I SA/Wa 1119/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzje Prezydenta W. z [...] stycznia 2012 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jednakże z uwagi na fakt złożenia wniosku dekretowego po terminie nie jest możliwe jego uwzględnienie. Przytaczając treść art. 7 ust. 1 dekretu organ odwoławczy stwierdził, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych termin, o którym mowa w powołanym przepisie ma charakter materialnoprawny, a zatem jego przywrócenie jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał stanowisko organu I instancji w przedmiocie oceny charakteru terminu wskazanego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zdaniem Kolegium, orzeczenia sądów administracyjnych, szeroko cytowane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na poparcie twierdzenia o niemożności przywrócenia terminu z art., 7 ust. 1 dekretu, są aktualne w okolicznościach niniejszej sprawy. Złożenie wniosku po terminie musi skutkować zatem wydaniem decyzji odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zgodnie z wnioskiem. Rozważenia wymaga, w ocenie organu, jedynie argumentacja przytaczana przez odwołującego się w kontekście możliwości rozpatrzenia sprawy w oparciu o przepis art. 214 ugn. Stosownie do jego treści poprzednim właścicielom, których praw do odszkodowania za przyjęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. W ocenie Kolegium organ I instancji nie mógł traktować pisma modyfikującego wniosek z 1949 jako swego rodzaju oświadczenia o cofnięciu tego wniosku, a do takich konstatacji można dojść analizując argumentację odwołującego się, który stwierdza iż dokonanie modyfikacji wniosku powoduje automatycznie konieczność rozpoznania sprawy w gruncie przepisów ugn. Wskazać tutaj należy iż przepis art. 214 ugn może mieć zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadku uprzedniego rozstrzygnięcia odmownego w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego na gruncie dekretu. Wynika to z faktu iż art. 214 ugn dotyczy wygasłych roszczeń o odszkodowanie lub przyznanie prawa użytkowania wieczystego do innej nieruchomości. Roszczenia te przysługiwały natomiast tylko i wyłącznie w przypadku nieuwzględnienia wniosku dekretowego. Organ odwoławczy zacytował także obszerny fragment uzasadnienia wyroku NSA z 26 listopada 2008 r. w sprawie I OSK 1898/2007, w którym Sąd stwierdził m.in., że za błędne należy uznać stanowisko, iż w świetle art. 214 i art. 215 w zw. z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami każdy wniosek złożony przez uprawniony podmiot przed dniem 31 grudnia 1988 r. a nie rozpoznany przez organ do czasu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlega rozpoznaniu na podstawie art. 214 lub art. 215 tej ustawy. Jest to nietrafne odczytanie istoty uchwały NSA z 9 listopada 1998 r. OPK 11/98, która dotyczyła nierozpoznania wniosku złożonego na podstawie uchwały nr [...] Rady Ministrów z 27 stycznia 1965 r. Organ odwoławczy podzielił argumentację zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego E.H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji Prezydenta W. z [...] stycznia 2012 r. Zdaniem skarżącej decyzje organów obu instancji naruszają przepisy procedury administracyjnej oraz prawo materialne i jako wadliwe winny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Naruszenia tego skarżąca upatruje, w szczególności, w podstawach prawnych wydanych decyzji, w których jako podstawę wskazano przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie biorąc pod uwagę przepisów art. 214 i 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nieprawidłowej interpretacji orzecznictwa sądowo-administracyjnego, a w szczególności uchwały NSA z 9 listopada 1998 r. OPK 11/98. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona lecz nie z powodów podniesionych w jej treści. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że w dniu 9 maja 1949 r. dawna właścicielka nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej oraz, w tej samej dacie, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Decyzją z kwietnia 1950 r. Prezydent W. przywrócił dawnej właścicielce termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do działki gruntu przy ul. [...]. Decyzja ta został doręczona W.J. przy piśmie z 27 kwietnia 1950 r. [...], którego odbiór adresatka pokwitowała 2 maja 1950 r. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie został rozpatrzony. W dniu 18 maja 2011 r. do akt sprawy wpłynął wniosek następczyni prawnej dawnej właścicielki nieruchomości przy ul. [...] - E.H. "o rozpatrzenie wniosku o oddanie nieruchomości przy ulicy [...] w użytkowanie wieczyste oraz zwrot budynku w trybie przepisu art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji, decyzją z [...].01.2012 r., odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...] i, jak wynika z odmowy decyzji, została ona wydana po rozpatrzeniu wniosku W.J. z 13 maja 1949 r. zmodyfikowanego wnioskiem E.H. o rozpatrzenie wniosku z 13 maja 1949 r. w trybie przepisu art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie przez organ, że wniosek z 13 maja 1949 r. został złożony po upływie 6 miesięcy od dnia objęcia przedmiotowego gruntu przez gminę W. tj. terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. Termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego. Złożenie wniosku po tym terminie skutkuje odmową przyznania użytkowania wieczystego. Organ wskazała także, że orzeczenie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego uzasadnione jest treścią wyroku NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1898/07 zgodnie, z którym sprawa o przyznanie użytkowania wieczystego lub odszkodowania w trybie dekretu z 26. 10. 1945 r. jest odrębną sprawą administracyjną od sprawy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub odszkodowanie na podstawie art. 214 lub art. 215 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Powyższe rozstrzygnięcie jest niezrozumiałe w świetle osnowy decyzji, w której organ stwierdza, że rozpoznaje wniosek z 13 maja 1949 r. zmodyfikowany wnioskiem E.H., a w konsekwencji rozpoznaje wniosek z 13 maja 1949 r. w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Całe zamieszanie w sprawie wynika z tego, że organ I instancji nie skonkretyzował wniosku E.H. datowanego 17 maja 2011 r., który do organu wpłynął 18 maja 2011 r. Wniosek ten został sporządzony, przez pełnomocnika E.H.– K.D., który nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem. Z wniosku tego nie wynika w sposób oczywisty o co chodzi wnioskodawczyni i jak ma się ten wniosek do wniosku W.J. z 13 maja 1949 r. Organ więc winien zwrócić się do E.H. o sprecyzowanie żądania zgłoszonego we wniosku z 17 maja 2011 r. Przy czym należy zauważyć, że w decyzji organ błędnie wskazał datę wniosku, gdyż w aktach spraw nie ma wniosku E.H. złożonego przez pełnomocnika K.D. w dniu 23 listopada 2011 r. Dopiero wyjaśnienie intencji rzeczywistych wnioskodawczyni pozwoli nadać sprawie właściwy kierunek jej rozpatrzenia. Brak takiego doprecyzowania stanowi naruszenie przez organ art. 7 kpa i 77 § 1 kpa i powoduje, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób pozwalający na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Gdyby doszło do ponownego rozpatrzenia wniosku W.J. z 13 maja 1949 r. organ winien mieć na uwadze treść decyzji Prezydenta W. z kwietnia 1950 r., którą przywrócono dawnej właścicielce termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...]. Decyzja ta weszła do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne w niej określone. Sąd podziela stanowisko organu co do charakteru prawnego terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu, że jest to termin prawa materialnego, nieprzywracalny oraz, że złożenie wniosku po tym terminie skutkuje odmową ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Jednakże w niniejszej sprawie ostateczną decyzją przywrócono dawnej właścicielce termin do złożenia wniosku, a wobec tego dokąd decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego nie można twierdzić, że wniosek W.J. z 13 maja 1949 r. został złożony po terminie. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, o czym stanowi art. 16 § 1 kpa. Tak więc decyzja z kwietnia 1950 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku dekretowego nie może być oceniona w postępowaniu zwykłym, prowadzonym na podstawie art. 7 dekretu, co do jej zgodności z prawem natomiast jej treść musi być uwzględniona przez organ przy rozpoznawaniu wniosku dekretowego. Dopiero wyeliminowanie tej decyzji w przewidzianym do tego trybie pozwoli na ocenę wniosku W.J. z 13 maja 1949 r. jako wniesionego po terminie określonym w art. 7 ust 1 dekretu. Organy obu instancji rozpoznając sprawę w ogóle pominęły fakt istnienia decyzji z kwietnia 1950 r. co również wskazuje na naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa oraz art. 7 ust. 1 dekretu z 26. 10. 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wobec powyższych uchybień zarzuty skargi nie podlegają rozpatrzeniu, gdyż są przedwczesne. Z tych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji wyroku.