I SA 1453/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. I SA 1453/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003 r., Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej po rozpoznaniu odwołania T. S. od decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Nr [...] z dnia [...].03.2003 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...].12.1998 r. Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w J. stwierdzającego nabycie przez T. S. (obecnie T. S.) uprawnienia do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że imiennym nakazem przydziału osobnej kwatery stałej Nr [...] z dnia [...].01.1974 r., wydanym przez Dowódcę Garnizonu w J. została przydzielona kpt. K.S. kwatera nr [...] przy ul. [...] w J. Przy ustaleniu rozmiaru tej kwatery uwzględniono małżonkę wymienionego – T., córkę – E. oraz syna – J. Małżeństwo T. i K. S. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w J. w dniu [...] września 1992 r. W dniu [...] czerwca 1994 r. nastąpił zgon mjr rez. K. S. W związku ze zgonem K. S. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w J. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...].12.1998 r., w której stwierdził, że T. S. – jako alimentowana była żona – nabyła uprawnienia do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu śmierci K. S. tj. art. 12 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (jedn. tekst Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19) w razie śmierci żołnierza zawodowego, emeryta lub rencisty wojskowego prawo do osobnej kwatery stałej nabywali wspólnie zamieszkali w kwaterze z żołnierzem, emerytem lub rencistą, w dniu jego śmierci, członkowie rodziny uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej. Prawo to przysługuje im przez czas posiadania uprawnień do renty. W myśl art. 9 ust. 3 cytowanej ustawy członkami rodziny, których uwzględniało się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej, byli pozostający z żołnierzem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek; 2) dzieci do czasu założenia odrębnej rodziny, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat życia, chyba, że są inwalidami I lub II grupy; 3) rodzice żołnierza i jego małżonka będący na utrzymaniu żołnierza, którzy ze względu na wiek lub inwalidztwo byli niezdolni do wykonywania zatrudnienia. Z kolei art. 26 ust. 2 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (jedn. tekst Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 368) zawęził liczbę osób, członków rodziny żołnierza, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej kwatery do: 1) małżonka oraz 2) dzieci własnych, przysposobionych oraz przyjętych na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, jak również dzieci małżonka, do czasu zawarcia związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 lat życia, chyba, że przed tym dniem stały się inwalidami I lub II grupy i nie zawarły związku małżeńskiego. Organ wskazał, że przepisy prawa nie zawierają ustawowej definicji rodziny. Jednak w nauce prawa na tle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego formułuje się definicję tzw. małej rodziny. "Małą rodzinę" tworzą małżonkowie oraz ich dzieci. Na równi z dziećmi naturalnymi traktowane są dzieci wspólnie przez małżonków przysposobione oraz dzieci jednego z nich, przysposobione przez drugiego. Podstawą małej rodziny jest małżeństwo (art. 23 k.r.o.). Byli małżonkowie nie tworzą, zatem rodziny. Dlatego zdaniem organu drugiej instancji uznanie przez Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w J. T. S. byłej żony K. S. – za członka rodziny i przyznanie jej uprawnień do kwatery – nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie złożyła T. S. i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że nabyła uprawnienia do kwatery stałej po śmierci męża jako alimentowana była żona, bowiem rozwód został orzeczony z wyłącznej winy męża. Otrzymała także rentę rodzinną po zmarłym mężu. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 155 kpa, gdyż nie wyrażała zgodny na uchylenie decyzji. Zakwestionowała pojęcie "małej rodziny", którym posłużył się organ w decyzji i zarzuciła organowi nadinterpretację prawa. Skarżąca powołała się także na instytucje praw nabytych. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że prawo do renty rodzinnej jest jedynym z wymogów prawa do kwatery, ale nie jedynym. Podstawowym kryterium tego prawa jest bycie członkiem rodziny, którego to kryterium skarżąca jako była żona zmarłego K. S. nie spełniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjnej na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny bada legalności decyzji, pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Skarga złożona przez T. S. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Słusznie wskazały organy nadzoru, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w J. z dnia [...] grudnia 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ, bowiem stwierdzając nabycie przez skarżącą uprawnień do kwatery stałej po śmierci emeryta wojskowego przyjął, że uprawnienie to wynika z faktu, że skarżąca była alimentowana przez byłego męża, który posiadał uprawnienie do kwatery. Fakt alimentowania byłej żony nie stanowił przesłanki do stwierdzenia uprawnień do kwatery stałej, zarówno na podstawie art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r., Nr 5, poz. 19), obowiązującego w dacie śmierci byłego męża skarżącej – K. S., jak i na podstawie przepisu wskazanego w decyzji. Zarówno przepis art. 12 pkt 2 ustawy z 1976 r. jak i art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. Nr 86, poz. 433), w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji z dnia 30 grudnia 1998 r. przewidywały jednakowe warunki ustalenia prawa do kwatery po śmierci emeryta wojskowego. Uprawnienie to przysługiwało jedynie wspólnie zamieszkałym z emerytem lub rencistą w dniu jego śmierci, członkom rodziny uprawnionym do wojskowej renty rodzinnej. Wymogi te musiały być spełnione w dacie śmierci emeryta lub rencisty. Słusznie, więc, organ nadzoru podniósł, że skarżąca jako była żona nie spełnia tych warunków, gdyż nie ma statusu członka rodziny. Również należy podzielić pogląd organu nadzoru, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1998 r., jako decyzja o charakterze deklaratoryjnym, powinna wskazywać jako podstawę prawną przepisy ustawy obowiązującej w dacie śmierci emeryta lub rencisty wojskowego, a więc przepis art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19), bowiem K. S. zmarł [...] czerwca 1994 r. W dacie śmierci byłego męża skarżąca, która od [...] września 1992 r. była z nim rozwiedziona, nie należała do kręgu członków rodziny K. S. Zgodnie z treścią art. 12 pkt 2 wyżej powołanej ustawy z 1976 r. jedynie członkowie rodziny, którzy mają uprawnienie do wojskowej renty rodzinnej mają prawo do nabycia osobnej kwatery stałej. Co prawda ustawa o zakwaterowaniu sił zbrojnych zarówno z 1976 r. jak i z 1995 r. nie definiowała pojęcia rodziny, jednakże pojęcie to jest ugruntowane w doktrynie prawa rodzinnego, według której rozwiedzeni małżonkowie nie stanowią rodziny (vide Jan Winiarz: "Prawo rodzinne", PWN, Warszawa 1980; Jerzy Ignatowicz, Warszawa 1987; "System prawa rodzinnego i opiekuńczego" – praca zbiorowa pod redakcją Józefa Piątowskiego, Wydawnictwo PAN, 1985). Członkiem rodziny, pomimo, że małżonkowie są rozwiedzeni dla każdego z nich pozostaną wspólne dzieci małżonków. Zarzut skarżącej, że kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje pojęcia rodziny nie ma znaczenia w sprawie, gdyż jak już wyżej wskazano pojęcie rodziny jest jednolicie utrwalone w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym. Skarżąca nie wskazała żadnego przepisu, który nadawałby jej jako byłej żonie status członka rodziny rozwiedzionego z nią męża. Dla nabycia uprawnień do kwatery po zmarłym emerycie lub renciście – zgodnie z treścią art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, warunkiem wstępnym jest posiadanie statusu członka rodziny, a następnymi wymogami są, aby członek rodziny miał uprawnienie do renty rodzinnej i zamieszkiwał wspólnie z emerytem lub rencistą w kwaterze. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie w dacie śmierci emeryta lub rencisty. Brak bowiem choć jednej z nich przy spełnieniu wymogów pozostałych nie dawało uprawnień do nabycia kwatery. Z tych względów, skoro skarżąca nie była członkiem rodziny K. S., organ nadzoru nie miał obowiązku badać pozostałych przesłanek z art. 12 ust. 2 ustawy z 1976 r. Na marginesie wskazać jednakże należy, że z zaświadczenia przedłożonego przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym odnośnie jej uprawnień do wojskowej renty rodzinnej wynika, że uprawnienie te posiada dopiero od [...] października 1994 r., a nie od daty śmierci byłego, alimentującego ją męża. Okoliczność alimentowania przez byłego męża miała znaczenie dla przyznania uprawnień do renty rodzinnej, ale nie miała znaczenia na gruncie ustaw z 1976 r. i 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, jak błędnie przyjął organ w decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że słusznie organy nadzoru przyjęły, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w J. z dnia [...] grudnia 1998 r. była dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2003 r. Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest prawidłowa, bowiem znajduje umocowanie w przepisach prawa materialnego i procesowego. Dlatego z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało skargę oddalić.