I SA/Wa 1054/23
WyrokWSA w Warszawie2023-12-14
Skład orzekający: Łukasz Trochym, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, jeśli część tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. była zajęta pod drogę publiczną?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i Technologii, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Śląskiego o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, jest zgodna z prawem. Kluczową przesłanką jest art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich. Skoro część działki była zajęta pod drogę publiczną (wojewódzką, a następnie powiatową), stanowiła ona własność publiczną i była wyłączona z obrotu prawnego, co uniemożliwiało uwłaszczenie.Stan faktyczny
Skarżąca spółka domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych. Wojewoda Śląski i Minister Rozwoju i Technologii odmówili stwierdzenia nabycia, wskazując, że część przedmiotowej działki była zajęta pod drogę publiczną, co naruszałoby prawa osób trzecich i wyłączało grunt z obrotu prawnego. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 21 marca 2023 r. nr DO-II.7610.44.2023.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Minister Rozwoju i Technologii decyzją nr DO-II.7610.44.2023.AB z 21 marca 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania [...]. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego nr [...] z [...] stycznia 2023 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 10 marca 2005 r. (data prezentaty) [...] w [...] (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Wojewody Śląskiego o wydanie decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa - na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) - przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu szeregu działek położonych w [...], w tym działki działki nr [...] oraz działki nr [...].
Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda Śląski - działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm. - dalej jako "u.g.n.") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) - decyzją z 17 stycznia 2020 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], stanowiącego działki:
- nr [...] o pow. [...] m2, księga wieczysta nr [...],
- nr [...] o pow. [...] m2, księga wieczysta nr [...].
Następnie Minister Rozwoju i Technologii decyzją nr DO-II.7610.40.2003.KC z 1 czerwca 2021 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podniósł, że Wojewoda powinien uzupełnić akta sprawy i jednoznacznie ustalić, czy przedmiotowe działki na dzień 5 grudnia 1990 r. były zajęte pod drogę publiczną, czy zatem ewentualne uwłaszczenie [...] tymi działkami naruszało prawa osób trzecich - zarządcy drogi publicznej.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Śląski - działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021r., poz. 1899 - dalej jako "u.g.n.") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w [...], obręb [...], [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dziale II księgi wieczystej nr [...] jako właściciela przedmiotowej nieruchomości ujawniono Starostę [...] jako organ reprezentujący Skarb Państwa, na podstawie zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w [...] z [...] października 1962 r., nr [...] - co potwierdza prawo własności Skarbu Państwa w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r.
Podniósł, iż prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości stwierdzono na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] nr [...] z 17 listopada 1973 r. (która obejmowała te działki) o przekazaniu terenu w obrębie Miasta [...] w użytkowanie i protokołu zdawczo-odbiorczego z 28 lutego 1974 r. w sprawie przekazania powyższego terenu.
Następnie stwierdził, że - jak wynika z pism Starosty [...] z 11 lipca 2022 r. - przedmiotowa działka w dniu 5 grudnia 1990 r. w części znajdowała się w granicach pasa drogi publicznej zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich - ul. [...] w [...] została wymieniona w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30 poz. 151 ze zm.). Zgodnie z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) następnie ww. droga stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą publiczną powiatową.
Stwierdził też, iż na podstawie art. 22 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa.
Wskazał, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego - co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje swoje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowo-administracyjnym.
Dodał, że wezwał skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego przedmiotowej działki - celem zatwierdzenia podziału na podstawie przepisów art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże w odpowiedzi z 19 grudnia 2022 r. [...] S.A. poinformowała, iż nie widzi zasadności podziału przedmiotowej działki.
W tych okolicznościach Wojewoda uznał, iż mimo legitymowania się przez skarżącą dokumentem przewidzianym w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, to nie może potwierdzić nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa na rzecz skarżącej - ze względu na treść art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odwołanie od tej decyzji Wojewody Śląskiego złożyła skarżąca - podnosząc że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 200 u.g.n. poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego artykułu.
W efekcie jego rozpatrzenia Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 21 marca 2023 r., nr DO-II.7610.44.2023.AB utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego nr [...] z [...] stycznia 2023 r.
Minister w całości podzielił ustalenia Wojewody w zakresie przysługiwania w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarbowi Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz w zakresie sprawowania w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przedmiotową nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w [...].
Następnie podniósł, że kwestią sporną jest to, czy uwłaszczenie przedmiotowego gruntu w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie naruszyłoby praw osób trzecich.
Wskazał, że - jak wynika z pism Starosty [...] z 31 stycznia 2017 r. oraz z 11 lipca 2022 r. - przedmiotowa działka częściowo zajęta jest pod drogę publiczną powiatową - ul. [...], która w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła drogę wojewódzką.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się dokumentacja geodezyjna sporządzona przez geodetę uprawnionego S. K., z której wynika, iż działka nr [...] częściowo zajęta jest pod drogę publiczną - ul. [...].
Ul. [...] w [...] została wymieniona w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30 poz. 151 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) droga ta stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą publiczną powiatową.
W ocenie Ministra, skoro część działki nr [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę wojewódzką, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, to nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego.
Zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia bowiem jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy o drogach publicznych. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa.
W związku z tym Minister wskazał, że okoliczność zajęcia części działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej skarżącą przedmiotową działką w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zauważył też, iż Wojewoda - mając powyższe na uwadze - pismem z 5 grudnia 2022 r. poinformował skarżącą, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowa działka w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się częściowo w pasie drogi publicznej, to uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością naruszy prawa osób trzecich oraz wskazał, iż uwłaszczeniu może podlegać jedynie geodezyjnie wyodrębniona część, nie zajęta drogą publiczną. W związku z tym Wojewoda wezwał skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego ww. działki, uzgodnionego z zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jednakże w odpowiedzi [...] S.A. poinformowała, iż nie widzi zasadności podziału.
W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał - odnosząc się do zarzutu odwołania, iż Wojewoda nie zebrał materiału dowodowego w sposób wystarczający - że zgodnie z art. 7 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Wprawdzie przepis art 7 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji, gdy strona, nawet pomimo wezwań organu nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Skoro zatem wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia, tj. naruszenie praw osób trzecich, to należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.
Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zarzucając zaskarżonej decyzji (błędnie oznaczając ją jako decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności):
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b) art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzenie lub użytkowaniu - poprzez odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, rozpatrzenie sprawy zgodnie z jej wnioskiem oraz o zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W odpowiedzi na skargę Ministra Rozwoju i Technologii wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, iż stanowią one w istocie polemikę ze jego stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie mogą one prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju
i Technologii z 21 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z [...] stycznia 2023 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w [...], obręb [...], [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...].
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi
art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899), dalej jako u.g.n.
Zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:
1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;
2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;
3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;
4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.
Przy czym nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 u.g.n.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy
o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa (ust. 1). Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych (ust. 2).
Zatem zasadnicze znaczenie dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej jest stwierdzenie, że na dzień 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt był własnością Skarbu Państwa i znajdował się w zarządzie państwowej osoby prawnej, tj. przedsiębiorstwa państwowego [...].
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.
w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
(Dz. U. z 1998 r., nr 23, poz. 120), właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji
o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem
1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi
o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,
5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi
a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa - co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...].
Również prawo zarządu przedmiotową nieruchomością sprawowała na dzień 5 grudnia 1990 r. skarżąca - co wynika z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 17 listopada 1973 r. orzekającej, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159), o przekazaniu w użytkowanie Dyrekcji Okręgowej [...] w [...] terenu Skarbu Państwa, położonego w [...], o pow. ogólnej [...] m2, w skład którego wchodziła również parcela nr [...] o pow. [...] m2.
Powyższe okoliczności nie są kwestionowane przez strony postępowania. Natomiast istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii tego, czy uwłaszczenie skarżącej na przedmiotowym gruncie nie naruszyłoby praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 u.g.n.).
Ze znajdujących się w aktach sprawy pism Starosty [...] z 31 stycznia 2017 r. oraz z 11 lipca 2022 r. wynika, że przedmiotowa działka częściowo zajęta jest pod drogę publiczną powiatową - ul. [...], która w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła drogę wojewódzką.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się dokumentacja geodezyjna sporządzona przez geodetę uprawnionego S. K., z której wynika, iż działka nr [...] częściowo zajęta jest pod drogę publiczną - ul. [...].
Droga ta na dzień 5 grudnia 1990 r., stanowiła drogę wojewódzką ul. [...] w [...] na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 30, poz. 151).
Następnie droga ta stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą publiczną powiatową.
W tych okolicznościach organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że skoro część spornej działki stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę wojewódzką, a obecnie stanowi drogę powiatową, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych) - to działka ta nie może podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogi.
Organy słusznie też stwierdziły, iż zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego na podstawie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4444/18 wskazał, że zgodnie z art. 2a ustawy o drogach publicznych drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzki, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków. Z przepisu tego wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. A zatem z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przenoszeniu własności między podmiotami wymienionymi w cyt. art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii.
Zatem organy obu instancji trafnie uznały, że w okolicznościach tej sprawy -
z uwagi na zajętość części spornej działki pod pas drogi publicznej w dniu 5 grudnia 1990 r. - nie jest możliwe uwłaszczenie skarżącej na przedmiotowym gruncie w trybie
art. 200 u.g.n. - albowiem przedmiotowa działka w tej części i w tej dacie, nie mogła być w zarządzie [...].
Zauważyć również trzeba, że organ I instancji - mając na względzie zasady postępowania dowodowego określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - podjął czynności mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i wezwał skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego przedmiotowej działki dokonanego w uzgodnieniu z zarządcą drogi publicznej. Jednakże skarżąca poinformowała, że nie widzi zasadności podziału działki.
W ocenie Sądu, niezasadne okazały się podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego - albowiem organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia odnośnie przedmiotowej nieruchomości i uzasadniły swoje stanowisko zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło