I SA/Wa 110/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 648/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje [...] od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie po [...] ([...] tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 648/14, uwzględniającego skargę na bezczynność. W uzasadnieniu wskazali, że powołanym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2007 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] - z tabeli likwidacyjnej wsi [...] obejmującą działki oznaczone jako [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wobec braku podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w wyznaczonym terminie, [...] wezwał Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 12 lutego 2015 r., a następnie wniósł skargę na niewykonanie tego wyroku. Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1654/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 złotych. W związku z dalszą bezczynnością Prezydenta [...] w przedmiocie wykonania wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. [...] ponownie wezwał organ do wykonania tego wyroku, a następnie wniósł skargę na niewykonanie wyroku, która została uwzględniona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1387/16, w którym wymierzono Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 złotych oraz stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W obliczu braku oczekiwanych rezultatów nałożonych na organ grzywien wnioskodawcy po raz kolejny wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 12 lutego 2015 r., a następnie wnieśli skargę na niewykonanie wyroku. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny sygn. akt I SA/Wa 1953/17 wymierzył po raz trzeci Prezydentowi [...] grzywnę tym razem w wysokości 4000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec dalszej bezczynności Prezydenta [...], skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. Wobec braku reakcji ze strony organu wniesiona została wskazana na wstępie skarga, w której skarżący zażądali wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 12 000 złotych, a ponadto zasądzenia od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 10 000 złotych oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że opóźnienie w rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] listopada 2007 r. wynikało z bardzo dużego obciążenia organu sprawami z zakresu odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, które charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania i złożonością okoliczności wymagających ustalenia w toku postępowania administracyjnego. Ponadto organ wskazał, że aktywność procesowa stron postępowania oraz ilość składanych przez nie skarg nie może mieć wpływu na kolejność rozpoznania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 648/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2007 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] - z tabeli likwidacyjnej wsi [...] obejmującą działki oznaczone jako [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 27 maja 2015 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. Termin ten upłynął w dniu 27 lipca 2015 r. Wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny, w związku ze złożonymi skargami na niewykonanie wyroku, trzykrotnie wymierzał już Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 1000, 3000 i 4000 zł. Niekwestionowaną okolicznością przedmiotowej sprawy jest to, że do chwili podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę organu do wykonania wyroku dnia 12 lutego 2015 r., Prezydent [...] nie rozstrzygnął zawisłej przed nim sprawy administracyjnej. W tej sytuacji Sąd uznał, że ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem kolejna skarga o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] jest zasadna. Wobec braku osiągnięcia przez uprzednie trzy grzywny nałożone na Prezydenta m. st. Warszawy zamierzonego efektu oraz łącznego okresu bezczynności organu, Sąd za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych powołanym przepisem art. 154 § 6 wysokość grzywny uznał kwotę 5000 złotych. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 648/14, ze względu na swoją długotrwałość i uporczywość, stanowi jaskrawy przykład postawy podważającej zaufanie jednostek do organów władzy publicznej. Tym samym w ocenie Sądu zaistniały podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów warszawskich należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw skomplikowanych i trudnych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe okoliczności nie podważają jednak prawidłowości zajętego stanowiska, gdyż w ocenie Sądu, nie mogą one stanowić usprawiedliwienia trzyletniego niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Uwzględniając zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności, Sąd uznał, że zasadnym będzie przyznanie każdemu ze skarżących sumy po [...] tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu środek przewidziany w art. 154 § 7 powołanej ustawy powinien mieć charakter wyjątkowy, a tym samym jego zastosowanie należy ograniczać do szczególnie drastycznych przypadków zwłoki organu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala w ocenie Sądu na przyjęcie, że tak należy zakwalifikować działanie organu w niniejszej sprawie. Niemniej jednak należy wskazać, że kwota przyznana na podstawie art. 154 § 7 stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za uporczywe zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania, nie zaś naprawienie poniesionej szkody. Kwestia możliwości i zasad dochodzenia odszkodowania została uregulowana w sposób odrębny w art. 154 § 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.