I SA/Wa 1064/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1951 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...] – utrzymało ją w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w uzasadnieniu decyzji wskazało, iż przedmiotowa nieruchomość była własnością Z. P., K. P., S. P., J. P. i W. P. Podlegała ona przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Grunt nieruchomości został przejęty na własność Gminy W. w dniu [...] kwietnia 1948 r., zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej upływał w dniu [...] października 1948 r. F. K. – pełnomocnik K. P., J. P. i W. P. złożył w dniu [...] grudnia 1948 r. wniosek (datowany [...] grudnia) o przyznanie własności czasowej do gruntu w/w nieruchomości oraz podanie o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku . Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że przedmiotowy grunt został objęty przez Gminę w posiadanie w dniu [...] kwietnia 1948 r., a termin do złożenia wniosku upłynął w dniu [...] października 1948 r., zaś podanie o przywrócenie terminu nie zawiera wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawców z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia. Konsekwencją tego orzeczenia było kolejne orzeczenie podjęte przez ten sam organ administracji w dniu [...] maja 1951 r., którym odmówiono przyznania własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Z. F., A. Z. i S. P. złożyli do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej "skargę w drodze nadzoru" na orzeczenie z dnia [...] maja 1951 r. Obecnie właściwym do rozpatrzenia powyższej skargi – jako wniosku o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Kolegium ustaliło następców prawnych osób, które złożyły "skargę w drodze nadzoru" – skarżącą M. B. i uczestników postępowania: K. Z., A. F., R. F., A. K. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1951 r. Ponownie rozpoznając sprawę wskutek wniosku złożonego przez K. Z. i M. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i zmiany zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium z faktu złożenia podania o przywrócenie terminu nie można wywodzić, że wniosek dekretowy został prawidłowo złożony. Zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania przez Prezydium Rady Narodowej W. art. 41 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym:1. Jeżeli strona udowodni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, może ona w terminie siedmiodniowym od ustania przeszkody prosić władzę o przywrócenie terminu. 2. Równocześnie należy dopełnić czynności, która miała być w terminie dopełniona. 3. Prośba o przywrócenie terminu może być wyłożona w piśmie stanowiącym dopełnienie czynności. 4. Przywrócenie terminu siedmiodniowego, przewidzianego w ust. 1 jest niedopuszczalne. Organ podniósł, iż przedmiotowe podanie o przywrócenie terminu nie zawierało wyraźnego wskazania, ani dowodów na istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, która ustała w określonym terminie. Błędne zrozumienie przepisów nie stanowiło ani wówczas, ani obecnie przesłanki przywrócenia terminu. W związku z powyższym organ II instancji podziela pogląd organu I instancji, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do pozytywnego załatwienia podania o przywrócenie terminu Kolegium podkreśliło, iż orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ nadzoru działa w zakresie wskazanym w art. 156 § 1 kpa, zajmuje się badaną decyzją i ustala, czy zachodzi którakolwiek z okoliczności w niej wskazanych. Organ stwierdził, iż badane orzeczenie wydane zostało przez właściwy organ, było skierowane do strony, materia nie była rozstrzygnięta poprzednio inną decyzją, nie było niewykonalne, wykonanie go nie było zagrożone karą i nie zawierało wady powodującej nieważność z mocy prawa. Kolegium zaznaczyło, że należy również dokonać szczegółowej oceny, czy zaskarżone orzeczenie administracyjne zostało wydane w warunkach określonych przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Oceny takiej dokonuje się na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia. Późniejsze zmiany stanu prawnego, czy też faktycznego, nie mają żadnego znaczenia dla wystąpienia przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ podniósł iż powyższe stanowisko jest także ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na dowód czego przytoczył szereg orzeczeń tego Sądu. Kolegium dokonując oceny przedmiotowej sprawy miało na względzie, iż termin o jakim mowa w art 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., jest terminem zawitym. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu, zaś odmienna interpretacja przepisów w zakresie charakteru terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu przyjęta przez organ wydający orzeczenie jak i również w późniejszych poglądach orzeczniczych nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie organu brak jest również podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowe orzeczenie wydane zostało bez podstawy prawnej. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż postępowanie administracyjne zakończyło się dla niej niekorzystnie, a decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa, gdyż rozstrzygnięcie administracyjne z dnia [...] maja 1951 r. było ewidentnie podjęte z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym wszczętym wnioskiem Z. F., A. Z. i S. P. złożonym w dniu [...] czerwca 1951 r., o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1951 r., którym odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (postępowanie nadzorcze) jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest ocena przez właściwy organ administracji publicznej, czy decyzja jest dotkniętą jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być poddawane ocenie kwestie nie objęte treścią kontrolowanego orzeczenia. Istotą sprawy była ocena, czy będące przedmiotem kontroli orzeczenie administracyjne było dotknięte kwalifikowaną wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności. Odnosząc się do oceny legalności orzeczenia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. niewadliwie przyjęło, że brak jest podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Stanowisko to prawidłowo wywiedziono z niepodważalnej tezy, że termin o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., jest terminem prawa materialnego i jako taki jest nieprzywracalny. Wprawdzie z treści orzeczenia administracyjnego wynika, że organ rozpatrywał wniosek o przywrócenie terminu w świetle materialnych przesłanek określonych w art. 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr. 36, poz. 341), a więc tak jakby chodziło o przywrócenie terminu procesowego, to jednak przyjęcie takiego sposobu rozpatrzenia wniosku nie stanowi rażącego naruszenia obowiązujących ówcześnie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Wskazać zresztą należy, że do czasu jednoznacznego wyjaśnienia materialno-prawnego charakteru terminu, o którym mowa w art. 7ust. 1 dekretu przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 5 sędziów z dnia 14 października 1996 r. Sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56 praktyka organów administracji była niejednolita, dopuszczając orzekanie w sprawach o przywrócenie terminu w oparciu o materialną przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu. Odmawiając przywrócenia uchybionego terminu w sprawie nieruchomości przy ul. [...] w W., w orzeczeniu administracyjnym stwierdzono, że podanie o przywrócenie terminu nie zawiera wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawców z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia. Stwierdzenie to jest zgodne z prawdą, bowiem w podaniu podniesiono jedynie brak wiedzy co do konieczności złożenia wniosku dekretowego w określonym terminie. Nie można zatem uznać, że omawiane orzeczenie co do meritum zawartego w nim rozstrzygnięcia jest obarczone wadą mogącą skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Zaznaczyć należy, że o racjonalnym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia jest ewidentnie sprzeczna z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem prawa. Orzeczenie posiada wszystkie elementy kwalifikujące do uznania go za decyzję organu administracji, określone w art. 75ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. Mając na względzie powyższe, należało uznać, że w zaskarżonej decyzji dokonano prawidłowej oceny orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1951 r., w związku z tym nie można jej zarzucić naruszenia prawa. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.