I SA 542/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Krystyna Kleiber /spr./ WSA Elżbieta Lenart Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2003 Nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę I SA 542/03 UZASADNIENIE Burmistrz Gminy W. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2002 r. po rozpatrzeniu wniosku M. S. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 1949 roku złożonego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (d. prawa własności czasowej) do gruntu oznaczonego dawnym Nr hip. [...] położonego w W. przy ul. [...] (daw. ul. [...]) o pow. [...] m² odmówił uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił; nieruchomość położona w W. przy ul. [...] objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 roku tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości warszawskie, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. l cyt. dekretu przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 roku, z chwilą likwidacji gmin na własność Skarbu Państwa. Następnie powyższa działka gruntu stała się z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy prawa własnością Dzielnicy-Gminy W., co potwierdził Wojewoda [...] decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] grudnia 1995 r., a stosownie do art. 36 ust. l ustawy z dnia 25 marca 1994 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48, póz. 195 - z późń. zm.) własnością Gminy W. Zgodnie z art. 7 ust. l dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Natomiast budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy wnioski zostały załatwione odmownie. Objęcie gruntu położonego w W. przy ul. [...] w posiadanie przez gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 roku wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m, st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, póz. 43). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 roku tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy póz. 13. Zatem termin składania wniosków w trybie art. 7 ust. l dekretu upływał w dniu 16 lutego 1949 roku. Z materiałów sprawy wynika, że właściciel hipoteczny przedmiotowej nieruchomości nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. ozn. hip. "Nieruchomość w W. Nr hip. [...]". W aktach niniejszej sprawy znajduje się wniosek z dnia [...] marca 1949 roku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości złożony w imieniu nieznanych właścicieli przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. po terminie objęcia gruntu w posiadanie gminy. M. S. złożyła następujące dokumenty: 1) - zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2002 roku L. dz. [...] wynika, że d. właścicielem nieruchomości w W. Nr [...] o pow. [...] m2 był Z. G., 2) - postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] listopada 1977 roku, sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po zmarłym Z. G. na podstawie testamentu nabyła w całości żona C. G., 3) - postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2001 roku, sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po zmarłej C. G. na podstawie ustawy nabyła M. S. w całości. W dniu [...] lipca 2002 r. M. S. wystąpiła o rozpatrzenie wniosku złożonego w dniu [...] marca 1949 r. przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny i ustanowienie na rzecz następców prawnych dawnego właściciela prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Uznano, że wniosek Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego został złożony po terminie przewidzianym w art. 7 ust. l cyt. ówczesnego dekretu, a po dokładnym zbadaniu rejestru wniosków dekretowych nie odnaleziono zapisu o złożeniu innego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, Również z dokumentów przekazanych przez M. S. nie wynika, aby taki wniosek został złożony. M. S. odwołała się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że z winy organu brak jest dokumentów poprzedniego właściciela. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. W uzasadnieniu stwierdzono, że z akt sprawy, mimo przeprowadzonego przez organ I instancji postępowanie wyjaśniającego nie wynika, aby były właściciel spornej nieruchomości złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Wniosku takiego (lub choćby wzmianki o nim) brak jest w aktach archiwalnych, nie odnaleziono go również w rejestrze wniosków dekretowych. Wniosku byłego właściciela nie przedstawiła także strona niniejszego postępowania. Dokumenty złożone przez stronę dotyczą innych kwestii i nie potwierdzają, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został kiedykolwiek złożony przez Z. G. Podniesiony w odwołaniu zarzut usunięcia z akt sprawy dokumentów praw byłego właściciela jest pozbawiony podstaw. M. S. zaskarżyła opisaną decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podniosła, że Urząd Likwidacyjny był ustawowym zarządcą nieruchomości i wniosek tegoż Urzędu był skuteczny prawnie, jak też, że organy obu instancji nie dokonały ustaleń do czego były zobowiązane przepisami art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wniosek właściciela z winy organy zaginął. Informacje jakie uzyskała od spadkodawców wskazywały,, że wniosek był złożony, a przemawia za tym wyrok Sądu Grodzkiego z dnia [...] sierpnia 1946 r. przywracający Z. G. posiadanie nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wobec obowiązywania od dnia 1 stycznia 2004 r. przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju Sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a nie zostały rozpoznane, będą rozpoznane przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 13 § 2 tej ustawy sądem właściwym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie z następujących przyczyn – Burmistrz Gminy W. wydając decyzję jako organ pierwszej instancji dokonał wszechstronnych ustaleń i wbrew argumentom skargi zastosował w prowadzonym postępowaniu zasadę art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Postępowanie to miało na celu wskazanie czy były właściciel nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] Nr hip. [...] najdalej w ciągu sześciu miesięcy od daty objęcia gruntu przez Gminę złożył wniosek o przyznanie mu prawa własności czasowej gruntu. W rejestrze wniosków byłych właścicieli nieruchomości [...], objętych dekretem z dnia 26 października 1945 r. posiadanych przez Wojewodę [...] nie znaleziono wniosku Z. G., a Wnioskodawczyni nie dysponuje dowodem potwierdzającym, że taki wniosek został złożony. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą wynika, że Z. G. w 1946 r. wystąpił do Sądu Grodzkiego, uzyskując wyrok przywracający posiadanie nieruchomości, wystąpił też do Biura Odbudowy W. z wnioskiem o remont budynku, znajdującego się na jego gruncie jak też, że porozumiewał się w tej sprawie z Ministrem [...]. Z dokumentów uzyskanych przez Gminę wynika, że nieruchomość do 1968 r. była administrowana przez Ministerstwo [...], po czym została przekazana Zarządowi Budynków Mieszkalnych. Skarżąca wywodzi z tych okoliczności, że Z. G. musiał złożyć taki wniosek. Nie mogła jednak wskazać pewnego dowodu, przesądzającego tę okoliczność. Z. G. zmarł w 1977 r. i do tej daty nie złożył oświadczenia pozwalającego przyjąć, iż zgłosił żądanie przekazania nieruchomości na własność czasową lub później, w trybie Uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. (MP. Nr 6 poz. 18) w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w użytkowanie wieczyste. Oczywiste jest, że wniosek Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego o przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie może być potraktowany jak wniosek, o którym mowa w art. 7 cytowanego dekretu. Przepis ten wskazywał właściciela gruntu, następcę prawnego właściciela będącego w posiadaniu gruntu, osobę prawa jego reprezentującą lub użytkownika. Okręgowy Urząd Likwidacyjny był organem państwowym powołanym do wprowadzenia w życie przepisów dotyczących przejmowania nieruchomości przez Skarb Państwa. Decyzja Burmistrza Gminy W. dokonała wyczerpujących ustaleń, a przyjęta interpretacja prawna nie naruszyła obowiązujących przepisów. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zasadnie utrzymała ją w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie podkreślał, że Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mógł skutecznie występować z wnioskiem o przyznanie własności czasowej do gruntu w imieniu byłych właścicieli gruntów [...], bowiem w takie uprawnienia nie wyposażyły tych urzędów przepisy ustawy z dnia 08 mara 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, póz. 87 ze zm.). Złożenie wniosku przez ten Urząd nie mogło wywołać skutków prawnych w zakresie przyznania uprawnień rzeczowych do tych gruntów o jakich mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy", - wyrok z dnia 11 października 2000 r. sygn. Akt IV S.A. 1620/00. Termin z art. 7 ust. l dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, póz. 279) jest terminem nieprzywracalnym, bowiem jest terminem prawa materialnego. Powyższe stwierdzenie implikuje, że niezależnie od okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu - organ administracji nie jest władny orzec o jego przywróceniu. Wyrok NSA z dnia 25 lutego 1997 r., sygn. IV SA 1196/95 (nie publ.) Niezłożenie przez osobę uprawnioną w ustawowo określonym terminie wniosku o przyznanie jej prawa własności czasowej (obecnie wieczystego użytkowania) gruntu powoduje z upływem tego terminu przejście na własność Skarbu Państwa własności budynku mieszczącego się na tym gruncie. Skoro zaś przejście to jest przewidzianym w dekrecie następstwem bezskutecznego upływu terminu i skoro dekret nie wymaga stwierdzenia w tej sytuacji przejścia własności w drodze deklaratoryjnej decyzji właściwego organu administracyjnego, to w konsekwencji do ujawnienia własności Skarbu Państwa co do budynku i wyodrębnionych lokali wystarczy wniosek tego organu, stwierdzający niezłożenie przez osobę uprawnioną wniosku o przyznanie własności czasowej (wieczystego użytkowania).Uchwała SN z dnia 30 listopada 1972 r., sygn. III CZP 77/72 (OSNC 1973 z. 7-8, póz. 126) Określony w art. 7 dekretu z dnia 26 październiki. 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, póz. 279) termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, jest terminem prawa materialnego. Złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po terminie określonym w art. 7 powyższego dekretu stanowi okoliczność wystarczającą do orzeczenia o odmowie przyznania własności czasowej. Wyrok z dnia 3 lutego 1995 r., sygn. IV SA 832/93 (nie publ.) Uznając, że organy administracji publicznej wydały orzeczenie nie naruszające przepisów prawa, na zasadzie art. 151, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił.