I SA 1196/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) NSA Cezary Pryca Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego trzydzieści złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I S A 1196/02 U z a s a d n i e n i e Nieruchomość o pow. 6662 m2, położona w O., stanowiąca własność następców prawnych A. K., objęta została zarządzeniem Prezydenta Miasta O. Z dnia [...] grudnia 1976 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziale na działki budowlane na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) i przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 tej ustawy. W skład tej nieruchomości wchodziła obecna działka nr [...], pow. 340 m2, o zwrot której wystąpili Z. K., M. K., A. K., H. M. i W. K. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r. orzekł zwrot tej nieruchomości na rzecz Z., M. i J. K. oraz W. K., K. W., J. S. i . R. Z. K. wnioskiem z dnia 6 września 2000 r. zwrócił się do Wojewody [...] o zmianę tej decyzji podając, że nie powinna wymieniać pozostałych współwłaścicieli, gdyż złożyli oni oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do tej działki. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., [...], stwierdził z urzędu nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego ST. z dnia [...] stycznia 1994 r., [...], orzekającej o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 340 m2, położonej w O. Przy ul. [...]j. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność spadkobierców A. K.; Z. K., K. S., W. W., K. S., A. K., H. M., J. K. i M. K. W aktach brak wniosków o zwrot nieruchomości od K. W., J. S., I. R. i J. K. Są natomiast oświadczenia wymienionych osób o I SA 1196/02 zrzeczeniu się praw do tej nieruchomości na rzecz Z. K.. Wniosek o zwrot nieruchomości powinien pochodzić od wszystkich byłych współwłaścicieli, bez takiego wniosku postępowanie o zwrot nie może się toczyć. Decyzją z [...] stycznia 1994 r. orzeczono o zwrocie nieruchomości na rzecz Z. K., M. K., W. K., K. W., J. K., J. S. i I. R. z pominięciem H. M. i A. K.. Narusza to art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Naruszony został także art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który stanowi, że nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych. Stosownie do tego przepisu wniosek o zwrot powinien pochodzić od wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Bez takiego wniosku postępowanie o zwrot nie może być wszczęte. Zgodnie natomiast z art. 48 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o zwrocie nieruchomości orzeka się po przeprowadzeniu rozprawy. W aktach brak dowodów świadczących o przeprowadzeniu rozprawy i udziale w niej wszystkich stron postępowania, zatem wydana decyzja narusza ten przepis. Oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone tylko z udziałem Z. K., pozostali współwłaściciele nie zostali o nich zawiadomieni, co narusza art. 79 par. 2 k.p.a. Nie umożliwiono także stronom postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania, bowiem strony nie zostały powiadomione o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów (art. 10 k.p.a.). Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. K.. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., [...], uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezes UMiRM uznał, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja o zwrocie nieruchomości obarczona jest wadą z art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a. Organ wojewódzki nie wziął pod uwagę skutków zrzeczenia się uprawnień do zwrotu nieruchomości przez kilkoro uprawnionych. Uznanie, że osoby, które zrezygnowały z przysługującego im prawa zobowiązane były jednocześnie do złożenia wniosku o zwrot jest wewnętrzne sprzeczne. Wniosek o zwrot I SA 1196/02 nieruchomości musi pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców, z wyjątkiem tych, którzy jednoznacznie zrzekli się swoich uprawnień do zwrotu. Skoro Z. K. kwestionuje orzeczenie zwrotu spornej działki na współwłasność, a nie wyłącznie na jego rzecz, to kwestia ta może być rozstrzygnięta w drodze cywilnoprawnej, pomiędzy zainteresowanymi osobami. Skargę na tę decyzję złożył M. K., w której podniósł, że działka jest "po rodzicach i należy się wszystkim po równej części". W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kierując się takim kryterium oceny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż podane w skardze. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, bowiem wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 138 par. 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć po uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. I SA 1196/02 Uchylając decyzję Wojewody [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wykazał, aby rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie podał też, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W zaskarżonej decyzji wskazano, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja o zwrocie nieruchomości jest obarczona wadą z art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a., gdyż Wojewoda nie wziął pod uwagę skutków prawnych zrzeczenia się uprawnień przez kilkoro uprawnionych. Prezes UMiRM pominął jednak, że wniosek o zwrot nieruchomości złożyli także H. M. i A. K., którzy wymienieni byli w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...].10.1977 r., pominięci zostali natomiast jako strony postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się podanie z dnia 19 sierpnia 1991 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, podpisane m.in. przez H. M. i A. K., spadkobierców A. K., poprzedniej właścicielki tej nieruchomości. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 1994 r. orzeka o zwrocie nieruchomości z pominięciem tych osób jako uprawnionych, a więc - wbrew stanowisku Prezesa UMiRM - narusza art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami. Organ odwoławczy zobowiązany jest do ponownego rozpoznania całokształtu sprawy. W decyzji Wojewody [...] jako jedna z przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji o zwrocie wskazane zostało naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Przepis ten zobowiązuje organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Akta administracyjne wskazują, że rozprawa taka nie została przeprowadzona, a zatem decyzja o zwrocie narusza również ten przepis. Rozpatrując ponownie odwołanie M. K. organ odwoławczy powinien wypowiedzieć się co do tej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości, a także ocenić brak udziału w postępowaniu H. M. i A. K., którzy złożyli wniosek o zwrot nieruchomości, lecz - wbrew treści art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - nie uwzględniono ich jako uprawnionych w decyzji o zwrocie nieruchomości. I SA 1196/02 Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji. O koszach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 par. 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.