I SA/Wa 1065/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr 8/19 odmawiające przywrócenia terminu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezydent [...], po rozpoznaniu wniosku [...] o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, złożonego dnia [...] października 2018 r., postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr 8/19 orzekł o odmowie przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wystąpił do wnioskodawcy o skorygowanie wniosku w części dotyczącej składu rodziny oraz dostarczenie kserokopii dokumentów potwierdzających ustalenie na rzecz nieletnich dzieci świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. Z powodu niemożności doręczenia pisma dnia [...] grudnia 2018 r. doręczyciel dwukrotnie pozostawił awizo (w dniu 10 grudnia i w dniu 18 grudnia 2018 r.). Ponieważ wnioskodawca nie odebrał pisma we wskazanym terminie, dnia 2 stycznia 2019 r. pismo to zostało zwrócone do organu I instancji. W ocenie organu oznacza to, że pismo dnia 10 grudnia 2018 r. zostało skutecznie doręczone dnia 24 grudnia 2018 r., a czternastodniowy termin do skorygowania wniosku upływał dnia 7 stycznia 2019 r. Pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia zostało wysłane dnia 28 stycznia 2019 r. i zostało odebrane przez wnioskodawcę dnia 1 lutego 2019 r. Dnia [...] lutego 2019 r. do organu wpłynął wniosek wnioskodawcy o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków złożonego wniosku, nadany w urzędzie pocztowym dnia 15 lutego 2019 r. Organ uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu wskazanego w art. 58 § 2 kpa i orzekł o odmowie przywrócenia terminu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wniósł zażalenie. W uzasadnieniu podniósł, że datę 8 lutego 2019 r. wskazał jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminu, lecz z pismem zapoznał się dnia 14 lutego 2019 r., a faktycznie odebrał pismo dnia 22 lutego 2019 r. Stwierdził, że uprawdopodobnił, że przekroczenie terminu nie nastąpiło z jego winy. Po rozpatrzeniu złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2134 ze zm.) oraz art. 44 kpa i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki pozwalające na uznanie za prawidłowe i skuteczne doręczenia zastępczego postanowienia, dokonanego w trybie art. 44 kpa. Przesyłka była przechowywana przez operatora pocztowego, o jakim mowa w art. 44 § 1 pkt 1 kpa, przez okres 14 dni oraz pozostawiono zawiadomienie, o jakich mowa w § 2 i 3 tego przepisu, a adnotacje w tym przedmiocie znajdują się na kopercie zawierającej przesyłkę. Datą doręczenia przesyłki w trybie art. 44 § 4 kpa jest dzień 24 grudnia 2018 r., a więc 14-dniowy termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 7 stycznia 2019 r. Organ II instancji wyjaśnił, że doręczenie zastępcze wywołuje dla strony postępowania administracyjnego takie same skutki prawne, jak doręczenie osobiste, a doręczenie najwcześniejsze (bez względu na jego formę) ma wiążący charakter dla organu odwoławczego i dla sądu administracyjnego przy dokonywaniu przez ten organ lub sąd oceny terminowości dokonania żądanej czynności. Późniejsze doręczenie stronie kopii pisma nie znosi skuteczności wcześniejszego doręczenia zastępczego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wnioskodawca nie dochował terminu, upływającego dnia 7 stycznia 2019 r. o uzupełnienie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jest terminem procesowym, który podlega przywróceniu w trybie art. 58 kpa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 507/17, LEX nr 2346573), zatem mają w sprawie zastosowanie odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ II instancji przywołał treść art. 58 kpa i wyjaśnił, że do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania konieczne jest spełnienie następujących przesłanek: - wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu, - złożenie wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, - jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin (w tym wypadku złożenie wniosku), - uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia zostało wysłane do skarżącego dnia 28 stycznia 2019 r. i zostało odebrane przez wnioskodawcę dnia 1 lutego 2019 r., a dnia 15 lutego 2019 r. wnioskodawca nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków we wniosku, zatem z przekroczeniem terminu wskazanego w przepisie art. 58 § 2 kpa. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że prawnie skuteczne było doręczenie skarżącemu w trybie zastępczym wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, które równoważne jest z doręczeniem osobiście stronie. W tej sytuacji nie było możliwe ponowne doręczenie przesyłki zawierającej informację o konieczności uzupełnienia wniosku, bo terminy procesowe, jakie wiążą się z doręczeniem, rozpoczęły już swój bieg, a przesyłkę zawierającą wezwanie można było skutecznie doręczyć tylko raz. Doręczenie informacji w terminie późniejszym nie wywoływało skutków prawnych. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...]. W jej uzasadnieniu zarzucił organowi: I. brak rozpoznania skargi na działania Urzędu (organ prowadzący postępowanie) w zakresie: - nieprzekazania skarżącemu w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. szczegółowych informacji o pozostawieniu wniosku z dnia [...] października 2018 r. bez rozpatrzenia, co uniemożliwiało skarżącemu podejmowanie dalszych kroków prawnych, - wprowadzenia skarżącego w błąd poprzez poinformowanie go w dniu 25 stycznia 2019 r. o konieczności ponownego złożenia wniosku II. błędną wykładnię prawa, czyli: art. 44 § 2 kpa - poprzez pominięcie, że terminy przy doręczeniu pism przez operatora pocztowego winny być liczone od dnia pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o możliwości odbioru tego pisma w placówce pocztowej: - art. 44 § 4 (fikcja doręczenia) w związku z art. 58 § 2 kpa poprzez przyjęcie, że fikcja doręczenia rozciąga się też na wiedzę strony co do samej daty doręczenia zastępczego pisma. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. W szczególności podkreślił, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma do odbioru w Urzędzie Pocztowym nie zostało złożone w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego w dniu 10 grudnia 2018 r., lecz później. W dniu 25 stycznia 2019 r., zaniepokojony niedotrzymywaniem świadczeń oraz brakiem kontaktu w tej sprawie, skarżący sam skontaktował się z Urzędem (telefonicznie, a później osobiście) i został poinformowany ustnie, że wniosek nie mógł być rozpatrzony i aby uzyskać świadczenie musi wystąpić z nowym wnioskiem, co też uczynił. Podkreślił, że odmówiono mu wglądu w akta sprawy oraz nie udzielono szczegółowych informacji na temat przeszkód w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] października 2018 r. Wyjaśniając kwestię wniosku z dnia [...] października 2018 r. skarżący zwrócił się do Urzędu pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. o oficjalne zajęcie stanowiska w sprawie jego rozpoznania. Dopiero w odpowiedzi na to pismo i wizytę w Urzędzie w dniu 28 stycznia 2019 r., Urząd po raz pierwszy poinformował skarżącego pisemnie o pozostawieniu wniosku z dnia [...] października 2018 r. bez rozpatrzenia, uzasadniając to niedostarczeniem dokumentów z wezwania z dnia 5 grudnia 2018 r. Jednak mimo wiedzy co do faktu niepodjęcia przez skarżącego w/w wezwania (a co za tym idzie - jego niewiedzy co do jego treści, podstawy prawnej i faktycznej oraz okoliczności doręczenia), Urząd nadal nie podawał żadnych jego szczegółów ani okoliczności, jak również terminów towarzyszących jego doręczeniu. W związku z powyższym w dniu 4 lutego 2019 r. ponowił wniosek o udzielenie stosownych wyjaśnień na temat pozostawienia wniosku z dnia [...] października 2018 r. bez rozpoznania. Dopiero w odpowiedzi na to pismo Urząd w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. przedstawił wyczerpująco wszystkie okoliczności pozostawienia wniosku z dnia [...] października 2018 r. bez rozpoznania. Dopiero w tym piśmie zawarto pełną informację. W tej sytuacji skarżący w dniu 15 lutego 2019 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia złożonego wniosku stosownie do wezwania Urzędu z dnia 5 grudnia 2018 r. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 44 i 58 kpa w związku z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2407 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Zgodnie natomiast z treścią art. 44 § 1 pkt 1 i § 2-4 oraz art. 58 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji pismem z dnia 5 grudnia 2018 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków w dokumentacji załączonej do złożonych wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwójkę dzieci. Jak wynika ze znajdujących się na kopercie adnotacji doręczyciela, z powodu niemożności doręczenia pisma skarżącemu w dniu 10 grudnia 2018 r. doręczyciel pozostawił awizo w skrzynce pocztowej informujące o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej. Następnie w dniu 18 grudnia 2018 r. doręczyciel dokonał powtórnej awizacji. Ponieważ skarżący nie odebrał awizowanego pisma w terminie 14 dni od dnia awizowania, w dniu 27 grudnia 2018 r. pismo zostało zwrócone do organu I instancji. Zgodnie z powołanym przepisem art. 44 kpa, w przypadku niepodjęcia przez adresata pisma w terminach wynikających z tego przepisu, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Oznacza to, że pismo organu I instancji w trybie tzw. doręczenia zastępczego zostało skarżącemu doręczone w dniu 24 grudnia 2018 r. W tej sytuacji 14-dniowy termin do uzupełnienia braków złożonych wniosków upłynął w dniu 7 stycznia 2019 r. Do tej daty nie zostały jednak przez skarżącego uzupełnione braki formalne wniosków. W tej sytuacji organ I instancji pozostawił wnioski bez rozpatrzenia, o czym powiadomił skarżącego w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r., które skarżący odebrał dnia 1 lutego 2019 r. (zwrotne poświadczenie odbioru w aktach sprawy). Oznacza to, że wynikający z art. 58 kpa 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu minął w dniu 8 lutego 2019 r. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków złożonych wniosków datowany był dopiero na dzień 15 lutego 2019 r., a wpłynął do organu w dniu 19 lutego 2019 r. Wniosek ten został zatem złożony już po upływie 7-dniowego terminu wynikającego z treści art. 58 § 2 kpa. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 58 § 3 kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 tego artykułu jest niedopuszczalne. Ustalenie przez organ, że powyższy termin nie został zachowany, uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu i zawsze skutkuje odmową przywrócenia terminu. Taka sytuacji wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków złożonych wniosków upłynął w dniu 8 lutego 2019 r., a wniosek taki został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 15 lutego 2019 r. Podkreślić przy tym należy, że przesłanka dochowania 7-dniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych warunków uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, nawet gdy spełnione są pozostałe warunki. Odnoszenie się zatem do innych argumentów podniesionych przez skarżącego w złożonej skardze uznać należy w takiej sytuacji za zbędne. Jedynie na marginesie zwrócić należy uwagę, że dokonana i opisana powyżej analiza ważnych dla sprawy dat wskazuje, że skarżący rzeczywiście uchybił również 14-dniowemu terminowi do uzupełnienia braków formalnych złożonych wniosków. Podkreślić również należy, że w sytuacji, gdyby jak twierdzi skarżący, termin do uzupełnienia złożonych wniosków nie został przez niego uchybiony, to w ogóle za bezprzedmiotowy i bezzasadny należałoby uznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.