I SA 1428/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.), Sędziowie NSA Cezary Pryca, NSA Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Ewelina Dębna, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi K. P. i A. W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu ; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz K. P. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 519 zł (pięćset dziewiętnaście). I SA 1428/02 U Z A S A D N I E N I E Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].12.1971 r., nr [...], utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1971 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. Dzielnica [...] przy ul. [...], oznaczonej jako [...] kat. [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że decyzją Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r. utrzymano w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1971 r., wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r.) o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. Dzielnica [...] przy ul. [...], oznaczonej jako [...] kat. [...], z przeznaczeniem na cele budowy II etapu miasteczka studenckiego. Wnioskiem z dnia 4 października 2001 r., uzupełnionym pismem z dnia 14 stycznia 2002 r., K. P. i A. W. - byli współwłaściciele nieruchomości, wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1971 r. w części dotyczącej wywłaszczenia parceli nr [...]. Wnioskiem z dnia 16 października 2001 r. o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia wystąpiła również J. W. – spadkobierczyni I. M. Zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2001 r., uzupełnionym pismem z dnia 21 stycznia 2002 r., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast powiadomił strony o prowadzonym na wniosek K. P. i A. W. oraz J. W. postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń wywłaszczeniowych jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Organ nadzoru stwierdził, że organ I SA 1428/02 administracji publicznej prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 – 2 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., za podstawę wywłaszczenia uznał niezbędność nieruchomości na cel użyteczności publicznej – budowę miasteczka studenckiego, którego lokalizacja szczegółowa została ustalona decyzją Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr 36/69, nr [...] o lokalizacji II etapu miasteczka studenckiego. Nadto z akt sprawy wynika, że organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe, będąc zobligowanym do oceny wniosku wywłaszczeniowego, przeprowadził postępowanie co do zasadności wywłaszczenia, a w szczególności jego niezbędności w takim rozmiarze, w jakim dokonano wywłaszczenia. W dniu 17 maja 1971 r. została przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa, o której strony zostały prawidłowo powiadomione – zawiadomienie z dnia 27 kwietnia 1971 r., nr [...]. Również stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ubiegająca się o wywłaszczenie A. w K., przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, wystąpiła do współwłaścicieli parceli nr [...] o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Ze względu na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 16 kpa, organ orzekający w trybie art. 156 § 1 kpa zobowiązany jest wykazać, że badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę, dlaczego to naruszenie ma taki charakter. W przedmiotowej sprawie nie można jednak uznać, że organ orzekający o wywłaszczeniu nieruchomości dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby badane decyzje naruszyły pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa. W związku z tym organ nadzoru uznał, że nie ma podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r. jak i utrzymanego nią w mocy orzeczenia z dnia [...] maja 1971 r. Skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. wnieśli: K. P. i A. W. K. Pi. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 8 i 9 kpa, nierozpatrzenie wszystkich zarzutów wysuniętych przez stronę wobec skarżonej decyzji, błędną interpretację art. 3 ust. 1 - 2 ustawy z 12.03.1958 r. I SA 1428/02 A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego na skutek wyprowadzenia błędnych wniosków z analizowanych dokumentów, pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego części dokumentów posiadanych przez organ nadzoru, nierozpatrzenie wszystkich zarzutów wysuniętych przez stronę wobec skarżonej decyzji oraz błędną interpretację art. 3 ust. 1 - 2 ustawy z 12 marca 1958 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na obie skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi są uzasadnione, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2001 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Postępowanie nadzorcze, mające za przedmiot weryfikację decyzji ostatecznej w aspekcie zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe. Postępowania te różnią się jedynie przedmiotem, który w postępowaniu zwykłym stanowi merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, zaś w nadzorczym organ rozstrzyga o zaistnieniu wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że decyzję w trybie art. 158 kpa organ może wydać po podjęciu niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności, przeprowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa, wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, oparciu rozstrzygnięcia na całokształcie zebranego materiału dowodowego. Obowiązki te wynikają z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 kpa, zasady zaufania do organów Państwa wyrażonej w art. 8 kpa, a także przepisów procesowych zamieszczonych w art. 77 § 1 i 89 kpa. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity – Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r. ze zm.) nakładał na ubiegającego się o wywłaszczenie obowiązek wystąpienia do właściciela przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Dopóki takie rokowania z właścicielem nie zostały przeprowadzone postępowanie wywłaszczeniowe nie powinno być w ogóle wszczęte. Wyjątek od obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 przewidywał ust. 4 ustawy stanowiący, że obowiązek ten nie ciąży na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania. I SA 1428/02 Z akt postępowania wywłaszczeniowego wynika, że we wniosku o wywłaszczenie nieruchomości z dnia 28 listopada 1970 r. A. w K. podała, że A. W., wówczas P., współwłaścicielka w 1/3 części nieruchomości nr [...], jest nieznana z miejsca pobytu. W uzasadnieniu tego wniosku A. podała, że nie przeprowadzono rokowań z A. P. w przedmiocie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości z powodu braku adresu. Nie wynika z akt tego postępowania jakie czynności podejmował ubiegający się o wywłaszczenie dla ustalenia adresu A. W. i czy uzyskanie tego adresu nie było możliwe w dacie złożenia wniosku o wywłaszczenie to jednak adres ten w końcu był znany zarówno przez ubiegającą się o wywłaszczenie A. jak i organowi prowadzącemu postępowanie wywłaszczeniowe. Wskazuje na to jednoznacznie treść pisma A. z dnia 17 kwietnia 1971 r., l.dz. [...] kierowanego do organu wywłaszczeniowego, w którym w punkcie drugim jest wskazany adres A. P. jak również jej aktualne nazwisko "W.". Mimo, że adres był już znany, to A. nie przeprowadziła rokowań z A. W., określonych w art. 6 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r. zaś organ wywłaszczeniowy mimo, że adres współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości był znany, a ubiegający się o wywłaszczenie nie przeprowadził z nią rokowań co do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 1971 r. wszczął postępowanie wywłaszczeniowe, wyznaczył termin rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej i nie doręczył A. W. tego zawiadomienia traktując ją nadal jako osobę nieznaną z miejsca pobytu, co wynika z adnotacji zawartej w tym zawiadomieniu. Mimo, że w aktach znajdują się powyższe dowody organ nadzoru uznał, w sposób zupełnie nieuzasadniony i dowolny, że A. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpiła do współwłaścicieli parceli nr [...] o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Tym samym organ nadzoru, wbrew dowodom, uznał za nieuzasadnione zarzuty skarżących zawarte zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją, że wywłaszczenia dokonano bez uprzedniej propozycji nabycia nieruchomości od właścicieli. Powyższe ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że organ nadzoru wydał zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].03.2002 r. z naruszeniem przepisów I SA 1428/02 postępowania administracyjnego powołanych na wstępie niniejszego uzasadnienia a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd uchylił obie decyzje nadzorcze. Ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu nadzorczym, organ nadzoru rozważy, czy stwierdzone uchybienie przepisom ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a to art. 6 ust. 1 stanowi wadę określoną w art. 156 § 1 kpa skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji. Organ nadzoru odniesie się również do pozostałych zarzutów zawartych we wnioskach o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej jak i we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją nadzorczą. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 152 i 200 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.