I SA 922/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta I. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 922/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2003 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. znak [...] i przekazała sprawę do organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda [...] uchyloną decyzją przekazał Gminie Miasta I. zabudowane i niezabudowane nieruchomości leżących na trasie magistrali wodociągowej [...] położone na terenie gminy wiejskiej I. – wieś [...] ([...]): - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], oraz odmówił przekazania gminie wiejskiej I. mienia leżącego na trasie magistrali wodociągowej [...] położonego na terenie gminy wiejskiej I.: - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], - działki nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że rozpatrując po raz kolejny odwołanie w niniejszej sprawie w dalszym ciągu jest pozbawiona możliwości sprawdzenia prawidłowości rozstrzygnięcia wojewody w powiązaniu z wnioskami komunalizacyjnymi w niniejszej sprawie, ponieważ i tym razem nie włączono do akt ani wniosków ani załączników do tych wniosków. I SA 922/03 Stan własnościowy komunalizowanego mienia winien być wyjaśniony przed podjęciem rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Pomimo, że składniki objęte decyzją są uregulowane w księgach wieczystych nie załączono i obecnie do akt sprawy wypisów z właściwych ksiąg wieczystych aktualnych w dniu 27 maja 1990 r. Ponadto Wojewoda nie wyjaśnił jakie ilości wody pobieranej w ostatnich latach z magistrali wodociągowej [...] przeznaczone były dla potrzeb własnych Gminy [...] jak również nie wykazał, by sąsiednie gminy posiadały własne systemy zaopatrzenia w wodę wystarczające do realizacji ich zadań w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, tj. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo co prawda postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W orzecznictwie NSA powszechnie przyjęto, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona I SA 922/03 podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Wynika to i z treści art. 136 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. (por. np. wyroki z 10 kwietnia 1997 r., SA/Kr 2024/96 i z 28 maja 1998 r., I SA/Lu 519/97). Ten kierunek wykładni potwierdza także orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 9 czerwca 1999 r., III RN 7/99 Sąd Najwyższy stwierdził "Wynika z tego, że przepis art. 138 § 2 kpa nie powinien być interpretowany rozszerzająco. W związku z tym, w razie wątpliwości, czy w postępowaniu odwoławczym konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, czy z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 kpa konieczne jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy jest obowiązany zastosować przepis art. 136 kpa.". Stosując przepis art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy powinien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 kpa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przekroczyła przyznane jej przepisem art. 138 §2 2 kpa uprawnienia, ponieważ wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakie okoliczności jej zdaniem wymagają dodatkowych ustaleń nie wyjaśniła powodów, dla których nie można by poczynić niezbędnych ustaleń w toku uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136). Zdaniem składu orzekającego przeprowadzenia dowodów mających na celu wyjaśnienie wątpliwych kwestii (wyciągi z ksiąg wieczystych, status prawny Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w I., brak w aktach sprawy wniosków komunalizacyjnych) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 kpa), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji organu pierwszej instancji. Ponieważ Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w swej decyzji kasacyjnej nie wskazała skutecznie, iż zachodzą przesłanki wymienione w art. 138 § 2 kpa - dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.