I SA 762/02
PostanowienieWSA w Warszawie2012-05-11
Skład orzekający: Aneta Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie, które jest organizacją pożytku publicznego i przeznacza wszystkie pozyskane środki na cele statutowe, może zostać zwolnione z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli posiada środki na rachunku bankowym, mimo wykazanej straty za ostatni rok obrotowy?Ratio decidendi
Stowarzyszenie, będące osobą prawną, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych jedynie w sytuacji, gdy wykaże, że nie dysponuje żadnymi środkami na ich pokrycie (zwolnienie całkowite) lub nie ma wystarczających środków na pokrycie pełnych kosztów (zwolnienie częściowe). Sam fakt przeznaczania środków na cele statutowe lub posiadanie statusu organizacji non profit nie zwalnia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, jeśli strona posiada wystarczające środki na rachunku bankowym. Wykazana strata za ostatni rok obrotowy nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych.Stan faktyczny
Stowarzyszenie T. G. [...] wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 1997 r. Stowarzyszenie argumentowało, że cały jego majątek przeznaczany jest na cele statutowe, a członkowie władz pracują honorowo. Wskazało również na posiadane środki na rachunku bankowym oraz stratę za ostatni rok obrotowy. Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T.G. [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 1997 r. r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 9 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprostował z urzędu oczywiste omyłki w sentencji i komparycji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2002 r., I SA 762/02. W zażaleniu na to postanowienie stowarzyszenie T. G. [...] wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podnosząc, że cały majątek stowarzyszenia przeznaczany jest na cele statutowe w związku z czym strona nie dysponuje środkami finansowymi koniecznymi do pokrycia opłaty od zażalenia, ani nie ma możliwości sfinansowania honorarium adwokata lub radcy prawnego, który reprezentowałby interesy stowarzyszenia w toku postępowania zażaleniowego.
W złożonym następnie w dniu [...] kwietnia 1012 r. na urzędowym formularzu (PPPr) wniosku o prawo pomocy wskazano, że T. G. [...] jest organizacją pożytku publicznego działającą na rzecz nauki, edukacji, oświaty i wychowania, upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa, kultury i ochrony tradycji. Wszystkie pozyskane przez nie środki finansowe przeznaczone są na cele statutowe T., a członkowie jego władz pracują honorowo bez wynagrodzenia. Z tego względu, w ocenie wnioskodawcy, T. przysługuje zwolnienie z kosztów sądowych. We wniosku podano także, że majątek stowarzyszenia szacowany jest na [...] zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wynosi [...] zł, zaś w bilansie za ubiegły rok wykazano stratę w wysokości [...] zł. Na rachunku bankowym stowarzyszenia na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zgromadzono środki w wysokości [...] zł.
Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, /t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270/, dalej: P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z powyższego wynika, że stosowanie instytucji prawa pomocy w stosunku do osób prawnych ustawodawca uzależnił od wykazania przez wnioskodawcę szczególnie trudnej sytuacji finansowej wyrażającej się brakiem środków. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż stowarzyszenie T. G. [...] nie wykazało, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. W sytuacji, gdy na rachunku bankowym strona posiada środki pieniężne w wysokości [...] zł, a zatem znacznie przewyższające wysokość kosztów postępowania zażaleniowego, a ponadto tak w złożonym wniosku, jak w zażaleniu nie wykazała uzasadnionej niemożności pokrycia we własnym zakresie kosztów tego postępowania ze środków finansowych, którymi aktualnie dysponuje, wniosek o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Odnosząc się do twierdzeń strony, iż pozyskane środki finansowe przeznaczane są na cele statutowe T. należy przypomnieć prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06). Okoliczność, że członkowie zarządu stowarzyszenia nie pobierają wynagrodzenia również nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują ustawowego zwolnienia organizacji non profit z obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez stronę skarżącą strata za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] zł, gdyż strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło