I SA 1190/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004r. sprawy ze skarg A. L. i K. L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1998 r. orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargi oddala Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...].04.2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2001 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...].06.1998 r. orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w D., oznaczonej jako działka nr [...], przysługującego A. i K. L. w prawo własności. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r., zezwalała na stosowne przekształcenie praw tylko w odniesieniu do osób fizycznych, które nabyły użytkowanie wieczyste przed dniem ogłoszenia ustawy, tj. przed dniem 9 października 1997 r. (art. 1 ust. 2 ustawy). Tymczasem do dnia 22 stycznia 1998 r. użytkownikami wieczystymi spornej nieruchomości byli A. G. i K. L. na zasadzie wspólności wspólników Spółki Cywilnej "F." w S.. Dopiero bowiem aneksem do umowy spółki i umową sprzedaży z dnia [...] stycznia 1998 r. (akt notarialny Rep. [...] Nr [...]), w związku z wystąpieniem ze spółki wspólnika Ar. G. roszczenie do majątku spółki, w tym również prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, nabyła A. L., jako następca prawny występującego wspólnika. Dokonanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz A. L. nastąpiło zatem z rażącym naruszeniem przepisu art. 1 ust.2 w/w ustawy z dnia 4 września 1997 r. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że A. L. jest następcą prawnym A. G. i prawo użytkowania wieczystego spornej działki przysługuje jej na podstawie aneksu do umowy spółki i umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 1998 r. Prawidłowo zatem Wojewoda [...] stwierdził, że w myśl przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 123, poz. 781) A. L., nie będąc użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki w oznaczonym przez ustawodawcę dniu 9 października 1997 r., nie była uprawniona do przekształcenia na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dopóki A. G. nie zbył prawa do spornej nieruchomości na rzecz A. L., mógł on wystąpić wraz z K. L. o dokonanie stosownego przekształcenia. Natomiast A. L., jako następca prawny A. G., nabyła uprawnienie do przekształcenia dopiero po nowelizacji ustawy z dnia 4 września 1997 r., dokonanej ustawą zmieniającą z dnia 21 grudnia 1998 r. Nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika stron, że znowelizowany przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. uściśla jedynie krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia. Przepis art. 1 ust. 2 w/w ustawy przed nowelizacją stanowił, że uprawnienie do przekształcenia przysługuje tylko tym osobom fizycznym, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed ogłoszeniem ustawy tj. przed dniem 9 października 1997 r. Należy wskazać, że przed nowelizacją w/w ustawy przepis art. 6 tej ustawy regulował kwestię nieodpłatnego przekształcenia na rzecz określonych grup użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, a zatem ustawodawca tylko w tym zakresie uznawał wówczas uprawnienia następców prawnych użytkowników wieczystych. Odnosząc się do kwestii możliwości zastosowania w sprawie znowelizowanych przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, organ stwierdził, że w trybie art. 156 § 1 Kpa orzeka się w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania badane decyzji, co wyklucza możliwość oceny decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r. na podstawie znowelizowanych przepisów, które weszły w życie po dniu wydania tej decyzji. Prawo użytkowania wieczystego przysługuje niepodzielnie A. i K. L. na zasadzie wspólności łącznej wspólników spółki cywilnej (art. 863 Kc), nie zaś na zasadzie wspólności łącznej małżeńskiej, a zatem powołane w odwołaniu przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczące stosunków majątkowych między małżonkami, nie mają znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. W związku z tym, że odwołujący się, powołują się na przepisy dotyczące wznowienia postępowania (art. 145 § 1 Kpa, art.151 § 1 pkt 2 Kpa i art. 153 Kpa) organ wskazał, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i postępowanie wznowieniowe są odrębnymi postępowaniami administracyjnymi, opartymi na innych przesłankach. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ocenie podlegają wyłącznie przesłanki określone w art. 156 § 1 Kpa. W postępowaniu tym nie orzeka się o istocie sprawy. Decyzja stwierdzająca nieważność wadliwej decyzji ma charakter wyłącznie kasacyjny. Stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1998 r. będzie miało ten skutek, że właściwy w sprawie organ rozpatrzy ponownie wniosek A. i K. L. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości w prawo własności. W skargach na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast A. i K. małżeństwo L. zarzucili tej decyzji: 1) nieważność w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez niewydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sporu, 2) nieważność postanowienia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 7 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa przez niezawieszenie postępowania administracyjnego z powodu konieczności braku uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez Sąd Okręgowy w S., 3) obrazę prawa materialnego, a to art. 1 ust 2 ustawy z dnia 04.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, 4) pozbawienie strony obrony swoich praw przez pominięcie jej wniosków dowodowych, 5) orzekanie w stanie prawnym nie istniejącym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, 6) błędną interpretację prawa rodzinnego przez stosowanie art. 863 kc zamiast art. 31, art. 36 § 2 i art. 37 § 1 kro w zakresie udziałów K. L. w spółce cywilnej przed przystąpieniem do niej A. L. w miejsce byłego wspólnika A. G. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w odpowiedzi na skargi, wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Obie skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skargach Sąd stwierdza, że są one bezzasadne a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Większość zarzutów zawartych w skargach była powołana również w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.2001 r. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do tych zarzutów w sposób prawidłowy. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...].04.1998 r., której dotyczy postępowanie nadzorcze będące przedmiotem niniejszej sprawy, a którą orzeczono o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w D., oznaczonej nr [...] o pow. 64682 m2 , w prawo własności winna uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. Zaś w tej dacie przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 123, poz. 781 ze zm.) stanowił, że przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem jej ogłoszenia i złożą wniosek o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2000 r. Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych należy stwierdzić, że organ prawidłowo uznał, iż A. L. nie nabyła prawa użytkowania wieczystego przed dniem ogłoszenia powołanej ustawy tj. przed dniem 9 października 1997 r. Okoliczność, że mąż A. L. - K. L. nabył prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości jako wspólnik spółki cywilnej "F." wraz ze wspólnikiem A. G. na zasadzie wspólności wspólników spółki cywilnej, co wynika z aktu notarialnego z dnia [...].05.1995 r. Rep. [...] nr [...], nie oznacza, że prawo to weszło do majątku wspólnego małżeńskiego skarżących. Majątek spółki cywilnej jest odrębny od majątku osobistego każdego ze wspólników i ma charakter wspólności łącznej. Dlatego też do stosunków majątkowych wspólników spółki cywilnej nie mają zastosowania przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki majątkowe między małżonkami. Z tego względu powoływanie się przez skarżących na przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w tej sprawie jest bezzasadne. Również przystąpienie do spółki cywilnej "F." A. L. w miejsce A. G. z dniem [...].08.1996 r., co potwierdza aneks nr 1 do umowy spółki z dnia [...].09.1993 r., opatrzony tą datą, nie spowodowało, że z tą datą A. L. nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Przystąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika nie powoduje, że automatycznie nabywa on udziały w tej spółce. Obowiązujący w dacie przystąpienia do spółki A. L. art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm. ) stanowił, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze, umowy wymaga wpisu do księgi wieczystej. Jest w sprawie bezsporne, że przed dniem 9.10.1997 r. nie nastąpiło przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz A. L. przez A. G., gdyż w przeciwnym razie czynność taka zostałaby ujawniona w księdze wieczystej a nadto ze złożonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...].01.1998 r. Rep. A Nr [...] wynika, że dopiero tym aktem doszło do przeniesienia prawa wieczystego użytkowania przez A. G. na rzecz A. L.. W § 9 tego aktu został zawarty wniosek stron o wpis w księdze wieczystej KW Nr [...] wieczystego użytkowania na rzecz K. L. oraz A. L. na zasadzie wspólności łącznej wspólników spółki cywilnej "F.". Tak więc wpis prawa w księdze wieczystej o powyższej treści nastąpił najwcześniej w dacie sporządzenia tego aktu notarialnego tj. [...].01.1998 r. Brak jest w materiale dowodowym dokumentu potwierdzającego dokładnie datę ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego również na rzecz A. L., ale powyższe pozwala na stwierdzenie, że wpis taki na pewno nie miał miejsca przed 9.10.1997 r. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny. Ponieważ nie ulega wątpliwości, że A. L. nie nabyła prawa wieczystego użytkowania przed dniem 9.10.1997 r. to decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...].06.1998 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego małżonkom A. i K. L. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego stwierdzenie nieważności tej decyzji należy uznać za zgodne z prawem. Dopiero ustawa z dnia 03.12.1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 156, poz. 1020), która weszła w życie z dniem 05.01.1999 r., rozszerzyła krąg osób, do których stosuje się przepisy ustawy o przekształceniu (...) na osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed określoną przepisami tej ustawy datą. Wejście w życie przepisów powołanej ustawy nastąpiło jednak już po wydaniu decyzji, co do której stwierdzono jej nieważność, dlatego nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji wyroku.