześniej określone udziały w wieczystym użytkowaniu omawianego gruntu. W świetle powyższego - stwierdziły organy obu instancji - Spółka "F" w [...] nie miała statusu właściciela /współwłaściciela/ gruntu ani prawa wieczystego użytkowania /współużytkowania/ tego gruntu, a tym samym nie była współwłaścicielem budynku wznoszonego na tym gruncie, nie była więc uprawnioną do dokonania odliczenia wydatków na tę budowę na podstawie art. 18 ust.1 pkt 4 ustawy o p.do.o.pr. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /[...]/ Spółka domaga się uchylenia decyzji obu instancji zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem art. 18 ust.1 pkt 4 ustawy o p.d.o.pr. Zdaniem skarżącej powołany wyżej przepis nie wyłączał prawa do ulgi tylko dlatego, że w chwili rozpoczęcia inwestycji Spółka, nie była jeszcze użytkownikiem wieczystym gruntu w rozumieniu prawa rzeczowego. Wystarczające było - jej zdaniem - że wydatki były przeznaczone na budowę budynku /spełniającego pozostałe warunki/ mającego stanowić własność lub współwłasność podatnika oraz na zakup gruntu pod jego budowę. Skarżąca uważa, że po nabyciu praw w wyniku umowy warunkowej i wobec nie skorzystania przez Miasto S. z prawa pierwokupu, posiadała już w [...] tytuł do prowadzenia budowy na własny rachunek i ponoszenia wydatków na ten cel. Okoliczność, że przeniesienie udziałów w prawie wieczystego użytkowania nastąpiło dopiero w [...], zdaniem skarżącej, nie ma znaczenia prawnego w świetle art. 18 ust.1 pkt 4 ustawy gdyż przepis ten pozwala na skorzystanie z ulgi przez podmiot wznoszący budynek przed nabyciem gruntu czy też prawa wieczystego użytkowania. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc właściwym do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, na ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Obowiązujący do końca roku podatkowego [...] przepis art. 18 ust.1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przewidywał prawo odliczenia od dochodu przed opodatkowaniem wydatków na budowę własnego lub stanowiącego współwłasność budynku mieszkalnego, z przeznaczeniem znajdujących się w nim co najmniej pięciu lokali mieszkalnych na wynajem, oraz wydatków na zakup działki pod budowę tego budynku /prawa wieczystego użytkowania gruntu - art. 234 Kc/. Istotnym warunkiem nabycia prawa do tej ulgi było - jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - posiadanie przez podatnika tytułu prawnego do gruntu, na którym wznoszony był budynek, tj., własności lub współwłasności albo prawa wieczystego użytkowania lub współużytkowania tego gruntu. Skarżąca Spółka w [...] nie miała wymaganego tytułu do gruntu, gdyż prawo wieczystego użytkowania nabyła dopiero w [...] gdy omawiana ulga już nie obowiązywała. Wbrew stanowisku skarżącej umowa warunkowa z [...] nie przeniosła wieczystego użytkowania gruntu z chwilą spełnienia się warunku nie skorzystania przez Miasto S. z prawa pierwokupu. Zgodnie bowiem z art. 157 Kodeksu cywilnego w związku z art. 237 tego Kodeksu wieczyste użytkowanie, tak jak własność nieruchomości nie może być przeniesione pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu /§[...]/, jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia wieczystego użytkowania została zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu do przeniesienia tego prawa potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście użytkowania wieczystego /§2/. W rozpatrywanej sprawie przeniesienie użytkowania wieczystego gruntu nastąpiło [...] i dopiero wtedy Spółka spełniła warunek budowy stanowiącego współwłasność budynku mieszkalnego z mieszkaniami pod wynajem. Stanowisko skarżącej, że nabyła prawo do omawianej ulgi przed nabyciem prawa do gruntu poprzez zawarcie umów zobowiązanych z użytkownikiem wieczystym gruntu i wykonawcą inwestycji oraz poprzez dokonanie przedpłaty, nie ma uzasadnienia prawnego, gdyż zdarzenia te nie pozwalały na przyjęcie, że była ona w [...] podmiotem, który buduje własny lub stanowiący współwłasność budynek mieszkalny. Tym samym wydatki poniesione w [...] nie mogły być uznane za wydatki poniesione na budowę własnego lub stanowiącego współwłasność budynku mieszkalnego, ani na nabycie użytkowania wieczystego gruntu. Powołane w skardze wyroki NSA [...], [...] dotyczą innego stanu faktycznego i prawnego, wobec czego zawarta w nich argumentacja nie może być przydatna w rozpatrywanej sprawie . Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło