SA/Sz 765/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Krzysztof Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004r. sprawy ze skargi Polskiego Koncernu [...] "O" S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę.- Postanowieniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r., wydanym w trybie zażaleniowym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 18, art. 33 pkt 1 i 2 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu administracyjnym w administracji (Dz. U. Nr 36 z 1991 r., poz. 161 ze zm.) utrzymane zostało w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r. uznające za nieuzasadnione zarzuty podniesione przez PK[..] "O" S.A. w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] - z powodu braku wskazanych podstaw z art. 33 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991r. Nr 36 poz. 161 ze zm.). Z dokonanych ustaleń wynika, że [...]r. Agencja [...] S.C., działająca w imieniu [...] Zakładów [...] i [...] S.A. w P. (obecnie Polski Koncern [...] "O" S.A.) dokonała zgłoszenia do odprawy celnej - reformatu - wysokooktanowego komponentu do benzyn na podstawie JAD SAD nr[...]. Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...]r. zawartą we wskazanym dokumencie SAD, dopuścił ww. towar do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzył należności celne, a jednocześnie, działając zgodnie z art. 11 ust.2 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), określił wyższą niż zadeklarowana kwotę należnego podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w łącznej wysokości [...] zł, którą importer obowiązany był wpłacić w terminie i na warunkach określonych dla zapłaty cła (art. 11 ust.1 ustawy o VAT). Postępowanie celne na skutek odwołania importera ostatecznie zakończyło się decyzją Prezesa GUC z dnia [...]r. z wynikiem negatywnym dla importera i bez wpływu na wysokość podatków określonych w decyzji z dnia [...] r. o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Ponieważ podatki te nie zostały zapłacone organ celny, działając na podstawie art. 12 ustawy o VAT, wystosował w dniu [...] r. upomnienie do zapłaty kwoty [...] zł, a następnie, wobec nie zastosowania się importera do upomnienia, w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy, który skierował do wykonania przez zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego, powołując się na art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 7 ust.1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1997r. Nr 1, poz.1). Organ odwoławczy wyjaśnił, że stan sprawy, po wyeliminowaniu z obrotu decyzji podatkowej z dnia [...] r. wydanej przez Urząd Skarbowy w P. i umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia należnych podatków w prawidłowej wysokości, wskazywał na to, że istnieją i są należne podatki obliczone przez Dyrektora Urzędu Celnego w JDA SAD nr [...]. Tym samym organ ten za błędny uznał pogląd wyrażony w zażaleniu, że w sprawie brak jest tytułu prawnego do egzekucji podatków wyjaśniając, że obowiązek podatkowy importera w podatku od towarów i usług oraz akcyzowym powstaje z mocy prawa, z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym (art. 6 ust. 7 ustawy o VAT) zaś organ celny zobowiązany był, jako płatnik, do ich obliczenia, pobrania oraz odprowadzenia na rachunek właściwego urzędu skarbowego, nie miał natomiast kompetencji do wymierzania podatków granicznych w formie decyzji, dlatego też postępowanie celne w sprawie należności celnych nie rozstrzygało o podatkach. Obliczone w dokumencie SAD podatki były nadal wymagalne, co obligowało Dyrektora Urzędu Celnego do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wyegzekwowania należnych podatków. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia [...]r.) uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...] r. PK[...] "O" domaga się stwierdzenia nieważności postanowienia Prezesa GUC z dnia [...] r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego zarzucając, że wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa tj: - art. 11 ust.1 ustawy o VAT, - § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 1996r., - art. 3 § 1 oraz art. 26 § 1 w związku z art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo relacjonuje przebieg postępowania celnego zakończonego ostatecznie decyzją Prezesa GUC z dnia [...]r. jak również przebieg postępowania podatkowego przez Urzędem Skarbowym w P. zakończonego wyeliminowaniem z obrotu decyzji podatkowej z [...] r. i umorzeniem postępowania w sprawie ustalenia w prawidłowej wysokości należnych podatków VAT i akcyzowego. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem zaskarżonej decyzji, że urząd celny działa jako płatnik i wyraża pogląd, że według stanu prawnego z chwili odprawy celnej przepis art. 11 ust. 2 ustawy o VAT przewidywał decyzyjną formę określania podatków VAT i akcyzowego przez urzędy celne w decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, co oznacza, że uchylenie w całości decyzji zawartej w JDA SAD [...] dokonane decyzją Prezesa GUC z dnia[...]r. spowodowało uchylenie także w zakresie określenia należnych podatków. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny nie był już uprawniony do określenia podatków w decyzji celnej, gdyż w związku ze zmianą ustawy o VAT, dokonaną ustawą dnia z 31 lipca 1997r. (Dz.U. Nr 111 poz. 722), przepis art. 11 c ust.1 tej ustawy kompetencję do wydania decyzji ustalającej podatek w prawidłowej wysokości przekazał urzędowi skarbowemu. Ponieważ właściwy dla podatnika urząd skarbowy nie wydał takiej decyzji - konstatuje skarżący - nie było podstaw do wszczęcia egzekucji. Skarżący powołał się na wyrok NSA z 4 marca 1993r. SA/Wr 1799/92, w którym wyrażono pogląd, że podstawą wystawienia tytuł wykonawczego, w celu wykonania zobowiązania podatkowego może być wyłącznie decyzja organu podatkowego i zarzucił, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy na mocy art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem. Nie budzi wątpliwości, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym powstaje z mocy prawa; w przypadku importu towarów obowiązek ten powstawał w [...]r. z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym (art. 6 ust. 7 ustawy o VAT). Stosownie do art. 67 ust.1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne (Dz.U. z 1994r. Nr71, poz. 312 ze zm.) - organ celny po zakończeniu kontroli wydaje decyzję o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym towaru zgłoszonego do odprawy i o wymiarze należności celnych. Organ celny nie jest organem podatkowym i, wbrew stanowisku skargi, nigdy nie był uprawniony do wydania decyzji podatkowej. Był natomiast, i nadal jest, zobowiązany z mocy art. 11 ust.2 ustawy o VAT do określenia (sprawdzenia, obliczenia i wykazania) kwoty należnych podatków VAT i akcyzowego, do pobrania tych podatków i odprowadzenia na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Są to obowiązki obciążające płatników w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), a od 1 stycznia 1998r. w rozumieniu art. 8 Ordynacji podatkowej, które nie mają charakteru decyzyjnego, lecz charakter czynności materialno - technicznych. Tym samym postępowanie w sprawie należności celnych, zakończone ostateczną decyzją Prezesa GUC z [...]r. nie mogło obejmować swym zakresem czynności płatnika. Pobór podatków za pośrednictwem płatnika odbywa się bez potrzeby wszczęcia postępowania podatkowego i uprzedniego wydania decyzji. Ingerencja decyzyjna urzędu skarbowego przewidziana była w ściśle określonych sytuacjach przepisem art. 175 kpa (od 1 stycznia 1998r. art. 11b ustawy o VAT) na wniosek podatnika oraz z urzędu na podstawie art. 11a (od 1 stycznia 1998r. art. 11c). Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w sprawie i nie istnieje decyzja właściwego urzędu skarbowego określająca inną wysokość obciążających skarżącego podatków VAT i akcyzowego od sprowadzonego towaru. Oznacza to, że podatki określone przez Dyrektora Urzędu Celnego w decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym z [...] r. zawartej w JDA SAD nr [...] należało pobrać i odprowadzić na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Obowiązek podatkowy w podatkach VAT i akcyzowym, jak już wyżej wspomniano, powstaje z mocy prawa i jest należnością budżetu państwa podlegającą ściągnięciu przez organ celny będący organem administracji rządowej i przez to uprawnionym wierzycielem (procesowym) tego obowiązku, a jednocześnie organem egzekucyjnym. Tym samym Dyrektor Urzędu Celnego był uprawniony i zobowiązany, zgodnie z art. 3, art. 5, art. 6 i art. 26 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do wystawienia tytułu wykonawczego i pobrania należnych podatków w trybie egzekucji administracyjnej. Powołanie się na § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996r. ma uzasadnienie z tym, że obowiązek wpłacenia należnych podatków związany jest z terminem i warunkami przewidzianymi dla należności celnych (art. 11 ustawy o VAT). Zarzut naruszenia ww. przepisów, zdaniem Sądu jest nieuzasadniony. Przepis art. 11 ust. c ustawy o VAT nie ma w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy sytuacji zaniżenia poboru podatku przez organ celny, co nie miało miejsca w rozpatrywanym przypadku. Również nie ma w sprawie zastosowania powołany wyrok NSA z dnia 4 marca 1993r. SA/Wr 1799/92, gdyż nie uwzględnia specyfiki poboru podatków "granicznych". Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .