I SA/Wa 1035/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M.D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania A.B. od decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że Prezydent W. decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] zmienił z dniem 1 marca 2012 r. decyzję własną nr [...] z [...] października 2008 r. w sprawie odpłatności za pobyt A.B. w domu pomocy społecznej, w ten sposób, że ustalił od dnia 1 marca 2012 r. odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości [...] zł. miesięcznie. Pozostałą kwotę opłaty stanowiącą różnicę pomiędzy ustaloną odpłatnością, a średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej wnosić będzie Miasto W., zgodnie z obowiązującym zarządzeniem Prezydenta Miasta W. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkania w domu pomocy społecznej. Uchylił z dniem [...] lutego 2012 r. decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2011 r. nr [...]. Organ wyjaśnił, że decyzją z [...] października 2008 r. ustalono odpłatność za pobyt A.B. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Wskazano, że od 1 marca 2012 r. dochód A.B. ustalony według art. 4 ust. 1 ustawy z 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2012 poz. 118) wynosi [...] zł. miesięcznie. Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, że od dnia 1 marca 2012 r. A.B. zobowiązany jest do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości [...] zł. miesięcznie. Kwota ta bowiem stanowi 70% dochodu strony. Dodatkowo wskazano, że wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ustalona decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. przestaje obowiązywać z dniem [...] lutego 2012 r. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, nie zgadzając się z ustaloną wysokością opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, do ponoszenia której została zobowiązana. Zdaniem skarżącego wysokość opłaty powinna zostać ustalona zgodnie z przepisami ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Rozpatrując niniejszą sprawę organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Organ wyjaśnił, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 36 pkt 2 wskazanej ustawy świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej jest m.in. pobyt i usługi w domu pomocy społecznej. Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który w przypadku domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Ogłoszenie to stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane (art. 60 ust. 1, 2 i 3 powoływanej ustawy). W myśl art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej mieszkaniec domu jest obowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu. Przy czym stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Organ podkreślił, że świadczenie niepieniężne z pomocy społecznej, jakim jest pobyt w domu pomocy społecznej, jest odpłatne (art. 60 ustawy), a wysokość tej odpłatności jest uzależniona od wysokości dochodów świadczeniobiorcy (art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy). Zatem zmiana wysokości dochodu przekraczająca 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 106 ust. 3b) obliguje organ do zmiany wysokości odpłatności. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy odnośnie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, jak i sposobu ustalania dochodu strony nie mają charakteru uznaniowego. W razie zatem zaistnienia okoliczności uzasadniającej ustalenie odpłatności w innej wysokości, organ zobowiązany jest wydać stosowną decyzję w tym zakresie" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. II SA/Ol 831/11). Kolegium wyjaśniło, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że dochód A.B. został obliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i wynosi [...] zł. (świadczenie z ZUS) a 70% tego świadczenia stanowi kwota [...] zł. Różnicę między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez stronę z dochodu własnego ponosić będzie Miasto W. Organ powołał przepis art. 61 ust. 2 pkt 1-3 ustawy, który reguluje zasady, według których są ustalane opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, a które powinny wnosić zobowiązane podmioty oraz określa granice swobody ustalenia wysokości tych opłat. I tak: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2, a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony o kwotę przekraczającą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (wynoszącego 477 zł.), zatem o kwotę 47,70 zł. organ administracji publicznej jest zobligowany na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 16 k.p.a. do ponownego ustalenia odpłatności za świadczenie jaki jest pobyt w domu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie taka sytuacja występowała, bowiem z dniem 1 marca 2012 r. dochód A.B. wzrósł o kwotę przekraczającą 47,70 zł. Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji ustalił odpłatność strony za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% jego dochodu, którym jest świadczenie emerytalne. W ocenie organu odwoławczego zarówno dochód strony jaki i odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej zostały ustalone prawidłowo. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.B. W obszernym uzasadnieniu skargi oraz w piśmie z 19 czerwca 2012 r. zarzucił, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Podniósł, że decyzja organu odwoławczego "potwierdziła" decyzję organu I instancji. Wskazał, że ustalenia organu co do wysokości emerytury były zbędne, gdyż z decyzji ZUS z [...] marca 2012 r. wynika, że jego świadczenie emerytalne wynosi [...] zł. Skarżący zarzucił, że organy błędnie ustaliły wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, przyjmując równowartość 70% emerytury zgodnie z ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a nie 65% emerytury zgodnie z ustawą z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący na potwierdzenie swojego stanowiska przytoczył treść wybranych przepisów z ustawy o pomocy społecznej oraz z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270), dalej "ppsa". W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie wskazać należy, że zasady ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z art. 60 ust. 1 powołanej ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W myśl art. 61 ust. 1 tej ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ponosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Różnicę pomiędzy wniesioną opłatą a średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej uiszcza natomiast gmina, z której osoba została skierowania do domu pomocy społecznej (art. 61 ust. 2 pkt 3). Zgodnie z kolei z art. 106 ust. 5 wskazanej ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że zaistniały przesłanki określone w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniające zmianę decyzji ustalającej odpłatność skarżącego za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Nastąpiła bowiem zmiana sytuacji dochodowej strony. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika bowiem, że od wydania decyzji ustalającej wysokość ponoszonej przez skarżącego opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uległa zmianie sytuacja dochodowa strony, spowodowana wzrostem wysokości otrzymywanej przez skarżącego emerytury - od marca 2012 r. Jak ustalił organ świadczenie emerytalne A.B. od dnia 1 marca 2011 r. wynosi [...] zł (skarżący przyznał, że kwota ta jest o [...] gr. większa i wynosi [...] zł). Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie zaistniała konieczność ustalenia nowej wysokości odpłatności skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej. Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, mieszkaniec domu ponosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości nie wyższej niż 70% swojego dochodu. Ustalając zatem od A.B. wysokość opłaty w kwocie [...] zł od dnia 1 marca 2012 r. organy administracji publicznej nie naruszyły prawa. Wskazana wysokość opłaty stanowi bowiem 70% dochodu skarżącego. Dochodem tym w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy jest emerytura. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa. Oczywiste bowiem jest, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji zmieniającej decyzję ustalającą wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Prawidłowo też ustalona została wysokość opłaty ponoszonej przez skarżącego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. Jednocześnie odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów zaznaczyć trzeba, że - jak wyżej wskazano - zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przy ustalaniu wysokości tej opłaty nie ma natomiast zastosowania powoływana przez skarżącego ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Bezzasadne są zatem twierdzenia skarżącego, że wysokość opłaty należy ustalić w oparciu o przepisy wskazanej ustawy, a wobec czego powinna ona wynosić 65% jego dochodu. Przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. jednoznacznie wskazują, że mieszkaniec domu obowiązany jest do wnoszenia opłaty w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu. Niezrozumiały jest wywód skargi odnośnie "potwierdzenia" przez instancję odwoławczą decyzji organu I instancji. Organ II instancji rozpoznał sprawę w jej całokształcie, odniósł się także do zarzutów odwołania oraz dokonał właściwej subsumcji normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego. Sąd dostrzega, że zmiana decyzji powinna działać ex nunc. Podobną sprawę rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny - sygn. akt I OSK 1105/11, który w uzasadnieniu wyroku z 18 listopada 2011 r. ustosunkował się do zarzutu skargi kasacyjnej, że decyzja wydana [...] maja 2011 r. nie powinna dotyczyć zmiany opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej liczonej od 1 maja 2011 r. Natomiast w niniejszej sprawie kwestia dotyczy oceny prawnej decyzji wydanej [...] marca 2012 r. zmieniającej opłatę liczoną od 1 marca 2012 r. w sytuacji, gdy waloryzacja świadczenia emerytalnego zwiększyła dochód skarżącego począwszy od marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanym wyroku wyraził pogląd, że: "Wskazanie na wcześniejszą datę niż data podjęcia decyzji, oznaczającą pierwszy dzień miesiąca, w którym miała miejsce zmiana dochodów, uzasadniająca zmianę decyzji nie jest (...) działaniem decyzji wstecz". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego każde ustalenie innej daty, późniejszej w stosunku do daty decyzji nie znajdowałoby uzasadnienia w treści przepisów oraz celów wydania decyzji zmieniającej. Sąd w niniejszym składzie w pełni to stanowisko podziela. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.