I SA/Wa 1048/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2012 r. sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego Z.K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu zażalenia G.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i K. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości R., dawne województwo [...] – uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozstrzygnięcie Ministra Skarbu Państwa zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. D.W., B. K., Z. K. (wnioskami z dnia 10 października 2008 r.), B.S., T.K., A.K., M. K. (wnioskami z dnia 8 września 2008 r.), G. K. (wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2008 r.), M. C. (wnioskiem z dnia 1 grudnia 2008 r.) oraz Z. K. (wnioskiem z dnia 5 września 2008 r.) wystąpili do Wojewody [....] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. i M. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości R., woj.[...]. Pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. Z. K. skorygował swój wniosek z dnia 5 września 2008 r. poprzez określenie, że wyłącznym właścicielem nieruchomości pozostawionej w miejscowości R. był M. K. s. A. Pismem z dnia 1 lipca 2011 r. G.K. wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie. W związku z pismem z dnia 18 stycznia 2012 r., w którym Z.K. oświadczył, że nie wyraża zgody na jego zawieszenie, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania twierdząc, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 98 § 1 Kpa, tj. jedna ze stron postępowania sprzeciwiła się zawieszeniu postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia G. K., Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem Ministra, organ wojewódzki w sposób niewłaściwy ustalił okoliczności faktyczne i prawne mające istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. zostało wydane w oparciu o przepis art. 98 § 1 Kpa, przewidujący możliwość fakultatywnego zawieszenia postępowania administracyjnego. Z uwagi na brak zgody wszystkich uczestników organ odmówił jego zawieszenia. Tymczasem, zdaniem organu odwoławczego, analiza akt sprawy wskazuje na konieczność obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I instancji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, co wynika z konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny – sąd spadku. Minister zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania Wojewoda [...] zobowiązał wnioskodawców do wskazania, czy majątek pozostawiony poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej był własnością M. K., czy też był przedmiotem wspólności majątkowej małżeńskiej K. i M. K. Okoliczność ta jest o tyle istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, że spadek po K.K. odziedziczył jej mąż – M. K. oraz ich wspólne dzieci, zaś po M. K., na podstawie sporządzonego testamentu, jedynie wnuk Z. K. Minister Skarbu Państwa zgodził się z oceną Wojewody, iż przeprowadzone postępowanie spadkowe przed Sądem Rejonowym w S., co wynika z postanowienia z dnia [...] kwietnia 1987 r. - sygn. akt. [...] nie rozstrzyga, co wchodzi w skład masy spadkowej, a jedynie określa, kto i w jakim zakresie jest spadkobiercą po zmarłych K. (w decyzji Ministra błędnie wskazano – K.) i M. K. Prawa własności nieruchomości pozostawionych poza granicami RP nie można też ustalić na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów, w tym dokumentów repatriacyjnych. Jak wskazał Minister, w takiej sytuacji konieczne jest przeprowadzenie postępowania działowego, w którym zostaną ujawnione wszystkie składniki masy spadkowej oraz będzie możliwa ocena ich sytuacji prawnej, w tym prawa własności. Przeprowadzenie tego postępowania pozwoli na ustalenie, czy majątek pozostawiony poza granicami RP należał jedynie do M. K., czy był przedmiotem wspólności ustawowej małżeńskiej z K. K. Powyższe umożliwi organowi I instancji ustalenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania prawa do rekompensaty. Dalej organ odwoławczy podkreślił, iż z oświadczenia G.K. z dnia 14 lutego 2012 r. oraz z zażalenia z dnia 1 marca 2012 r. wynika, że ww. osoba rozpoczęła procedurę sądową mającą na celu ustalenie, iż nieruchomość pozostawiona poza granicami RP była przedmiotem wspólności ustawowej małżeńskiej jej rodziców (sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w S). Powyższe okoliczności uzasadniają, zdaniem Ministra, rozważenie przez Wojewodę [...] możliwości jego zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. K., reprezentowany przez r.pr. K. W. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj.: 1) art. 107 § 1 Kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie, które polega na powołaniu nieodpowiedniej podstawy prawnej, 2) art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że wszczęty przez G. K. proces jest zagadnieniem wstępnym i przyjęciu, że w związku z tym zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, 3) art. 138 § 2 Kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, które polega na uchyleniu postanowienia organu I instancji, mimo braku istnienia przesłanek do uchylenia takiego postanowienia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik stwierdził, że wyłącznym właścicielem nieruchomości pozostawionej w miejscowości R. był M. K. syn A., na co wskazuje dokument – "opis mienia pozostawionego". Tym samym, zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją, Z. K. jest jedyną osobą powołaną do spadku po swoim dziadku – M. K. Powyższe oznacza, że jest jedyną osobą uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty. W niniejszej sprawie brak zatem było podstaw do uchylenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji. W oparciu o tak postawione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 Kpa, poprzez powołanie nieodpowiedniej podstawy prawnej organ wyjaśnił, że jest to tylko wada formy. Podstawa prawna do wydania zaskarżonego postanowienia bowiem istnieje, lecz nie została prawidłowo powołana. W piśmie procesowym z dnia 6 września 2012 r. skarżący podtrzymał wnioski zgłoszone w skardze i podniósł, że jakkolwiek Minister uznał, iż przeprowadzone postępowanie spadkowe przed Sądem Rejonowym w S. (sygn. akt. [...]) nie rozstrzyga, co wchodzi w skład masy spadkowej, a jedynie określa, kto i w jakim zakresie jest spadkobiercą po zmarłych K. i M. K., to wątpliwości tych nie rozstrzygnie także postępowanie wszczęte przez G. K., które stanowiło podstawę do uchylenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Postępowanie to bowiem również dotyczy wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, a nie jak błędnie przyjął Minister Skarbu Państwa – postępowania działowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna. W przedmiotowej sprawie Minister Skarbu Państwu uchylając postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził, iż analiza akt sprawy wskazuje na konieczność obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I instancji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zagadnieniem wstępnym wymagającym uprzedniego rozstrzygnięcia jest, zdaniem Ministra, wynik postępowania działowego zainicjowanego przez G. K., w którym to postępowaniu zostaną ujawnione składniki masy spadkowej po M. i K. K. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, stanowisko Ministra Skarbu Państwa jest przedwczesne. Podnieść bowiem należy, iż ww. postępowanie z wniosku G.K. prowadzone przed Sądem Rejonowym w S. po sygn. akt [...] nie dotyczy masy spadkowej, działu spadku (jak stwierdził organ odwoławczy), lecz jest postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku. Inny zakres przedmiotowy prowadzonego postępowania przed Sądem Rejonowym w S. wynika z pisma Prezesa Sądu Rejonowego w S. dnia 16 maja 2012 r., doręczonego do akt sprawy przez stronę skarżącą. Ta okoliczność, pomimo powoływania się przez Ministra Skarbu Państwa, jako podstawa jego rozstrzygnięcia nie została przez organ należycie wyjaśniona, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Podnieść bowiem należy, iż sąd cywilny po zakończeniu postępowania spadkowego (o stwierdzenie nabycia spadku) wymienia jedynie spadkodawcę, spadkobierców i wysokość ich udziałów w spadku, nie określa zaś składu spadku ustalanego przede wszystkim na podstawie oświadczeń uczestników i ewentualnie według spisu inwentarza (jeżeli został sporządzony), to ostatnie jest bowiem domeną postępowania o dział spadku, które niewątpliwie w sprawie niniejszej się nie toczy – a co wynika z akt sprawy. Tym samym, rolą Ministra było wyjaśnienie czego dotyczy postępowanie prowadzone przed Sądem Rejonowym w S. pod sygn. akt [...], a następnie ocena czy jest to okoliczność stanowiąca podstawę do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, którą zdaniem Ministra winien zastosować organ pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę powyższe organ administracji naruszył przepis art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe, a następnie oceni ponownie zasadność wniesionego zażalenia przez G. K. W konsekwencji, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.