I SA/Wa 1108/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie : Sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. ze skargi J. J., F. A., M. A., J. A., J. W., F. W., J. W., K. W., A. W., D. W., K. G., J. K., J. K., A K., W. K., Z. H., K. S., B. S., B. S., K. S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1994 r., nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Przemysłu [...] [...] nieruchomościami położonymi w K. - w części odnoszącej się do parcel nr [...], nr [...], nr [...] objętych uprzednio księgą wieczystą KW nr [...] oraz parcel nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] objętych uprzednio księgą wieczystą KW nr [...] – wydana została z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) decyzją z dnia [...] października 1994 r. orzekł o nabyciu z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwa Przemysłu [...] [...] prawa użytkowania wieczystego do szeregu działek położonych w K., w tym do parcel nr [...], nr [...], nr [...] objętych uprzednio księgą wieczystą KW nr [...] oraz parcel nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] objętych uprzednio księgą wieczystą KW nr [...]. Decyzją Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] stwierdzona została nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] sierpnia 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa – w części dotyczącej przedsiębiorstwa "[...]", którym to orzeczeniem przejęto wchodzącą w skład przedsiębiorstwa nieruchomość położoną w [...] o pow. [...] ha. Przy czym teren przejęty na mocy powołanego orzeczenia odpowiadał parcelom nr [...], nr [...], nr [...] objętych uprzednio księgą wieczystą KW nr [...] oraz parcelom nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],nr [...] objętych uprzednio księgą wieczystą KW nr [...]. W związku ze stwierdzeniem nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, Minister Infrastruktury zawiadomieniem z dnia 16 września 2005 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1994 r. w części dotyczącej nieruchomości wchodzących do 1949 r. w skład przedsiębiorstwa "[...]". Po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego - Minister Transportu i Budownictwa, który od dnia 31 października 2005 r. stał się organem właściwym w sprawie, decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdził, ze decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1994 r. została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej wymienionych powyżej parcel, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności z uwagi na to, iż decyzja uwłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia [...] sierpnia 1949 r. oznacza, iż powołane nieruchomości stanowiły własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Ponadto Minister wskazał, że Wojewoda [...] wydając decyzję o uwłaszczeniu wiedział o zgłoszonym przez następców prawnych poprzednich właścicieli wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o nacjonalizacji. Te dwie okoliczności wskazują jednoznacznie, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1-2 powołanej ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Minister uznał jednak że pomimo wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie jest możliwe jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, ponieważ nieruchomości objęte decyzją uwłaszczeniową zostały w latach 2001-2005 zbyte umowami cywilnoprawnymi na rzecz osób trzecich i prawa osób trzecich zostały ujawnione w księdze wieczystej. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła J. J. twierdząc w szczególności, że nie decyzja uwłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, ponieważ zbycie nieruchomości nastąpiło już w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. podtrzymując jednocześnie stanowisko przedstawione w jej uzasadnieniu. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister stwierdził, że zbycie nieruchomości objętych powołaną decyzją uwłaszczeniową na rzecz osób trzecich na podstawie aktów notarialnych powoduje, że organ nie może odwrócić skutków tych czynności cywilnoprawnych, co stanowi o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych. Skargę na powyższą decyzję Ministra Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. J., F. A., M. A., J. A., J. W., F. W., J. W., K. W., A. W., D. W., K. G., J. K., J. K., A. K., W. K., Z. H., K. S., B. S., B. S. oraz K. S.. W ocenie skarżących, to że działki zostały nabyte na osoby trzecie nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych, co tym samym daje możliwość unieważnienia decyzji uwłaszczeniowej. Skarżący wskazują, że kwestia nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do nieruchomości objętych uwłaszczeniem była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 4 listopada 1997 r., sygn. akt IV SA 831/96 oraz z dnia 23 października 2003 r. sygn. akt IV SA 3580/02. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził, że zbycie nieruchomości w trakcie postępowania nadzorczego i nie stanowi ono o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd w całości podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że powołana decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1-2 powołanej ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez naruszenie praw osób trzecich. Istota sprawy odnosi się jednak oceny czy organ prawidłowo uznał, że zbycie uwłaszczonych nieruchomości wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. W odniesieniu do nieodwracalnych skutków decyzji istnieje bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności należy przywołać stanowisko zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. (III AZP 4/94 - OSN AP 1992, nr 12, poz. 211) i uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia l6 grudnia 1996 r. (OPS 7/96 - ONSA/1997, nr 2, poz. 49). W uchwale Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko, według którego decyzja wywołała nieodwracalny skutek prawny, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku decyzji. Odwrócenie takiego skutku może wprawdzie nastąpić ale na podstawie orzeczenia sądu w postępowaniu cywilnym, a nie w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (z 16 grudnia 1996 r.) podzielając tę zasadę, wskazała na potrzebę dokonania odrębnej oceny skutków prawnych decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie nieważności i późniejszych decyzji. W niniejszej sprawie chodzi o taką odrębną ocenę orzeczenia o nacjonalizacji i późniejszej decyzji uwłaszczeniowej. Okoliczność, że przedmiotowe działki zostały zbyte na rzecz osób trzecich na podstawie aktów notarialnych zawartych w latach 2001- 2005 nie miało wpływu na ocenę legalności orzeczenia nacjonalizacyjnego, ponieważ zbycie nie było skutkiem orzeczenia o nacjonalizacji, tylko dopiero wydanej w 1994 r. decyzji uwłaszczeniowej. Dlatego też błędnie skarżący powołują się na ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 4 listopada 1997 r. sygn. akt IV SA 831/96 oraz z dnia 23 października 2003 r. sygn. akt IV SA 3580/02z dnia 1997 oraz z 2003 r. dotyczących oceny legalności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa. W wyrokach tych NSA stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zbycie nieruchomości nie ma żadnego wpływu na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do orzeczenia nacjonalizacyjnego. W niniejszej sprawie chodzi natomiast o powiązanie decyzji uwłaszczeniowej z późniejszymi aktami zbycia nieruchomości. W tym przypadku, jak słusznie stwierdził organ, nie miał on jakiejkolwiek prawnej możliwości cofnięcia skutku wywołanego tymi aktami notarialnymi z lat 2001-2005. Dlatego zasadnie stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Podnieść ponadto należy, że zbycie nieruchomości na rzecz osób trzecich nastąpiło przed wszczęciem z urzędu postępowania. Ostatni akt zbycia nieruchomości miał miejsce w dniu 31 stycznia 2005 r. a wpis w księdze wieczystej nastąpił w dniu 7 marca 2005 r. (KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w O.), a wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nastąpiło zawiadomieniem z dnia 16 września 2005 r., dlatego też w przedmiotowej sprawie nie ma w ogóle znaczenie stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 14/99 ONSA nr 3, poz., 93 z 2000 r.). W tej sytuacji zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję należy uznać za prawidłowe. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.