I SA/Wa 1038/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-08
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Jolanta Dargas, Marta Kołtun
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Prezydenta o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, wskazując na konieczność zbadania, czy użytkowanie gruntu zgodnie z planem zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi osoby prawnej, mimo że osoba prawna (spółka) już nie istniała w momencie rozpatrywania wniosku przez organ pierwszej instancji, a plan zagospodarowania przestrzennego nie był aktualnie obowiązujący?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylająca decyzję Prezydenta o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, jest zgodna z prawem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczających analiz dotyczących zbycia przez spółkę roszczeń dekretowych na rzecz osób fizycznych, co ma wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że spółka mogła zbyć jedynie takie roszczenia, jakie sama posiadała, a ocena ta powinna uwzględniać cele statutowe spółki. Brak takiej analizy uzasadniał uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej dekretem z 1945 r. Wnioskodawcy, następcy prawni dawnych współwłaścicieli, domagali się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco kwestii zgodności użytkowania gruntu z zadaniami statutowymi osoby prawnej (spółki "F."), która pierwotnie posiadała roszczenia, mimo że spółka była już w likwidacji i zbyła swoje prawa na rzecz osób fizycznych. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dekretu oraz k.p.a., kwestionując konieczność badania zadań statutowych nieistniejącej już osoby prawnej oraz brak aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi A. P., E. H., A. D., B. G., M. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P., E. H., A. D., B. G., M. S. i W. S. uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie prawa użytkowania wieczystego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu przeszły na własność Gminy [...]. Następnie zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14. poz. 130) wskazana wyżej nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.
Powyższą dawną nieruchomość stanowią działki obecnie oznaczone w ewidencji gruntów jako [...] i [...] w całości, [...] (w skład której wchodzi [...] m2 powierzchni dawnej nieruchomości) oraz [...] (w skład której wchodzi [...] m2 powierzchni dawnej nieruchomości). Działki nr ew. [...] stanowią własność [...], zaś działka nr ew. [...] stanowi własność Skarbu Państwa.
Tytuł własności nieruchomości warszawskiej hip nr [...] i [...] położonej przy ul. [...] zawierającej powierzchni [...] łokci kwadratowych (czyli [...] sążni kwadratowych) uregulowany był jawnym wpisem na imię "F." w [...] Spółka Akcyjna co do 3/4 części i S. z G. G. co do 1/4 części. Okoliczności te potwierdza zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 4 maja 1948 r.
Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawę (Dz. U. Nr 6, poz. 43). W dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę. Termin do składania wniosków upłynął w dniu 19 października 1948 r. W dniu 7 maja 1948 r. S.G. i Spółka pod Firmą "F." złożyli wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.
W dniu 5 czerwca 1948 r. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy spółki pod firmą F. w [...] Spółka Akcyjna zdecydowało o przekształceniu w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Postanowieniem z dnia [...] lipca 1948 r. Sąd Okręgowy w [...] wpisał spółkę pod firmą "F." w [...] sp. z o.o. do rejestru handlowego.
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1952 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, po rozpatrzeniu odwołania byłych właścicieli, decyzją z dnia [...] grudnia 1952 r., nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
Sąd Powiatowy dla [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1974 r. sygn. akt [...] wpisał do rejestru handlowego następujące dane: otwarto likwidację spółki, likwidatorem jest Z. S.
Decyzją z dnia [...] września 2000 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność ww. decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1952 r. Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] uchylił orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1952 r. w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] (stanowiącej własność Skarbu Państwa) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, tj. Staroście Powiatu [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...] uchyliło orzeczenie administracyjne z dnia [...] maja 1952 r. w części dotyczącej gruntu komunalnego (działka ew. nr [...] i [...]) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Prezydent [...] zatwierdził podział nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] opisanej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] na działki nr: [...] o powierzchni [...] m2, [...] o powierzchni [...] m2 oraz [...] o powierzchni [...] m 2.
Prezydent [...], zawiadomieniem z dnia 19 maja 2015 r., poinformował strony o prowadzonym postępowaniu, zaś powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. rozpoznał wniosek o przyznanie prawa własności czasowej z dnia 7 maja 1948 r. i orzekł:
1. Ustanowić na 99 lat prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym 0,9110000 części do zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], na rzecz: A. P. w udziale wynoszącym 0,0341625 części, E. H. w udziale wynoszącym 0,0341625 części, A. D. w udziale wynoszącym 0,0341625 części, B. G. w udziale wynoszącym 0,2695042 części, M. S. w udziale wynoszącym 0,2695042 części i W. S. w udziale wynoszącym 0,2695042 części.
2. Ustalić czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt 1 w wysokości [...] zł netto, płatny z góry w terminie do dnia 31 marca każdego roku (...).
3. Odmówić osobom wymienionym w pkt 1 decyzji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym 0,0890000 części do zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta Nr [...].
Ponadto, w pkt 4 decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że aktualnie przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego [...] (Uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] października nr [...] nieruchomość ta znajduje się w strefie terenów o przewadze zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (oznaczonych symbolem M1.20). Przedmiotowy teren znajduje się na obszarze, dla którego została podjęta uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]. Działka ewidencyjna nr [...] oznaczona jest w projekcie planu jako teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Dalej organ stwierdził (pkt 5 decyzji), że na gruncie oddawanym w użytkowanie wieczyste posadowiony jest budynek, który spełnia warunki określone w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – stanowi on współwłasność następców prawnych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz właścicieli lokali nr [...]. Z kolei, w pkt 7 decyzji Prezydent [...] wskazał, że (...) Umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste zostanie zawarta po zrealizowaniu następujących warunków: a) zmianie bądź stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r., nr [...] w zakresie wyłączenia z niej (komunalizacji) nieruchomości budynkowej znajdującej się na przedmiotowej działce; b) dostarczenia przez stronę protokołu przejęcia w zarząd i administrację niesprzedanej części budynku posadowionego na działce nr [...] od Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] uwzględniającego ewentualne rozliczenia za dokonane przez ZGN remonty wykraczające poza zakres napraw bieżących.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. P., E. H., A. D., B. G., M. S. i W. S., podnosząc naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne wyliczenie udziałów przysługujących osobom uprawnionym. Pismem z dnia 29 grudnia 2015 r. pełnomocnik odwołujących się przedstawił szczegółowe wyliczenie udziałów.
Odwołanie od powyższej decyzji w zakresie pkt 1 i 2 wniosła również D. P. (właścicielka lokalu nr [...] – wykaz lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...]) wskazując, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w wystarczającym stopniu przesłanki uwzględnienia wniosku, zawartej w art. 7 ust. 2 dekretu, zwłaszcza, iż nieruchomość w chwili obecnej nie jest objęta żądnym planem. Ustalenia organu nadto, zdaniem skarżącej nie odnoszą się do działki nr [...] przez co zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej niedopuszczalne jest aby organ pierwszej instancji, oceniając możliwość pogodzenia korzystania z nieruchomości przez następców prawnych dawnych właścicieli z jej przeznaczeniem według planu zabudowy (planu miejscowego) jako podstawę swoich ustaleń uczynił studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jak również projekt planu miejscowego. Organ nadto nie przeprowadził żadnych rozważań na temat skutków rozporządzenia roszczeniami przez spółkę na rzecz osób fizycznych. Skarżąca wskazała również na daleko idące wątpliwości co do skuteczności zbycia roszczeń przez spółkę, co ma jej zdaniem, wpływ na legitymację adresatów decyzji.
Pismem z dnia 14 marca 2016 r. Prezydent [...] podniósł, że w Informatorze Przemysłu i Handlu Miasta [...] i [...], "Informator fur Industrie und Handel der Stadt und des Distrikts [...]. Aktualne dane o przedsiębiorstwach według materiałów Izby Przemysłowo - handlowej [...] 1942 r." pod pozycją [...] znajduje się informacja o spółce "F." o następującej treści: "A: [...], B: [...], E: Zł [...], F: [...] gdzie A: adres, B: właściciel, zarząd, E: kapitał zakładowy, F: przedmiot działalności.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2016 r., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy określa tryb występowania przez byłych właścicieli gruntów położonych na obszarze m. st. Warszawy o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną, zaś w ust. 2 mówi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Jeżeli zatem nieruchomość warszawska objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy znajdowała się w posiadaniu wnioskodawcy, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu złożony został w odpowiednim terminie, a korzystanie z nieruchomości dało się pogodzić z obowiązującym planem zabudowania, to organ gminy ma obligatoryjny obowiązek uwzględnić wniosek.
Kolegium stwierdziło, że jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony w terminie oraz przez podmiot uprawniony tj. przez byłych współwłaścicieli nieruchomości – S. G. i Spółkę pod Firmą "F.". Następnie organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 259/04, (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), podnosząc za Sądem, że: "(...) Odnośnie rozpatrywania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej składanego przez osobę prawną oprócz ogólnej przesłanki jaką było pogodzenie korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu wg planu zabudowania w tym przypadku konieczne było także ustalenie, że użytkowanie gruntu - zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania - nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. (...) Bez przeprowadzenia ustaleń dotyczących m. in. zadań ustawowych lub statutowych tego podmiotu wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej nie powinien być rozpoznany. (...) Bez zbadania ww. okoliczności, a w związku z tym treści zawartych w statucie Spółki, uznanie decyzji (...) za nienaruszającej w sposób rażący przepisów prawa, należało uznać za co najmniej przedwczesne." Podobne wnioski, zdaniem Kolegium, wynikają z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3021/13 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) gdzie wskazano, iż (...) Zgodnie z zasadą nemo plus iuris transferre potest quam ipse habet (nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada), badanie przeznaczenia nieruchomości powinno następować z uwzględnieniem faktu, czy osoba fizyczna, czy też prawna była właścicielem przeddekretowym gruntu. Ta bowiem okoliczność miała wpływ na kształt powstałego roszczenia do gruntu. W tej postaci przeszło ono następnie na następcę prawnego wskazanej osoby prawnej. Dlatego też przy badaniu przesłanek z art. 7 dekretu organ powinien rozważyć zgodność przeznaczenia w planie korzystania z gruntu z celami statutowymi osoby prawnej (...).
Wobec powyższego organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie w 3/4 części współwłaścicielem spornej nieruchomości była "F." S.A. Następnie, Spółka ta, choć już w zmienionej formie prawnej, jako spółka z ograniczona odpowiedzialnością w likwidacji, zbyła swoje prawa i roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...] na rzecz określonych osób fizycznych w oznaczonych udziałach. Zdaniem Kolegium, zbycie tych roszczeń nie spowodowało, iż upadła konieczność zbadania przesłanki określonej w art. 7 ust. 2 dekretu, a mówiącej o tym, iż należy ustalić, czy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi osoby prawnej. W ocenie organu, Spółka mogła bowiem zbyć na rzecz osób trzecich (fizycznych) prawa i roszczenia w kształcie, w jakim przysługiwały one jej samej. Innymi słowy, owe zbycie udziałów przez Spółkę nie mogło spowodować modyfikacji jej przysługującego roszczenia w ten sposób, iż zbędne stało się badanie przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu w zakresie dotyczącym osób prawnych. Spółka ta mogła bowiem rozporządzić poprzez zbycie takim roszczeniem, jakie sama miała i takie też roszczenie mogły nabyć osoby fizyczne. Spółka ta mogła więc zbyć roszczenie o pierwotnej treści. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji, w zakresie roszczenia przysługującego następcom prawnym Spółki, w ogóle nie zajął się oceną tego, czy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi osoby prawnej. Brak ten powoduje, iż decyzja organu pierwszej instancji musi być uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium podniosło, że na tym etapie postępowania nie może wyręczać w tym przedmiocie organu pierwszej instancji gdyż naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dalej organ odwoławczy zarzucił, że Prezydent [...] instancji nie udzielił również wyjaśnień co do wysokości przedstawionych przez skarżących udziałów, sposobu ich wyliczenia i niezgodności wysokości udziałów wskazanych przez ten organ.
Ustosunkowując się zaś do treści pisma Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia 14 marca 2016 r., Kolegium zauważyło, iż kwestia braku informacji o spadkobiercach po J. G., J. A. i T. M. (wspólnikach spółki "F.", a także braku informacji o przysługujących im lub ich następcom prawnym udziałach nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Stronami w niniejszej sprawie są spadkobiercy S. z G. czyli następcy prawni w przysługującym jej udziale we współwłasności nieruchomości w 1/4 części i nabywcy roszczeń od spółki pod firmą "F." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji czyli następcy prawni w przysługującym jej udziale we współwłasności tejże nieruchomości w 3/4 części. Współwłaścicielem nieruchomości była Spółka jako osoba prawna, a nie jej wspólnicy. Oznacza to, że kwestia rozdysponowania majątkiem Spółki po jej likwidacji pomiędzy jej wspólników jest wewnętrzna sprawą tej spółki nie rzutującą na kwestię wysokości udziałów w ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego.
Skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnieśli A. P., E. H., A. D., B .C., M. S. i W. S. – reprezentowani przez ad. J. S., zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. oraz art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., poprzez błędne ustalenie w stanie faktycznym sprawy, obligatoryjnej konieczności badania przez organ pierwszej instancji przy ponownym jej rozpatrywaniu, czy nie pozostaje w sprzeczności użytkowanie przedmiotowej nieruchomości z jej przeznaczeniem w myśl planu zabudowania z zadaniami ustawowymi i statutowymi osoby prawnej w sytuacji gdy: (a) osoba prawna w chwili rozpatrywania wniosku przez Prezydenta [...] nie istniała, (b) brak jest aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W związku z powyższym, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] uchylająca decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku S. G. i Spółki pod firmą "F." S.A. z dnia 7 maja 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] i [...] – odpowiada prawu.
Podstawą materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji jest art. 7 ust. 1-3 powołanego na wstępie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W przepisie art. 7 tego aktu umożliwiono dotychczasowemu właścicielowi gruntu, prawnemu następcy właściciela, będącego w posiadaniu gruntu, lub osobie prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownikom gruntu - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę - zgłoszenie wniosku o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (ust. 1). Gmina zobowiązana była uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostawało w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej (ust. 2). Powyższe oznacza, że uwzględnienie wniosku mogło nastąpić, jeżeli zachowany został termin zawity do złożenia wniosku, a korzystanie z gruntu dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie według planu zagospodarowania przestrzennego). W przypadku osób prawnych użytkowanie gruntu, zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zagospodarowania przestrzennego, nie może pozostawać w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.
Czyli, co istotne w sprawie, aktualnie rozpatrywane wnioski powinny być oceniane w świetle obecnie obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W prawdzie, w latach 2004-2006, powszechną praktyką Prezydenta [...] było zawieszanie postępowań dekretowych do czasu uchwalenia nowego planu względnie zobowiązywanie byłego właściciela nieruchomości [...] albo jego następcy prawnego do przedłożenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania gruntu, jednakże takie stanowisko nie znajdywało uzasadnienia prawnego. Tym samym wykształciła się jednolita linia orzecznicza, wedle której wskazuje się, że jeżeli nie ma norm planistycznych, to po prostu brak jest negatywnej przesłanki uniemożliwiającej oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Takie stanowisko w skardze przedstawiła również strona skarżąca, które to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.
Jednakże, Sąd zgodził się z Kolegium, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził w uzasadnieniu decyzji żadnych rozważań na temat rozporządzenia przez Spółkę roszczeniami dekretowymi na rzecz osób fizycznych, a ta analiza – w ocenie Sądu - ma wpływ na wynik sprawy.
I tak należy zwrócić uwagę, że w 1974 r. - postanowienie Sądu Powiatowego z sierpnia 1974 r. - postawiono Spółkę pod firmą "F." z o.o. w stan likwidacji, co zostało uwidocznione w Rejestrze RHB [...]. Ustanowiono wówczas likwidatora w osobie Z. S. Z dokumentów Spółki z tamtego okresu, znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że Spółka ma zakończyć działalność do końca 1975 r. Pomimo tego, co potwierdza materiał dokumentacyjny, Spółka w likwidacji przez lata żadnych czynności nie prowadziła. Dopiero 24 kwietnia 2008 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło uchwałę, na podstawie art. 210 § 1 k.s.h., objętą aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2008 r., sporządzoną przez notariusza za Rep A nr [...], w wyniku której powołano pełnomocnika Spółki w osobie Z. N. W tej samej dacie Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło uchwałę nr 2 zaprotokołowaną przez notariusza dokumentującego niniejszą umowę za Rep. A nr [...], wyrażającą zgodę na zbycie wszelkich praw Spółki do nieruchomości wynikających z dekretu z wolnej ręki, stosownie do art. 282 § 1 k.s.h., za łączną kwotę [...] zł wspólnikom Spółki w następujących udziałach: Z. S. (likwidator Spółki) – 740/800, E. H. – 20/800, H. D. – 20/800, A. P. – 20/800 części. Uchwały tej w aktach administracyjnych Sąd nie odnalazł. W dniu [...] maja 2008 r. przed notariuszem zawarto 4 umowy sprzedaży. Pierwszą z nich (Rep A nr [...]) ww. pełnomocnik Spółki z o.o. w likwidacji "F." w imieniu Spółki sprzedał na rzecz Z. S. udział do 740/800 części we wszystkich przysługujących Spółce prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu. Na podstawie aktu notarianego - Rep A nr [...] – Spółka "F." z o.o. w likwidacji w imieniu, której działał likwidator Z. S. zbyła na rzecz A. P. udział do 20/800 części. Z kolei, na podstawie aktu notarianego - Rep A nr [...] Spółka "F." z o.o. w likwidacji w imieniu, której działał likwidator zbyła na rzecz H. D. udział do 20/800 części, zaś na podstawie aktu notarialnego Rep nr [...] Spółka z o.o. w likwidacji w imieniu, której działał ww. likwidator zbyła na rzecz E. H. udział do 20/800 części.
Wobec tego, na co słusznie uwagę zwróciło Kolegium, rolą Prezydenta była w pierwszej kolejności analiza co było przedmiotem zbycia w ramach ww. umów, albowiem Spółka mogła rozporządzić poprzez sprzedaż takim roszczeniem, jakie sama posiadała (o pierwotnej treści) i w takim kształcie roszczenie mogły nabyć osoby fizyczne. Ocena ta powinna być dokonana z uwzględnieniem celów statutowych Spółki. Jeżeli analiza ta doprowadziłaby organ, że Spółka zbyła więcej praw aniżeli posiadała (co jest sprzeczne z zasadą nemo plus iuris transferre potest quam ipse habet), powinien wtedy rozważyć czy umowy te nie zostały dokonane w celu obejścia prawa, tj. obejścia celów statutowych Spółki aby w konsekwencji doprowadzić do uzyskania prawa użytkowania wieczystego do wyżej opisanej nieruchomości [...]. W zależności od tych ustaleń organ powinień podjąć dalsze działania. Tylko bowiem pozytywna ocena działań Spółki umożliwi dopiero, zdaniem Sądu, wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w kwestii prawa użytkowania wieczystego.
Ponadto, słusznie zwróciła uwagę odwołująca się D. P., że Prezydent w uzasadnieniu decyzji prowadził ustalenia w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] a nie [...], której dotyczyła decyzja i to uchybienie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinno być wyeliminowane.
Jednocześnie Prezydent ponownie orzekając rozważy czy sformułowania zawarte w pkt 7 poprzednio wydanej (a uchylonej przez Kolegium) decyzji, gdzie organ uzależnił zawarcie aktu notarialnego od zrealizowania wskazanych tam warunków (np. dostarczenia przez stronę protokołu przejęcia w zarząd i administrację niesprzedanej części budynku posadowionego na działce nr [...] od Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] uwzględniającego ewentualne rozliczenia za dokonane przez ZGN remonty wykraczające poza zakres napraw bieżących) - nie stanowiły elementu władczego rozstrzygnięcia organu o prawach i obowiązkach stron, albowiem jeżeli tak, to nie mogą one być objęte rozstrzygnięciem administracyjnym na podstawie dekretu i nie mogą znaleźć się w ponownie wydanej decyzji.
W konsekwencji, w ocenie Sądu kasacyjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., [...] uchylajacą decyzję Prezydenta [...] nr [...] jako wydaną przedwcześnie - jest zgodna z prawem.
Przy czym zauważenia wymaga, że zarówno Kolegium jak i Sąd w tym postępowaniu nie przesądzili, iż osobom fizycznym wskazanym w rozstrzygnięciu uchylonej decyzji prawo użytkowania wieczystego nie przysługuje. Zalecono jedynie ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku, tj. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło