I SA/Wa 1071/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Marta Laskowska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. K. i J. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie mienia pozostawionego za granicą Państwa oddala skargę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia posiadania przez J. K. i A. K. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39) decyzją z dnia [...] września 2004 r. orzekł o odmowie stwierdzenia posiadania przez J. K. i A. K. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami państwa polskiego przez M. K. Wojewoda stwierdził, że M. K. powrócił do kraju wraz z I Armią Ludowego Wojska Polskiego, zatem w myśl powołanej ustawy nie był osobą uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości. Od decyzji Wojewody odwołanie wnieśli A. K. i J. K. podnosząc, że sami powrócili do kraju wraz z matką w kwietniu 1946 r. na podstawie umowy z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR, i o ich ewakuacji do Polski, i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, Rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski, i o ich ewakuacji do ZSRR. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2005 r. stwierdził, że art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Przepis ten wymienia układy i umowę, na podstawie których miały przysługiwać świadczenia. Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział w L. orzeczeniem z dnia [...] marca 1947 r. nr [...] stwierdził, że repatriant M. K. pozostawił we wsi B., Gm. W. pow. W. opisany w orzeczeniu majątek nieruchomy. Z tego orzeczenia i ze znajdującego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika jednak, czy pozostawiony przez M. K. majątek stanowił jego wyłączną własność, czy też był objęty małżeńską wspólnością majątkową. Ma to istotne znaczenie w świetle podnoszonego zarzutu, że powrót do kraju M. K. i A. K. wraz z matką W. K. nastąpił na podstawie umowy z 6 lipca 1945 r. Jeżeli W. K. była współwłaścicielką pozostawionego mienia, to organ wojewódzki winien przeprowadzić postępowanie w zakresie ustalenia, czy A. K. i J. K., spadkobiercy M. i W. małż. K. są osobami uprawnionymi do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. W aktach sprawy brak dokumentów potwierdzających repatriację rodziny M. K. na podstawie umowy z dnia 6 lipca 1945 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2004 r. Wojewoda [...] zasadnie stwierdził, iż w świetle obowiązujących przepisów M. K. nie może być uznany za osobę uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Rozstrzygnięcie kwestii uprawnień A. K. i J. K. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, bowiem organ wojewódzki nie wyjaśnił uprawnień tych osób wynikających z praw do spadku po W. K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K. i J. K. wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2005 r. podnosząc, że organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do argumentów przedstawionych w odwołaniu dotyczących błędnej interpretacji ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., w szczególności w odniesieniu do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r. sygn. III CZP 84/90, wpisanej do księgi zasad prawnych. Zgodnie z tą uchwałą na równi z osobami objętymi umowami republikańskimi powinny być traktowane osoby, które nie mogły z prawa ewakuacji czy repatriacji korzystać. Istniejący stan prawny w żaden sposób nie wyklucza zasadności tez powołanej uchwały, mimo iż wydana została na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Miało miejsce naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 1 ustawy z 12 grudnia 2003 r. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd obowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skarga nie mogła być uwzględniona. Zgodnie z art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowił podstawę prawną decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2005 r., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego. W ocenie Sądu stwierdzone przez organ drugiej instancji uchybienia procesowe polegające na niewyjaśnieniu, czyją własność stanowiła pozostawiona poza granicami państwa polskiego nieruchomość (M. K. czy także jego żony W. K.) oraz brak w aktach dokumentów potwierdzających repatriację rodziny M. K. na podstawie umowy z dnia 6 lipca 1945 r. uzasadniały zastosowanie w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. i wydanie decyzji kasacyjnej. Zasadne jest zatem stanowisko Ministra Infrastruktury, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Należy też dodać, że wskazania Ministra Infrastruktury co do dalszego postępowania nie przesądzają treści rozstrzygnięcia w sprawie. W tych okolicznościach zbędne, a nawet niedopuszczalne było odnoszenie się przez sąd administracyjny do oceny uprawnień skarżących wynikających z cytowanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), na podstawie której będzie prowadzone dalsze postępowanie w sprawie (art. 27) i wypowiadanie się co do znaczenia dla tej sprawy powoływanej uchwały Sądu Najwyższego, ponieważ stanowisko Sądu w tym zakresie może być dokonane na podstawie pełnych ustaleń w sprawie. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).