I SA/Wa 103/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. J., D. P., H. W., K. W., J. G. i R. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 453/17 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz J. J., D. P., H. W., K. W., J. G. i R. J. sumę pieniężną w kwotach po 1000 (tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz J. J., D. P., H. W., K. W., J. G. i R. J. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. J., D. P., H. W., K. W., J. G. i R. J. złożyli skargę w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 453/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 16 stycznia 2017 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawna [...]), oznaczoną hip. nr [...] w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł i zasądzenie kosztów postępowania. Wnieśli także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazali, że pomimo upływu zakreślonego w ww. wyroku terminu sprawa nie została rozpatrzona. Podnieśli, że prawomocny wyrok wraz aktami administracyjnymi został wpłynął do organu 17 maja 2018 r. Postanowieniem z 12 grudnia 2018 r., nr 178/SD/2018 Prezydent zawiesił postępowanie. Podjął postępowanie postanowieniem z 11 września 2020 r., nr 288/SD/2020. Jednakże, w ocenie skarżących, rozstrzygnięcie w sprawie powinno nastąpić najdalej do 17 sierpnia 2018 r. Organ 30 listopada 2022 r. zawiadomił o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący działając w trybie art. 10 § 1 kpa przedstawili swoje stanowisko w piśmie z 30 grudnia 2022 r. Jednakże od dnia przekazania stanowiska w sprawie do daty złożenia skargi organ pozostaje bezczynny. Skarżący pismem z 23 listopada 2023 r. wezwali Prezydenta m. st. Warszawy do wykonania wyroku. Skarżący wskazali na niezwykle rażący charakter zwłoki, gdyż wniosek o odszkodowanie nie został rozpoznany od 2017 r. W ich ocenie zasadnym jest zastosowanie także art. 154 § 7 ppsa. Prezydent przez ostatni rok prowadzenia postępowania, nie wykonał żadnych czynności w sprawie, w szczególności czynności merytorycznych. Taki sposób prowadzenia sprawy uniemożliwia skarżącym uzyskanie rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie, bez zwłoki. Skarżący ponieśli, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną, mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wyroków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Wskazując na orzecznictwo skarżący podnieśli, że przewidziana w art. 154 § ppsa suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa. Zdaniem skarżących stwierdzenie przez Sąd rażącego naruszenia prawa przejawiającego się w niewykonaniu wyroku uzasadnia przyznanie sumy pieniężnej we wskazanej wysokości, skoro podejmowane przez strony działania nie przynoszą żadnego rezultatu, jako adekwatne zadośćuczynienie za oczekiwanie na rozstrzygnięcie. Suma we wnioskowanej wysokości winna zdyscyplinować organ do natychmiastowego załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzją z 11 stycznia 2024 r., nr 20/SD/2024 rozpoznał wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Oznacza to, że wyrok został wykonany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały przez skarżących spełnione. Ponadto, zgodnie z art. 154 § 3 ppsa, wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z 1 lutego 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 453/17 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 16 stycznia 2017 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawna [...]) w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok nie został wykonany w terminie. Z tego powodu tutejszy Sąd wyrokiem z 1 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 127/21 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dopiero po wniesieniu przedmiotowej skargi (która wpłynęła do organu 11 grudnia 2023 r.) Prezydent wydał decyzję z 11 stycznia 2024 r. w przedmiocie odszkodowania. Jak wyżej zaznaczono, zgodnie z art. 154 § 3 ppsa, wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Okoliczność załatwienia sprawy po wniesieniu skargi może mieć wpływ na wysokość orzeczonej grzywny i przyznanie sumy pieniężnej. Zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 1 lutego 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 453/17 terminu na załatwienie sprawy, okres zawieszenia postępowania trwający rok i dziewięć miesięcy, a także fakt, że organ wydał decyzję z wniosku o odszkodowanie Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjną. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 1 lutego 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o odszkodowanie, pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku i wyroku wymierzającego grzywnę nie została do chwili wniesienia skargi załatwiona, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Zważyć należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Tak długie procedowanie w sprawie świadczy o lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie bez obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było przez ponad 5 lat (przez rok i dziewięć miesięcy było zawieszone). Czas ten z całą pewnością pozwalał na zgromadzenie niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego i jego analizę. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 1.000 zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty uzasadnia rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Kwota ta stanowi także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania i oczekiwanie na załatwienie sprawy. Sąd miał także na względzie okoliczność, że pomimo zwłoki w załatwieniu sprawy organ wydał decyzję. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 ppsa Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.