I SA/Wa 1031/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa X w W. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej "[...]" w [...] S.A. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2000r., nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego nr [...] wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu [...] kwietnia 1964r., którym odmówiono J. i C. małżonkom L., J. H., W. H. J. H., S. H., W. F. H. i innym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonego hipotecznie jako "[...]" Kw nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej "[...]" S.A. z siedzibą w [...] wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. J. S. - pełnomocnik A. W., E. K., J. Z., J. B., K. G., M. H., A. M., E. L., J. H., K. G., P. R., B. B., G. W., I. H., J. N., K. H. - również jako opiekuna całkowicie ubezwłasnowolnionej I. H., W. R., J. Ł. i W. Ł. wskazał, iż orzeczenie administracyjne nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r. było przedmiotem badania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które rozpoznało sprawę co do istoty oraz odmówiło stwierdzenia nieważności, zatem uzasadnione jest zastosowanie art. 61a k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. była już przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 156 § 1 kpa i zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. Uniemożliwia to zdaniem Kolegium ponowne wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej "[...]" S.A. z siedzibą w [...] wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, iż wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, nie istniały podstawy prawne do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. Zdaniem Kolegium złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego powoduje konieczność przeprowadzenia wstępnego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Przyczyną niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest również istnienie w obiegu prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Wskazano, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w której orzeczono, że decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, jednakże ze względu na upływ czasu nie stwierdzono jej nieważności -wydana została z urzędu, jednakże w treści decyzji zawarto stwierdzenie, że naruszony został tylko art. 156 § 1 pkt 1 kpa tj. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, natomiast w pozostałym zakresie decyzja jest prawidłowa. Przesłanki określone w art. 156 pkt 2, 3, 4, 5, 6, i 7 nie wystąpiły. Oznacza to zdaniem organu, że decyzja była badana pod kątem wystąpienia wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Z tego względu nie jest zatem możliwe ponowne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000r. Nie uległ, bowiem zmianie stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazano, że ostateczna i prawomocna decyzja Kolegium stanowi przejaw instytucji określonej, jako res iudicata, co uniemożliwia możliwe ponowne rozpatrzenie sprawy nawet w sytuacji, w której określono żądanie stwierdzenia nieważności z innej przyczyny. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosło Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej "[...]" w [...] S.A. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: • art. 61a § 1 KPA - poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania z wniosku Spółki Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej "[...]" w [...] S.A. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., w sytuacji gdy zachodziły ku temu podstawy prawne. • art 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art 144 KPA - poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., podczas gdy nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był kompletny i nie pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze treść wyżej przywołanych przepisów, należało uznać skargę za bezzasadną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., które utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.). Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Ustawodawca przewidując w art. 61a K.p.a. instytucję odmowy wszczęcia postępowania wyodrębnił etap wstępny postępowania administracyjnego, w którym organ bada czy postępowanie ze względów podmiotowych lub przedmiotowych może być w ogóle wszczęte. "Zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba przeprowadzać w sprawie postępowania wyjaśniającego po to, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych" – patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1609/13. Przepis art. 61a K.p.a. przewiduje, że takie rozstrzygnięcie może zapaść jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych, a zaistnienie którejkolwiek z nich uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie. W przedmiotowej sprawie jako powody odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego organ wskazał fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w której orzeczono, że decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, jednakże ze względu na upływ czasu nie stwierdzono jej nieważności -wydana została z urzędu, jednakże w treści decyzji zawarto stwierdzenie, że naruszony został tylko art. 156 § 1 pkt 1 kpa tj. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, natomiast w pozostałym zakresie decyzja jest prawidłowa. A przedmiotem wniosku skarżącej spółki z dnia [...] listopada 2014 r. była właśnie decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. W decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poddało merytorycznej kontroli zarówno stan faktyczny sprawy, jak i stan prawny, wskazując, że decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, w dalszej części wskazując, że w pozostałym zakresie jest prawidłowa, a przesłanki określone w punktach 2,3,4,5,6 i 7. Przeprowadzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kontrola pod względem istnienia ewentualnych kwalifikowanych wad decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. nie wykazała zatem wystąpienia wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2-7 kpa, następnie decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. stała się ostateczna. Toteż kolejny wniosek skierowany przez skarżącego do organu w trybie stwierdzenia nieważności nie mógł wywołać oczekiwanego przez stronę skutku.. Merytoryczna ocena decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. została już bowiem dokonana pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 kpa, a zatem uprzednie rozstrzygnięcie kwestii ważności tej decyzji powoduje, że nie jest możliwe ponowne prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie. Ostateczne rozstrzygnięcie o ważności decyzji wyłącza zatem możliwość ponownej weryfikacji tej decyzji pod kątem przesłanek stwierdzenia nieważności, dając podstawę do stosowania art. 61a § 1 kpa i wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie jest wreszcie uzasadniony zarzut naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa procesowego (art. 61a § kpa, art.138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa). Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest dwuetapowe. Aby mogło dojść do zbadania czy w sprawie zachodzi podnoszona we wniosku o stwierdzenie nieważności przesłanka, właściwy organ musi przeprowadzić postępowanie wstępne, którego celem jest zbadanie dopuszczalności wszczęcia postępowania. Na tym wstępnym etapie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności organ administracyjny bada, czy wniosek złożyła strona postępowania, czy powołała podstawę wskazaną w art. 145 § 1 k.p.a., oraz czy nie zachodzą "inne uzasadnione przyczyny" (art. 61 a § 1 k.p.a.) dla których postępowanie nie może być wszczęte. Z przepisu art. 61 a k.p.a. wynika, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia tego postępowania z przyczyn podmiotowych (żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną) bądź z przyczyn przedmiotowych (inne uzasadnione przyczyny). Ze względów wyżej przedstawionych w rozpoznawanej sprawie było zbędne rozpatrywanie, czy prawidłowa jest decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. Wobec przedstawionego stanu sprawy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a organy orzekające w sprawie nie uchybiły zasadom postępowania administracyjnego i w sposób wyczerpujący przedstawiły motywy podjętych rozstrzygnięć. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.