I SA 549/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Anna Lech Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Prezydenta W. z dnia [...]grudnia 2002 roku, nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 549/03 Uzasadnienie Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. , nr [...]orzekł o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...], położonej przy ul. [...] w W., uregulowanej w księdze wieczystej PN. "[...] Nr [...]" na imię S.K. i W.S.. Jako przyczynę uzasadniającą zawieszenie postępowania wskazał konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zagadnienia wstępnego, jakim jest sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W .z dnia [...]maja 1975 r. orzekającej o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...]po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, decyzją z dnia [...]lutego 2003 r., nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta W.. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ uznał, że organ pierwszej instancji słusznie uznał potrzebę uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii ważności w przywołanej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości jako zagadnienia wstępnego. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...]maja 1975 r., spowodować może bezprzedmiotowość postępowania zwrotowego, a więc zdaniem organu może mieć bezpośredni wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy zwrotu. Z.K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody [...]. Zarzucił w niej przewlekłość postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w okolicznościach zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości, co naraża skarżącego na znaczne straty w postaci utraconych pożytków i dewastację nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga zasługiwała na uwzględnienie choć z innych powodów niż podniesione w skardze. Sąd stwierdził nieważność postanowienia Prezydenta W. z dnia [...]grudnia 2002 r. oraz postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 19 maja 2003 r. , w sprawie OPS 1/03 (ONSA 2003 z 4, poz. 115) uchwałę, w której wskazał, że " W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości , która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta." Nie będąc związany powyższą uchwałą stosownie do treści art. 100 powołanej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skład orzekający podzielił stanowisko zajęte w niniejszej uchwale. Organem właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego w pierwszej instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania, w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest starosta ( art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Prezydent W. wykonuje zadania starosty zgodnie z art. 91 i art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Prezydent Miasta kieruje bieżącymi sprawami gminy, jak również jest organem upoważnionym do reprezentowania miasta na zewnątrz, co wynika wprost z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym. W ramach wykonywania funkcji reprezentowania miasta na zewnątrz prezydent miasta reprezentuje je w postępowaniu administracyjnym oraz przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wydaje on orzeczenia administracyjne w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, przy czym może być zastąpiony zgodnie z art. 39 ust.2 powołanej ustawy przez swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy upoważnionych przez niego. Należy zatem stwierdzić, że prezydent działa w granicach przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie zaś w granicach interesu prawnego miasta. W badanej sprawie, miasto W. jako właściciel przedmiotowej nieruchomości objętej postępowaniem w sprawie o zwrot nieruchomości posiada status strony postępowania administracyjnego w tej przedmiotowej sprawie. Natomiast Prezydent W. ma status organu administracji publicznej właściwy do rozstrzygnięcia tej sprawy w drodze orzeczenia administracyjnego. Będąc ze stroną – miastem W., w stosunku zatrudnienia, sprawowania funkcji organu wykonawczego miasta, jak również pełnienia funkcji jego ustawowego reprezentanta, można uznać, za pozostawanie ze stroną, w takim stosunku prawnym, iż wynik sprawy może mieć wpływ na prawa lub obowiązku prezydenta miasta W.. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1593) zobowiązuje prezydenta, jako pracownika w szczególności dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie, a więc prezydent obowiązany jest troszczyć się o dobro miasta i jego urzędu oraz chronić mienie komunalne ( art. 43 powołanej ustawy o samorządzie). W przedstawionej sytuacji należy uznać, że wynik sprawy o zwrot nieruchomości stanowiącej własność miasta może mieć istotny wpływ na prawa i obowiązki prezydenta. W związku z tym konieczne jest jego wyłączenie od udziału w postępowaniu na mocy art. 24 § 1 pkt 1 kpa. Wyłączenie osoby prezydenta od udziału w postępowaniu , czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania ( art. 26 § 3 kpa). W przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie art. 26 § 2 kpa. Sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem, miasta ( w tym wypadku wojewodę), przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Skoro w przedmiotowej sprawie orzekał organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu z mocy prawa to uznać należy, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W.z dnia [...]grudnia 2002 r., nr [...]rażąco narusza prawo. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 , art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji wyroku.