I SA/Wa 112/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - ustanowienia radcy prawnego i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej zasiłek rodzinny, skarżąca K.S. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe obejmujące skarżącą oraz czworo jej dzieci, urodzonych w latach 1999, 2003 i 2010. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony wynosi [...] netto, jako źródło dochodu skarżąca podała umowę o pracę, zasiłek rodzinny oraz świadczenie "500+". Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o pow. [...] i wartości [...], a także nieruchomość rolną – [...]. Na utrzymanie skarżąca przeznacza miesięcznie ok. [...] (wydatki na opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, wodę, abonament, leczenie, zakup żywności, komunikacyjne). W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że pozostaje w separacji z mężem, który prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, alimenty płaci z opóźnieniem i w niepełnej wysokości. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). W świetle art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Analiza sytuacji majątkowej skarżącej dokonana w oparciu o informacje zawarte w złożonym przez nią wniosku o prawo pomocy przez pryzmat przesłanki wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakazuje stwierdzić, że wniosek K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione przez stronę informacje dotyczące źródeł oraz wysokości dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącej wskazują na stałe przychody wnioskodawczyni w wysokości [...], a zarazem na obciążenie budżetu domowego strony miesięcznymi wydatkami oszacowanymi przez skarżącą na kwotę ok. [...]. Powyższe zestawienie wskazuje, że skoro tylko część dochodów wnioskodawczyni przeznaczana jest na utrzymanie konieczne, to możliwości finansowe skarżącej nie wyczerpują się wyłącznie na ponoszeniu kosztów bieżącej egzystencji, co dowodzi zarazem, że skarżąca ma możliwość wygospodarowania we własnym zakresie środków na poniesienie kosztów działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Jeśli się ponadto uwzględni, że budżet domowy strony zasilają dodatkowo środki z tytułu alimentów, co wynika z uzasadnienia wniosku o prawo pomocy, a ponadto skarżąca posiada majątek nieruchomy – nieruchomość rolną, który może stanowić źródło dodatkowego dochodu, to nie może budzić wątpliwości, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna nie pozwala uznać, że źródeł pokrycia kosztów procesu skarżąca nie może odnaleźć w majątku własnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowane uznać należy stanowisko, w świetle którego posiadanie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, gdyż tworzy możliwość generowania przychodów jako źródło pożytków w wyniku wynajmu lub dzierżawy tej nieruchomości innemu podmiotowi bądź też nawet sprzedaży nieruchomości (zob. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2016 r., II OZ 149/16). Zaznaczenia wymaga, że organ sądowy rozpoznający wniosek o prawo pomocy miał na uwadze, że potrzebę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego skarżąca zgłosiła równocześnie w kilku równolegle wszczętych przez nią postępowaniach sądowoadministracyjnych (sprawy o sygn. I SA/Wa 109/17, I SA/Wa 110/17, I SA/Wa 111/17 i I SA/Wa 112/17), co w przypadku odmowy uwzględnienia wniosku może wpłynąć na wysokość wynagrodzenia pełnomocnika - jeśliby miało dojść do jego ustanowienia samodzielnie przez skarżącą. Niemniej uwzględniono zarazem, że podobieństwo spraw wszczętych skargami skarżącej każe przyjąć, że ich jednorodny charakter sprawia, iż ich prowadzenie nie będzie wymagało tak dużego nakładu pracy pełnomocnika, jak prowadzenie kilku spraw niejednorodnych, co w konsekwencji powinno przełożyć się na wysokość jego wynagrodzenia. Umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest konsekwencją stwierdzonego braku podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o prawo pomocy w powyżej wskazanym zakresie. Wskazać należy skarżącej, iż żąda ona zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzje organu administracji publicznej wydaną w postępowaniu z zakresu pomocy i opieki społecznej, a więc w sprawie, w której strona na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. objęta jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Postępowanie w sprawie zwolnienia strony od kosztów sądowych należało więc umorzyć, gdyż jego prowadzenie w tym zakresie było zbędne (art. 249 a p.p.s.a.). Uznając, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada możliwości pokrycia we własnym zakresie kosztów działania pełnomocnika procesowego ustanowionego z wyboru, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w zakresie, w jakim dotyczyło ono zwolnienia od kosztów postępowania, podjęto zatem na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 249a p.p.s.a. i art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.