I SA/Wa 1/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi Miasta [....] W. na decyzję Wojewody [....] z dnia [....] listopada 2009 r. nr [....] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...] W., decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr[..], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]o zwrocie na rzecz S. K. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [....] m2 oraz zobowiązującą do zwrotu na rzecz Miasta [...] W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. [...] z dnia [..] listopada 1986 r. nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości o pow. [...]m2 z ogólnej pow.[...] m2, położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] w obrębie [....], stanowiąca własność S. K., w związku z przeznaczeniem jej zgodnie z decyzjami o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nr [...] z dnia [...] marca 1985 r. pod budowę obiektów towarzyszących I linii metra w rejonie stacji postojowej [...]. Wnioskiem z dnia 28 stycznia 1992 r. S. K. wystąpił o zwrot przedmiotowej nieruchomości, jako nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia. Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. orzekł o zwrocie na rzecz S. K. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewid. nr [...] obrębie [...] o pow. [..] m2, stanowiącej dawną działkę nr [...] w obrębie [...]oraz zobowiązał stronę do zwrotu na rzecz Miasta [...] W. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [....] zł. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [....] listopada 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt 189/08 uchylił powyższą decyzję Wojewody [...]. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Wojewoda [....]uchylił decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]orzekł o zwrocie na rzecz S. K. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 oraz zobowiązał dawnego właściciela nieruchomości do zwrotu na rzecz Miasta [...] W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość stała się, w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zbędna na cel wywłaszczenia, tj. budowę obiektów towarzyszących I linii metra, skoro z dokumentacji nadesłanej przez Urząd Dzielnicy W. U. i Metro [....] sp. z o .o. oraz wizji w terenie przeprowadzonej przez rzeczoznawcę majątkowego wynika, że w okresie 10 lat od daty wywłaszczenia cel ten nie został zrealizowany. W stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie były bowiem wydawane decyzje o pozwoleniu na budowę, a grunt ten jest niezabudowany i niezagospodarowany. Od powyższej decyzji Prezydent [...] W. złożył odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotowa nieruchomość ma przeznaczenie planistyczne rekreacyjno–wypoczynkowe, a na gruncie znajduje się ciąg pieszo-rowerowy utwardzony tłuczniem, który jako droga winien być wydzielony i nie podlegać zwrotowi. Wojewoda [...] w wyniku rozpoznania odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i stwierdził, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został określony jako budowa obiektów towarzyszących I linii metra w rejonie stacji postojowej [....]. Zgodnie z pismem Dyrektora Metra [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. znak: [...] na wywłaszczonej części nieruchomości nie wybudowano obiektów towarzyszących I linii metra, a cel wywłaszczenia, zgodnie z decyzją lokalizacyjną, nie został zrealizowany. Ustosunkowując się do argumentów odwołania, Wojewoda wskazał, że działka wywłaszczona stanowi użytek rolny – grunt orny i nie została na niej urządzona droga zaliczana do jednej z kategorii dróg publicznych. Ponadto organ wyjaśnił, że przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowi negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Prezydent [...] W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. W ocenie skarżącego droga biegnąca wzdłuż wschodniego ogrodzenia metra powinna być wydzielona i nie podlegać zwrotowi, ponieważ stanowi ona ciąg pieszo-rowerowy i zapewnia dostęp do Lasu [....] okolicznym mieszkańcom. Może być również uznana za obiekt towarzyszący budowie linii metra w związku z czym realizacja jej jest zgodna z planem. Ponadto strona skarżąca podniosła, że organy orzekające nie zbadały planu realizacyjnego inwestycji, dla zrealizowania której została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości była już przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 189/08 zalecił, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyższego stopnia rozpoznał i rozpatrzył odwołanie S. K., z uwzględnieniem zaprezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceny prawnej, biorąc po uwagę aktualny w dacie wydania decyzji stan prawny, w tym również ocenił prawidłowość decyzji Starosty [....], w części dotyczącej zobowiązania skarżącego do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Sąd w cytowanym wyroku stwierdził, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w znacznej części zostały wyjaśnione przez organ pierwszej instancji. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdzał zasadność stanowiska Starosty [...], że w niniejszej sprawie nieruchomość oznaczona obecnie jako działka nr [...] w rozumieniu przepisów art. 137 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stała się zbędna na cel wywłaszczenia, skoro w stosunku do przedmiotowej działki w okresie od 7 do 10 lat od daty wywłaszczenia nie były wydawane pozwolenia budowlane na budowę jakichkolwiek obiektów w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i w konsekwencji na gruncie tym brak jakichkolwiek naniesień budowlanych. Sąd dalej stwierdził we wskazanym wyroku, że istotne dla sprawy przesłanki z art. 137 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały wyjaśnione (w tym stan zagospodarowania nieruchomości), a zarówno skarżący, Prezydent [...] W. reprezentujący Miasto [...] W. i biegły rzeczoznawca nie kwestionują faktu niezrealizowania celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości. Zbędne było ustalanie jakie konkretnie obiekty miały na tej nieruchomości powstać w ramach inwestycji, w sytuacji gdy na gruncie tym brak jakichkolwiek obiektów świadczących o trwałym zagospodarowaniu gruntu. Jeżeli zaś chodzi o wyjaśnienie kategorii drogi przebiegającej przez przedmiotowy grunt Sąd zauważył, że materiał dowodowy, którym dysponuje nie potwierdza, aby działka nr [....] stanowiła drogę publiczną. W zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., jak również w decyzji ją poprzedzającej, uwzględniono ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte we wskazanym wyroku. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie z art. 137 ust. 2 tego, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Z akt sprawy wynika, że część dawnej działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m2 powstałej z części osady tabelowej likwid. Nr [...] wsi [...] została wywłaszczona ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. [....] z dnia [...] listopada 1986 r. pod budowę obiektów towarzyszących I linii metra w rejonie stacji postojowej [...] (decyzje o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nr [...] wraz z mapą sytuacyjną z dnia [...] października 1985 r. i rejestrem powierzchni z marca 1985 r. o numerach [...] ). Z akt sprawy wynika, że wywłaszczony obszar stanowi działkę nr [...] o pow. [...] m2. Obecnie grunt ten obejmuje działkę nr [...] o pow. [...] m2. Urząd Gminy W. [...] w piśmie z dnia [...] listopada 1999 r. poinformował organ, że dawna działka nr [...] w granicach lokalizacji nr [...] nie była objęta pozwoleniami na budowę. W piśmie z dnia [...] stycznia 2001 r. Metro [...] sp. z o. o. poinformowało organ że na oznaczonej na załączniku graficznym części działki nr [....] nie wybudowano obiektów towarzyszących I linii metra, a cel wywłaszczenia zgodnie z decyzją lokalizacyjną nie został zrealizowany. Stanowisko to Metro [...] podtrzymało w piśmie z dnia [..] lipca 2003 r. Także Urząd Gminy W. [...] w piśmie z dnia [... stycznia 2001 r. poinformował, że wizja lokalna w terenie nie potwierdziła istnienia na działce nr [...] obiektów kubaturowych. W treści operatu szacunkowego z dnia 15 maja 2009 r. rzeczoznawca majątkowy po przeprowadzonych w dniu 12 maja 2009 r. oględzinach nieruchomości oraz analizie m. in. dokumentacji geodezyjno-planistyczno-prawnej stwierdził, że działka nr [...] stanowi teren częściowo użytkowany rolniczo, a częściowo użytkowany jako droga – ścieżka prowadząca w kierunku Lasu [...]. Z wyrysów z rejestru gruntów dokumentujących stan geodezyjny na 2009 r. wynika, że grunt ten to użytki rolne- grunty orne (oznaczone symbolem [...]), a nie tereny zabudowane zurbanizowane - tereny komunikacyjne-drogi (oznaczone symbolem [...]). Z dokumentów tych nie wynika, aby gruntem tym władała jednostka organizacyjna powołana przez podmiot publicznoprawny, sprawująca zarząd drogą publiczną (zarząd drogi). Poza tym z informacji zawartych w odwołaniu wynika, że sporny grunt nie jest przeznaczony pod drogę, lecz pod usługi sportu, zieleń parkową (operat) i pełni funkcję rekreacyjno-wypoczynkową (odwołanie). Prezydent [...] W. twierdząc w odwołaniu, że grunt ten powinien być wydzielony jako droga i nie podlegać zwrotowi nie przedstawił żadnych dowodów na to, że ciąg pieszo-jezdny jest drogą publiczną i formalnie został zaliczony, w przewidzianej przez przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) formie, do odpowiedniej kategorii drogi publicznej. Ustalenie zaś, czy wywłaszczony grunt został zajęty pod drogę publiczną jest o tyle istotne, że zwrotowi nie podlega wyłącznie nieruchomość stanowiąca część drogi publicznej. Fakt, że droga jest - jak wskazuje skarżący – ogólnie dostępna nie powoduje tego skutku. Z przepisu bowiem art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że ustawa ta w zakresie gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw. Skoro katalog określonych w tym przepisie ustaw ma charakter otwarty (o przykładowym wymienieniu w tym przepisie aktów prawnych przesądza zwrot "w szczególności"), to należy przyjąć, że do ustaw szczególnych, o których mowa w tym przepisie zalicza się również ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Powyższe wskazuje, ze stan faktyczny i prawny objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości nie uległ zmianie w stosunku do tego, który był przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt 189/08. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż droga biegnąca wzdłuż wschodniego ogrodzenia metra stanowiąca ciąg pieszo-rowerowy może być uznana za obiekt towarzyszący budowie linii metra w związku z czym realizacja jej jest zgodna z planem, uznać należy, że jest on niezasadny. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty przeczą temu twierdzeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] zostały wydane zgodnie z prawem. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.