I SA/Wa 1026/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o. o. w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] Wojewoda Warszawski działając na mocy art. 200 ust. i pkt 1, 2, 3 oraz art. 61 ust. 1, art. 71 ust. 4, art. 72 ust. 1 i 3 pkt 5, art. 77 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 z 1997 r. poz. 741), dalej jako ustawa o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23 z 1998 r. poz. 120) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a. stwierdził: - nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. z siedzibą w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego o pow. [...] stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego na wyrysie z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 1998 r. Nr [...] jako działki ewidencyjne w obrębie [...] o następujących numerach: [...]. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nastąpiło na dziewięćdziesiąt lat, tj. dnia 5 grudnia 2089 r. Nadto organ określił warunki uiszczania opłat za użytkowanie wieczyste oraz zasady korzystania z gruntu W uzasadnieniu organ podał, iż stosownie do treści art. 200 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a znajdujące się na tym gruncie budynki i inne urządzenia stają się ich własnością. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 1998 r. S. dysponuje prawem zarządu przedmiotową nieruchomością na podstawie decyzji Nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] marca 1989 r. znak: [...] o naliczeniu opłat rocznych z tytułu użytkowania i zarządu przedmiotową nieruchomością. Decyzja ta stanowi podstawę do stwierdzenia prawa zarządu w myśl § 4 ust, 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. W związku z powyższym S. w W. będące państwową osobą prawną w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, legitymujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu w/w nieruchomością, stało się z mocy prawa użytkownikiem wieczystym gruntu opisanego i właścicielem znajdujących się na nim budynków, budowli i innych urządzeń. Nadto organ podał, iż na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1996 r. S. zostało zbyte na rzecz spółki [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą w W., Odwołanie od powyższej decyzji złożył Burmistrz Gminy W. , wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania , a nadto zawieszenie postępowania do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania komunalizacyjnego dotyczącego przedmiotowych działek. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. , nr [...] Minister Budownictwa podjął postępowanie odwoławcze zawieszone postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Minister Budownictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Gminy W. od decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] dotyczącej uwłaszczenia S. nieruchomością położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Organ administracji zgodnie z art. 19 k.p.a. zobowiązany jest przestrzegać właściwości z urzędu. Działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania stały się własnością Dzielnicy Gminy W. (późniejsza Gmina W.) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., co wynika z ostatecznej decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...].02.2002 r. Wobec powyższego w ocenie organu, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o uwłaszczenie S. w trybie art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie był organ wojewódzki, lecz organ gminy. Skargę na powyższa decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania złożył pełnomocnik F. Sp. z .o.o. , zarzucając: 1. rażące naruszenie prawa materialnego - art. 200 ust. 1 ustawy. o gospodarce nieruchomościami poprzez uniemożliwienie skarżącemu realizacji jego roszczenia o nabycie prawa wieczystego użytkowania gruntu oraz nieodpłatne nabycie własności budynków na nieruchomości przy ul. [...] w W., 2. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania w pierwszej instancji pomimo braku przesłanek do umorzenia, 3. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 19 w związku z art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania zamiast przekazania sprawy do rozpoznania organowi właściwemu do rozpoznania sprawy, 4. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego organ umorzył postępowanie w pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego bez wyjaśnienia zasadności przesłanek tego rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tej części Ministrowi Budownictwa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podał, iż Minister Budownictwa prawidłowo uchylił wydaną przez niewłaściwy organ decyzję z dnia 30 grudnia 1998 r., lecz z rażącym naruszeniem prawa umorzył postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem strony skarżącej nie istnieje bowiem przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, zaś wskazana przez organ niewłaściwość organu nie jest przesłanką umorzenia postępowania i zamknięcia stronie możliwości dochodzenia swoich uprawnień. Zdaniem strony skarżącej zastosowanie winien znaleźć art. 65 k.p.a. który obliguje organ niewłaściwy do przekazania sprawy do organu właściwego. Minister Budownictwa wskazał w uzasadnieniu decyzji organ właściwy do rozpoznania sprawy zgodnie z treścią art. 200 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz rażąco naruszył art. 6, art. 7 art. 8 i art. 65 § 1 k.p.a. nie orzekając o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi właściwemu. W piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nową zmienioną nazwą A. sp. z o.o. Załączony do pisma odpis z KRS potwierdza, iż obecnie skarżący funkcjonuje w obrocie pod nową wskazaną przez pełnomocnika nazwą. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A Sp. z o.o. w W. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga kwestionuje zasadność decyzji organu II instancji jedynie w zakresie umorzenia postępowania w sprawie. Skarżący podnosi, iż działanie takie nie znajduje oparcia w przepisach prawa bowiem brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, zaś prawidłowo organ winien przekazać sprawę do rozpoznania organowi właściwemu. Poza sporem natomiast pozostaje kwestia uchylenia przez Ministra Budownictwa zaskarżonej odwołaniem decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...]. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Obowiązek ten spoczywa na organie na każdym etapie postępowania, aż do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie i obejmuje zarówno tryb zwyczajny jak i tryby nadzwyczajne stosowane w celu weryfikacji decyzji. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje tym, że jest ona obarczona wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Niewłaściwość organu rozpoznającego sprawę może ujawnić się na różnych etapach postępowania administracyjnego. Jeżeli nastąpi to po wniesieniu podania, a przed wszczęciem postępowania w sprawie zastosowanie znajdzie art. 65 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego – następuje to w drodze postanowienia na które służy zażalenie. Niewłaściwość organu może również ujawnić się na etapie postępowania przed organem I instancji – w takim wypadku następuje umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na mocy art. 105 § 1 k.p.a. i przekazanie podania organowi właściwemu w sprawie zgodnie z dyspozycja art. 65 k.p.a. Natomiast w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją gdy niewłaściwość organu ujawniła się dopiero na etapie postępowania odwoławczego, wszczętego na skutek wniesienia odwołania od merytorycznej decyzji organu I instancji. Nie ulega wątpliwości, iż w takim przypadku organ odwoławczy obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzyć postępowanie prowadzone przed organem I instancji z powodu jego bezprzedmiotowości. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu powołać należy tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/05, opubl. Lex 203867, w której sąd ten wyraził pogląd, iż w przypadku, gdy organ administracji ujawni naruszenie przepisów o właściwości dopiero w toku postępowania odwoławczego, wszczętego wskutek wniesienia odwołania od merytorycznej decyzji organu I instancji, to organ odwoławczy ma obowiązek na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie I instancji z powodu jego bezprzedmiotowości (por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt VII SA/wa 1393/05, lex 203665; wyrok WSA w Warszawie z nia 16 marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 121/04, lex 189053). Jednocześnie podnieść należy, iż wskazane orzecznictwo jednoznacznie wypowiada się co do dalszego losu podania wszczynającego postępowanie umorzone z przyczyn wskazanych powyżej. Organ odwoławczy jest bowiem zobligowany przekazać sprawę organowi właściwemu na podstawie art. 65 k.p.a. Jednocześnie podkreśla się konieczność wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie przyczyn takiego rozstrzygnięcia, ze wskazaniem organu właściwego stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2000 r., sygn. akt I SA 242/99, lex 77615). W niniejszej sprawie w ocenie Sądu orzekającego nie doszło do naruszenia wskazanych powyżej zasad postępowania. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji, wydaną przez niewłaściwy organ i umorzył postępowanie przed tym organem. Art. 138 k.p.a. zawiera wyczerpujący katalog rozstrzygnięć, które mogą zapaść po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji. Przepis ten nie przewiduje możliwości uchylenia decyzji, umorzenia postępowania i jednoczesnego przekazania sprawy do organu właściwego. W związku z tym organ odwoławczy nie miał możliwości wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż nie znajduje ono oparcia w przepisach prawa. Co prawda uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia, co do przyczyn takiego działania organu, jak również brak jest informacji co do dalszego trybu postępowania w przedmiocie rozpoznania podania i organu właściwego do jego rozpoznania, jak również brak jest informacji o ewentualnym przekazaniu podania do organu właściwego po prawomocnym umorzeniu postępowania przed organem niewłaściwym, niemniej jednak w ocenie Sądu nie są to uchybienia, które skutkowałby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Należy również podkreślić, iż przekazanie podania w trybie art. 65 k.p.a., które winno mieć miejsce w niniejszej sprawie nie wymaga dla ważności przekazania formy decyzji administracyjnej (por. powołane wyżej orzecznictwo). Dlatego też stosowne postanowienie w tym zakresie organ winien wydać po prawomocnym umorzeniu postępowania. W przypadku zaś braku działania organu w tym zakresie stronie będą służyły przewidziane prawem środki dyscyplinujące organ. Wobec powyższych uwag za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 105 i 65 k.p.a. Niewątpliwie uchylenie decyzje organu I instancji, z uwagi na fakt, iż została ona wydana przez organ niewłaściwy rodzi konieczność umorzenia postępowania przed tym organem jako bezprzedmiotowego, co nie przesądza o zakończeniu postępowania w "sprawie" , a jedynie kończy to postępowanie przed organem niewłaściwym. Nie stoi to również na przeszkodzie, a wręcz rodzi konieczność załatwienia podania zgodnie z przepisami k.p.a. przez organ do tego powołany. W tym tez kierunku powinny zmierzać dalsze działania organu odwoławczego. Niezasadne jest również stanowisko skarżącego, jakoby zaskarżona decyzja uniemożliwiała mu realizacje jego roszczenia o nabycie prawa wieczystego użytkowania gruntu, bowiem jak zostało wskazane wyżej nie doszło do zakończenia postępowania w sprawie, a jedynie przed organem niewłaściwym, zaś decyzja merytoryczna została uchylona, co pozostawia otwartą kwestię ewentualnego nabycia prawa użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.