I SA/Wa 1111/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant J. G. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w częściach dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów; 2. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w pozostałych częściach; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1111/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...].04.2007 r. [...] przyznającej zasiłek celowy w wys. [...] zł. przeznaczony na opłacenie kosztów telefonu oraz odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego przeznaczonego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów, opłacenie kosztów zużytego gazu oraz opłacenia faktury [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] 04.2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) oraz art. 104 k.p.a. przyznano W. K. zasiłek celowy w wys. [...] zł. przeznaczony na opłacenie kosztów telefonu oraz odmówiono przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego przeznaczonego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów, opłacenie kosztów zużytego gazu z uwagi na brak potwierdzenia zużycia gazu przez W. K. oraz opłacenia faktury [...]. Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej znaczki pocztowe i wykonanie kserokopii dokumentów nie są najpilniejszą potrzebą bytową. Ponadto W. K. marnotrawi część własnych środków wysyłając pisma do Ośrodka Pomocy Społecznej listem poleconym, podczas gdy siedziba ośrodka znajduje się po drugiej stronie ulicy. W. K. może kserować bezpłatnie 20 szt. dokumentów miesięcznie w siedzibie ŚOPS lecz nie wykorzystuje tej możliwości. Od powyższej decyzji odwołanie w terminie złożył W. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie, stwierdziło, że norma art. 39 ma charakter normy uznaniowej, to znaczy pozwala organowi na podjęcie decyzji w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Przyznanie zasiłku z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji. Zachowują one w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych zainteresowanego, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Organ podniósł, że swoboda działania nie zwalnia go z obowiązku staranności i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami k.p.a. Badając sprawę pod tym kątem Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania. Zdaniem organu odwoławczego wyrażona w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasada subsydiarności stanowi, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne zasoby, możliwości i uprawnienia. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że pomoc społeczną osoba może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta swoje uprawnienia, w tym np. zasiłek dla bezrobotnych, rentę, emeryturę, zasiłki chorobowe i rodzinne, świadczenia alimentacyjne, własne zasoby i możliwości przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe. Z kolei art. 4 ustawy nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Uzyskana pomoc w żadnym wypadku nie usprawiedliwia i nie może usprawiedliwiać bezczynności osób z niej korzystających. Powszechnie przyjmuje się więc, że organy pomocy społecznej przy przyznawaniu świadczeń poza przesłankami warunkującymi przyznanie danego świadczenia muszą uwzględnić dyrektywy ogólne odnoszące się do celów pomocy społecznej. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się sprzeczności decyzji organu I instancji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. Zdaniem organu w toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku przeznaczonego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów, jak również opłacenie faktury [...] i kosztów zużytego gazu nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokojenia choćby tylko najbardziej uzasadnionych potrzeb. Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. W skardze ponowił wnioski o przyznanie mu zasiłków celowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Stosowanie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- zwaną dalej: ppsa ), sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga jest zasadna. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że decyzja Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], a następnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] zapadły po wydaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie I SA/Wa 1935/06 oraz w następstwie jego wykonania. Jak wynika z sentencji powyższego wyroku, a także z treści jego uzasadnienia, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO w W. z [...] września 2006 r. [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2006 r. [...] jedynie w części dotyczącej wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup znaczków i wykonanie kserokopii dokumentów. Sąd uznał, że w pozostałej części (tj. przyznania zasiłku celowego w kwocie [...] zł na opłacenie kosztów telefonu, odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie faktury [...] i na opłacenie rachunku za gaz) decyzje organów obydwu instancji są zgodne z prawem. Jednakże ponownie rozpoznając sprawę organy nie wyprowadziły z tego wyroku właściwych konsekwencji prawnych, rozstrzygając tak jakby Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji w całości - a nie w części. Organy ponownie rozpoznając sprawę już po wyroku Sądu winny przedmiotem rozstrzygnięcia uczynić wniosek skarżącego jedynie w zakresie uchylonych przez Sąd części decyzji, tj. pomocy finansowej na zakup znaczków i opłacenia kserokopii dokumentów. Tymczasem organy obydwu instancji rozstrzygnęły sprawę także w zakresie już prawomocnie rozstrzygniętym. Dlatego też w częściach dotyczących rozstrzygnięć o przyznaniu zasiłku celowego na opłacenie telefonu w kwocie [...] zł, odmowie przyznania tego zasiłku na opłacenie faktury [...] i opłacenia rachunku za gaz, decyzje organów obydwu instancji dotknięte są wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (dotyczą sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Wobec powyższego w tym zakresie Sąd orzekł jak w pkt. 2 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odnośnie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup znaczków i wykonanie kserokopii dokumentów organy obydwu instancji nie wykonały wytycznych zawartych w wyroku z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie I SA/Wa 1935/06, w którym Sąd wskazał, że organ winien wyjaśnić, czy żądanie pomocy w tym zakresie jest tożsame z żądaniem zgłoszonym w postępowaniu będącym przedmiotem oceny Sądu w sprawie rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 156/06. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie jest przedmiotem zaskarżenia. Organy jednakże nie poczyniły ustaleń, do których były zobowiązane wyrokiem Sądu, a okoliczności co do tożsamości wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup znaczków i koszty sporządzenia kserokopii dokumentów nie wynikają z akt sprawy. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wyżej podniesione okoliczności co do tej części decyzji Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 3 sentencji wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wykona wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Warszawie w sprawie I SA/Wa 1935/06. T