I SA 2661/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., numer [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. C. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2661/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...], decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy al. [...], oznaczonej jako dawna działka nr [...] z obrębu [...], stanowiącej część działek nr [...] oraz działkę nr [...]z obrębu [...] i część działek nr [...] obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że będąca przedmiotem wniosku o zwrot dawna działka nr [...] w obrębie [...] została wywłaszczona decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1973 r. znak [...] w związku z przeznaczeniem jej na podstawie decyzji lokalizacyjnych Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Zgodnie z art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to, że przy współwłaśności z żądaniem takim powinni wystąpić wszyscy poprzedni współwłaściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że wyżej wymieniona nieruchomość stanowiła w okresie wywłaszczenia własność Z. P. w [...] części, R. P. w [...], J. C. w [...] części i A. O. w pozostałej części. Pismem z dnia 24 kwietnia 2003 r. pełnomocnik Z. P. adwokat A. P. wycofał wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnosząc jednocześnie o "ustalenie odszkodowania za wywłaszczony grunt o powierzchni [...] m2." Niezależnie od powodów, którymi kierowała się strona wycofując złożony wcześniej wniosek, stanowisko organu pierwszej instancji o bezprzedmiotowość postępowania zwrotowego należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok NSA z dnia 15 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 1264/94, z dnia 14 stycznia 1998 r., sygn. akt IV SA 2304/97 oraz z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2282/94), prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy wniosek o zwrot nieruchomości pochodzi od wszystkich uprawnionych, to znaczy od wszystkich współwłaścicieli bądź ich spadkobierców. Przy braku wniosku pochodzącego od wszystkich uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości podmiotów, właściwy w sprawie organ administracyjny nie może merytorycznie rozstrzygać o żądaniu, a wszczęte postępowanie winno podlegać umorzeniu z mocy art. 105 § 1 kpa. Niezależnie od faktu, że wyroki te wydane były pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wyrażona w nich ocena prawna zachowała swoją aktualność w stosunku do unormowania zawartego w art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce gruntami nieruchomościami. W skardze na decyzję Wojewody [...] J. C. wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie podnosząc przede wszystkim, że Prezydent W. sprawujący funkcję Starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strona w tej sprawie i jako organ rozpatrujący tę sprawę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r., rozstrzygająca o postępowaniu w sprawie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, została wydana w pierwszej instancji przez Prezydenta W. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 102, poz. 1087), Warszawa jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Natomiast art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w pierwszej instancji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest starosta. Prezydent W. wykonuje zadania starosty (art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm. W związku z art. 39 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny, w dniu 19 maja 2003 r., w sprawie sygn. akt OPS 1/03 (ONSA 2003, z. 4, poz. 115), podjął uchwałę, w której stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w przytoczonej wyżej uchwale. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w ogóle nie zajęły się kwestią własności gruntów i w związku z tym, właściwością organów do załatwienia sprawy zwrotu tej nieruchomości. W materiale dokumentacyjnym znajdują się wypisy z rejestru gruntów, z których wynika, że objęte niniejszą sprawą nieruchomości stanowią własność W. (działki nr [...]), Skarbu Państwa – działki nr [...] oraz W. i J. S. – działka nr [...]. W stosunku do działek, których właścicielem jest m.st. Warszawa miasto to w sprawie o zwrot tych nieruchomości posiada status strony w tym postępowaniu, zaś Prezydent status organu administracji publicznej, właściwego do rozstrzygnięcia tej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy uznać, że w stosunku do nieruchomości stanowiących własność W., decyzję w pierwszej instancji wydał organ podlegający wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa. Wydanie zaś decyzji przez organ, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 24 kpa stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje uchyleniem takiej decyzji. Natomiast organ odwoławczy, utrzymując w mocy wadliwą decyzję wydał tym samym decyzję, która jest niezgodna z prawem, a więc także podlegającą uchyleniu. Wypis z rejestru gruntów nie jest tytułem własności, dlatego też organ ponownie rozpoznając sprawę wniosku o zwrot nieruchomości ustali niewątpliwe tytuły własności do działek gruntu wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości – przede wszystkim na podstawie wpisu w księgach wieczystych o ile działki te takie księgi mają urządzone. W stosunku do działek gruntu, które stanowią własność W. Prezydent tego miasta, jako podlegający wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie art. 24 § 1 p ust 1 i 4 kpa, nie mogąc rozpatrywać wniosku o zwrot tych działek przekaże sprawę, w tym zakresie, do załatwienia przez organ wyższego stopnia (w tym wypadku przez wojewodę), przy czym organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta może w tej sytuacji wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ, co wynika z regulacji zawartej w art. 26 § 2 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.