I SA/Wa 101/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 432/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 432/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] marca 2017 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem, termin załatwienia sprawy upływał z dniem [...] lipca 2017 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 432/16. Następnie wyrokiem z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1909/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] maja 2019 r. A. R. ponownie wezwał organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 432/16. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] grudnia 2019 r., A. R. zarzucił Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 432/16 i wniósł o wymierzenie grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że mimo orzeczenia w przedmiocie niewykonania wyroku z 1 grudnia 2016 r. oraz kolejnego wezwania do jego wykonania organ nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z [...] czerwca 2019 r. zwrócił się do pełnomocnika strony o załączenie do akt prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z [...] kwietnia 1975 r., sygn. akt [...] oraz dokumentów potwierdzających zmianę nazwiska J. G. na E. oraz S. G. na R. Dokumenty został przedłożone do akt sprawy [...] stycznia 2020 r. i w tym samym dniu została złożona przedmiotowa skarga. Organ poinformował również, że zlecił opracowanie geodezyjne mające na celu rozliczenie przedmiotowej nieruchomości w granicach obecnych działek ewidencyjnych i dalsze procedowanie sprawy możliwe będzie po uzyskaniu ww. opracowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 432/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu [...] marca 2017 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem [...] lipca 2017 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1909/18, ukarał organ grzywną w wysokości 2000 zł z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżący ponownie wezwał Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 432/16. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podnieść trzeba, że zgodnie z treścią art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), w brzmieniu nadanym ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Pomimo że ww. przepis wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r., to wynika z niego, że nierozpoczęcie biegu terminów - jak i zawieszenie terminów już rozpoczętych - obowiązuje w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Jeśli więc stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa następuje skutek wynikający z tej normy prawnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd władny był ocenić postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezydenta jedynie do dnia poprzedzającego wprowadzenie stanu zagrożenia epidemicznego, tj. do [...] marca 2020 r. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę ww. okoliczności oraz długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 1 grudnia 2016 r. Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 432/16, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić trzeba, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, jak też charakter spraw dotyczących tzw. nieruchomości [...], a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Sąd uznał również, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. Wbrew twierdzeniu skarżącego, z akt administracyjnych wynika, iż organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1909/18, podejmował w sprawie czynności mające na celu jej rozpoznanie. W dniu [...] czerwca 2019 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego [...] z [...] kwietnia 1975 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku oraz dokumentów potwierdzających zmianę nazwiska J. G. na E. oraz S. G. na R. Jednocześnie organ wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień [...] sierpnia 2019 r. W dniu [...] czerwca 2019 r. zostało zlecone opracowanie geodezyjne mające na celu rozliczenie przedmiotowej nieruchomości w granicach obecnych działek ewidencyjnych, które nie zostało jeszcze wykonane. Ponadto, pismem z [...] stycznia 2020 r. organ poinformował skarżącego, że dalsze procedowanie sprawy będzie możliwe po uzyskaniu opracowania geodezyjnego oraz wskazał przewidywany termin rozpoznania sprawy na dzień [...] marca 2020 r. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności wskazują na aktywność organu w podejmowaniu działań mających na celu rozpoznaniu sprawy, zatem brak jest podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu, nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie tego trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.