I SA 910/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi M. B. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę W dniu 19 kwietnia 2002r. została wniesiona przez M. B. oraz K. P. skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2002r. o utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000r., o sygn. akt [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1962r., którym odmówiono następcom prawnym byłych właścicieli przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy [...] Nr hip. [...], w części stanowiącej własność komunalną. Z ustaleń poczynionych przez Samorządowe Kolegium odwoławcze wynika, że przedmiotowa nieruchomość, położona w W. przy [...]oznaczona nr hip. [...] stanowiła własność M. W. w 80% oraz Z. K. w 20%. Została ona objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz.279 ) i z dniem 21 listopada 1945r. – po wejściu dekretu w życie – przeszła na własność Gminy W. a następnie Skarbu Państwa. W dniu 30 września 1948r. M. W. złożył – zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] grudnia 1962 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. - na podstawie art. 1dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy /Dz.U Nr 50, poz. 279/ oraz art. 21 i 59 ustawy z dnia 25 stycznia 1958r. o radach narodowych /Dz. U. Nr 5, poz. 16/ - odmówiło spadkobiercy M. W. – A. W. ustanowienia wieczystego użytkowania. W uzasadnieniu podniesiono, że nieruchomość – zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego - przeznaczona została na cele użyteczności publicznej i korzystanie z niej przez byłego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu. Zgodnie z wnioskiem Prezydium Rady Narodowej z dnia 25 stycznia 1963r. Sąd Powiatowy dla W. postanowieniem z dnia 15 lutego 1963r. dokonał wpisu prawa własności w/w nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Następnie decyzją z dnia [...] maja 1992r.Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że w/w nieruchomość w przeważającej części została nabyta z mocy prawa przez Dzielnicę – Gminę W. na podstawie art. 18 ust.2 oraz art. 5 ust. 1 pkt.1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 i Nr 43, poz. 253 ). Natomiast pozostała część nieruchomości stanowi własność Parafii św. Aleksandra. W dniu 04 maja 1998r. następca prawny A. W. – M. B. – wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego odmawiającego przyznania prawa użytkowania wieczystego (własności czasowej ) do gruntu. W uzasadnieniu wskazano, że M. W. złożył w terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości, ale został on rozpatrzony dopiero po 14 latach – tj. w 1962r. Ponadto podniesiono, że nie jest zgodny z prawdą argument, iż teren został przeznaczony pod " użyteczność publiczną", gdyż – jak pokazał czas - obszar ten nigdy nie miał takiego przeznaczenia, a w latach 90-tych grunt został oddany pod inwestycję spółce zagranicznej. Oznacza to, zdaniem wnioskodawczyni, że odmowa przyznania następcom prawnym właścicieli prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości była niezgodna z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując sprawę, jako organ I instancji - w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność komunalną – odmówiło stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia administracyjnego z 1962r., stwierdzając, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie prawa własności czasowej, tylko wtedy gdy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Ustalono, że zgodnie z Planem Ogólnym W. zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1961r. obszar w rejonie [...] w W. – obejmujący przedmiotową nieruchomość - przewidziano pod budowę ulicy. Dlatego nie zachodzi przypadek rażącego naruszenia prawa. Rozpatrując wniosek M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2002r. nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1962r. wobec stwierdzenia braku rażącego naruszenia prawa i podnosząc wcześniej powołane argumenty. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez następców prawnych byłego właściciela hipotecznego – M. B. oraz K. P. Podnieśli oni, że zaskarżone decyzje w sposób rażący naruszają prawo poprzez przyjęcie założenia, iż korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowy, chociaż z map ewidencyjnych z 1992r., sporządzonych przez Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. nie wynika jednoznacznie, że ulica ma przebiegać przez całą przedmiotową nieruchomość. Ponadto – zgodnie z art. 7 ust. 5 dekretu - Gmina zobowiązana była do zaproponowania uprawnionemu – w miarę posiadania zapasu gruntów – terenu o równej wartości użytkowej bądź prawo zabudowy na takim gruncie. Gmina nie wykazała jednak, że nie ma takich możliwości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko i uzasadniając, że orzeczenie administracyjne z 1962r. nie narusza w sposób rażący prawa, gdyż prawidłowo ustalono, że w dacie wydania orzeczenia teren ten był przeznaczony pod budowę ulicy i dlatego pozostawienie go w dyspozycji byłych właścicieli nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując powyższą sprawę należy stwierdzić, że zgodnie z art. 16§1 KPA domniemanie ważności decyzji administracyjnej może być obalone jedynie przez stwierdzenie jej nieważności. Wymaga to jednak wskazania ciężkiej wadliwości decyzji – braku zgodności z przepisami prawa materialnego, bądź procesowego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej ( użytkowania wieczystego) należy rozpatrywać z punktu widzenia wadliwości określonych w art. 156§1 pkt. 1-7 kpa. Jednak w praktyce najczęstszą przyczyną nieważności odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa – art. 156§1 pkt. 2 kpa. Pojęcie to nadal budzi wątpliwości, gdyż brak jest możliwości ustalenia jednolitej wykładni, zwłaszcza że jedynie "rażące" naruszenie prawa prowadzi do stwierdzenia nieważności ( Daniela Kozłowska, Eugeniusz Mzyk – Grunty warszawskie, Zielona Góra 2000, str. 127 ). Przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz.279 ) zobowiązywał do ustanowienia na rzecz byłego właściciela żądanego prawa ( tu użytkowania wieczystego ), jeżeli korzystanie przez niego z gruntu da się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. W niniejszej sprawie należało zatem rozstrzygnąć, czy w dacie orzekania o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego zachodziła obiektywna wątpliwość, czy następca prawny właściciela mógłby pogodzić korzystanie z gruntu z ustaleniami planu zabudowy. Jeżeli więc organ orzekający o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego ustalił przeznaczenie gruntu i stwierdził, że korzystanie z niego przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wynikającym z planu, a także ocena ta ma oparcie w materiale dowodowym sprawy, to nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość była objęta Planem Ogólnym W. – Etapowym i Kierunkowym części [...], zatwierdzonym uchwałą Prezydium Rady Narodowej W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1961r. Przewidywał on wykorzystanie w całości przedmiotowego gruntu pod budowę ulicy. W związku z powyższym prawidłowo uznano, że pozostawienie nieruchomości w dyspozycji następców prawnych byłych właścicieli nie jest możliwe. Tym samym należy stwierdzić – zgadzając się z zaskarżonymi orzeczeniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - że prawo przy wydaniu tej decyzji - nie zostało naruszone, a tym bardziej w sposób rażący, wobec czego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1962r. Również fakt, że plany dotyczące rozbudowy ulicy nie zostały zrealizowane nie może być obecnie podstawą do zakwestionowania ważności tej decyzji. Czyni to skargę bezzasadną. Z tych względów- na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - skargę oddalono.