I SA 2866/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) as. WSA Anna Tarnowska – Mieliwodzka Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę I SA 2866/03 UZASADNIENIE Burmistrz Gminy W. decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...], na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosków złożonych w latach 1997 – 2002 przez M.W. – działającą w imieniu A.W., J. S. i M. S. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego (d. prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (ozn. nr hip. [...]) umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu podano m.in., że wymieniona nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach dotyczących tej nieruchomości w terminie określonym w art. w art. 7 ust. 1 dekretu nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej ( obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości, który z dniem 21 listopada 1945 r. przeszedł na własność gminy m.W. Poprzedni właściciele nieruchomości nie wystąpili o wieczyste użytkowania gruntu i zwrot budynku w trybie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991 r. , Nr 30, poz. 127 ze zm.), ani na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji orzeczono o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek pełnomocnika następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu jako bezprzedmiotowego z uwagi na brak podstaw prawnych do jego prowadzenia. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania i stała się ona ostateczna. Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...], na podstawie art. 104 k.p.a., art. 4 pkt 9 b1, art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosków M. W. z dnia 22 lipca 1999 r. i 13 lutego 2003 r. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. I SA 2866/03 przy ul. [...] róg ul. [...], ozn. hip. "W Mieście W. przy ul. [...] pod nr [...]", inw. Nr [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołania M. W. – pełnomocnika A.W., M. S. i J. A. S. od wskazanej wyżej decyzji pierwszoinstancyjnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, co następuje: Prezydent Miasta W. rozstrzygnięcie odmawiające zwrotu przedmiotowej nieruchomości uzasadnił stwierdzeniem, iż w stosunku do nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.W. (Dz.U. Nr 50, poz. 279) nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że bezsporne jest, że powołany jako podstawa żądania zwrotu nieruchomości art. 136 ustawy ma zastosowanie w sprawach zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, czyli takich, których poprzedni właściciele pozbawieni zostali prawa własności w wyniku wszczętego administracyjnego postępowania wywłaszczeniowego (wywłaszczenie sensu stricte) zakończonego stosowną decyzją wywłaszczeniowo - odszkodowawczą. W omawianej sprawie poprzedni właściciele nieruchomości [...] przy ul. [...] róg ul. [...] utracili prawo własności z mocy samego prawa na podstawie przepisów cyt. dekretu z dnia 26 października 1945 r., a więc aktu o charakterze generalnym, a nie w wyniku wydania indywidualnej decyzji wywłaszczeniowej. W odniesieniu do nieruchomości przyjętych przejętych na rzecz Skarbu państwa w trybie innym niż wywłaszczeniowy/ wywłaszczenie sensu largo) procedura określona w art. 136 ust. 3 ustawy może być zastosowana wyłącznie w stosunku do nieruchomości przejętych na podstawie ustaw enumeratywnie wymienionych w art. I SA 2866/03 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wśród których nie wymieniono dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. Przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 136 ust. 3 tej ustawy i jako taki nie może być interpretowany rozszerzająco. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. W. – pełnomocnik A. W. zarzuciła, że z treści uzasadnień wydanych w sprawie decyzji wynika, ze organy rozpatrujące sprawę nie przeanalizowały i nie wzięły pod uwagę głównych argumentów uzasadniających wniosek o zwrot nieruchomości, czego można dowieść poprzez analizę całości akt sprawy. W piśmie z dnia 22 stycznia 2004 r. pełnomocnik skarżącej przedstawiła uzupełnienie uzasadnienia wniesionej skargi, które rozszerzyła w piśmie z dnia 30 czerwca 2004 r., zaś na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r. w uzupełnieniu skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko braku podstaw do zwrotu nieruchomości [...] przy ul. [...] w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Uczestnicy postępowania – poza J. S., który poparł skargę nie zajęli stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z dniem 1 stycznia 2004 r. stał się właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie zauważyć należy, że jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych – na podstawie których zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd wydaje wyrok – M. W., pełnomocnik skarżącej A. W. występowała do organów administracji publicznej zarówno o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jak i o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Jak wcześniej podniesiono postępowanie dotyczące żądania I SA 2866/03 ustanowienia prawa użytkowania wieczystego ( d. prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (oz. hip. [...]) zakończone zostało ostatecznie decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] września 2002 r., nr [...] i decyzja ta nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Dlatego poza rozważaniami sądu pozostać muszą wszelkie okoliczności dotyczące kwestii objętych wymienionym postępowaniem. Rozpoznając skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] Sąd obowiązany jest ocenić czy decyzja ta zgodna jest z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Jedynie w przypadku, gdy stwierdzone zostanie naruszenie prawa w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarga może być uwzględniona, czego nie stwierdzono w sprawie niniejszej. Żądanie zwrotu nieruchomości rozpatrzone przez organy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją wniesione zostało w oparciu o przepis art. 136 ust. 3 zawarty w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 2002 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), który brzmi: " poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Stosownie do art. 216 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wskazanych tam przepisów powołanych ustaw oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. Dodać trzeba, ze Trybunał Konstytucyjny w dniu 24 października 2001 r. (wyrok w sprawie SK 22/01, OTK 2001/7/216) stwierdził, że powyższy przepis w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie zastosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tejże ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 2010 ze zm.) jest niezgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. I SA 2866/03 W świetle powyższego za prawidłowe uznać należało stanowisko organów, że skoro pośród wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami aktów prawnych nie ma dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. , na podstawie którego poprzedni właściciele utracili prawo własności przedmiotowej nieruchomości, to brak jest możliwości żądania jej zwrotu w oparciu o art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż szczególny charakter art. 216 tej ustawy nie pozwala na interpretację rozszerzającą treść tej normy. Wprawdzie w takim przypadku postępowanie o zwrot nieruchomości powinno być umorzone z uwagi na brak podstaw prawnych do rozpoznania wniosku, to odmowa zwrotu nieruchomości z tejże przyczyny nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Dodatkowo zauważyć trzeba, że pełnomocnik skarżącej wśród obszernie powołanego piśmiennictwa i orzecznictwa sądowego dotyczącego omawianej problematyki przytoczyła fragmenty uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2000 r., sygn. akt OPK 11/00 (ONSA, 2001/2/60) w którym stwierdzono m.in., że "dlatego też np. nie uwzględnienie wniosku zgłoszonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu nie pozbawia dotychczasowego właściciela możliwości domagania się zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami". Sąd w orzekającym składzie nie podziela poglądu pełnomocnika skarżącej, iż powyższe stwierdzenie "potwierdza zasadność podstawy prawnej wniosku o zwrot nieruchomości [...] na podstawie przepisów ustawy z 1997r.". Sformułowanie to zdaniem Sądu odnosi się bowiem jedynie do możliwości dochodzenia roszczeń, o których mowa w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.