I SA/Wa 1164/22
WyrokWSA w Warszawie2022-06-10
Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu niewystarczającego uzasadnienia i niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ I instancji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, nie odniósł się do wszystkich wniosków strony (w tym dotyczących dofinansowania zakupu leków) i przedstawił lakoniczne uzasadnienie, które nie pozwalało na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Brak ten miał istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup artykułów higienicznych, środków czystości, zwrot za leki oraz pomoc w opłaceniu energii elektrycznej. Organ I instancji przyznał jej specjalny zasiłek celowy w kwocie 130 zł, przeznaczając go na energię, artykuły higieniczne i środki czystości, ale pominął kwestię dofinansowania zakupu leków. Organ II instancji (SKO) uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niewystarczające uzasadnienie i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego przez organ I instancji. Skarżąca wniosła sprzeciw od decyzji SKO, kwestionując brak rozpatrzenia wszystkich jej zażaleń i brak decyzji co do postępowania pracowników OPS. WSA oddalił sprzeciw, uznając decyzję SKO za zasadną.Rozstrzygnięcie
Oddala sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala sprzeciw.
Decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania E. M., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w kwocie 130 zł na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną oraz na zakup artykułów higieniczno-kosmetycznych i środków czystości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 21 września 2021 r. E. M. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Prezydenta [...] o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na: zakup artykułów higieniczno-kosmetycznych, zakup środków czystości, zwrot za zakup leków według załączonych faktur, pomoc w opłaceniu faktur za energię elektryczną z terminem płatności do 10 sierpnia 2021 r. plus rozliczenie pierwszego półrocza 2021 r.
Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent [...] decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], udzielił skarżącej pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości 130 zł z przeznaczeniem na zaspokojenie innych potrzeb (dofinansowanie - energia, artykuły higieniczno-kosmetyczne, środki czystości). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, kwestionując wysokość przyznanej pomocy oraz zarzucając, że organ nie przyznał jej żadnej pomocy z przeznaczeniem na zakup leków. Wniosła o przyznanie pomocy w wyższej wysokości.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 138
§ 2 k.p.a., uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że celem rozpoznania wniosku skarżącej, poza przepisami art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021, poz. 2268 ze zm.), dalej jako ustawa, zastosowanie znajdą także przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4 i art. 7 ustawy, stanowiące niejako wyjęte przed nawias zasady. Winny być one traktowane zarówno w tym, jak i w każdym innym przypadku, jako pierwszoplanowe wytyczne działań organu pomocy społecznej, bowiem to one, wskazując na przykładowe sytuacje życiowe potrzebujących, tj.: ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność czy długotrwała lub ciężka choroba, nakazują organom rozstrzygającym dostosować rodzaj, formę i rozmiar świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, mając jednak na względzie, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i 4 ustawy ustalają, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, a za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Podstawę prawną dla ustaleń w tym zakresie stanowią przepisy, obowiązującego w dacie orzekania przez Kolegium rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2021.1296 z 15 lipca 2021 r.). Natomiast w dacie złożenia przez skarżącą wniosku (wrzesień 2021 r.) obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2018.1358 z 13 lipca 2018 r.) - zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługiwało osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekraczał kwoty 701 zł.
Kolegium wskazało, że skarżąca jest osobą cierpiącą na długotrwałą chorobę i z tego powodu systematycznie leczy się oraz przyjmuje przepisane leki. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej dochód w sierpniu 2021 r. (wniosek z września 2021 r.) wynosił 763,84 zł i stanowił sumę otrzymywanych zasiłków: stałego w wysokości 548 zł i pielęgnacyjnego w wysokości: 215,84 zł. Uzyskany przez skarżącą dochód był wyższy od wskazanego obowiązującego w tym czasie kryterium, a co za tym idzie w sprawie nie znalazły zastosowania zapisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, bowiem ta forma pomocy skierowana jest wyłącznie do osób, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego.
Z uwagi na powyższe koniecznym było rozpoznanie przez organ I instancji wniosku skarżącej w kierunku ewentualnego przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, określonego w art. 41 pkt 1 ustawy, w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi.
Kolegium uznało - rozpatrując sprawę na podstawie wskazanych powyżej przepisów - że nie sposób przyjąć, by organ pomocy dokonał wyczerpujących ustaleń faktycznych pozwalających mu następnie na ich prawidłowe zastosowanie.
Nadto, treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala na poznanie toku rozumowania organu, a co za tym idzie de facto nie jest możliwa kontrola prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie stanowi bowiem kompilację fragmentów przepisów mających zastosowanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej i ogólnych rozważań na temat zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, ale bez odniesienia się do rozpoznawanej sprawy, tak co do ustaleń stanu faktycznego, na podstawie uwzględnionych dowodów, wyjaśnienia podstawy prawnej przyznanego specjalnego zasiłku celowego, a w końcu co do przyczyn przyznania pomocy w wysokości 130 zł.
Stwierdziło zatem, że zasadny jest zarzut skarżącej, iż decyzja w żadnym zakresie nie zawiera merytorycznego odniesienia się organu do jej wniosku o dofinasowanie kosztów zakupu lekarstw.
Dodało, że argumentacja zaskarżonej decyzji jest stanowczo zbyt lakoniczna, a tym samym jest niewystarczająca. W przypadku decyzji uznaniowych szczególne znaczenie ma wyrażona w przepisie art. 11 k.p.a. zasada przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Do naruszenia tej zasady dochodzi, jeżeli organ nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji. Rozważenie interesów, tj. słusznego interesu strony i interesu publicznego, powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tylko ono może bowiem ochronić organ od zarzutu przekroczenia granic swobodnego uznania. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem jest sprawdzenie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, co przede wszystkim polega na sprawdzeniu tego, czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami.
Niewątpliwie decyzja, w której organ pomocy społecznej nie odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, nosi cechy dowolności, może też świadczyć o przekroczeniu granic uznania administracyjnego. Organ I instancji zaniechał bowiem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w uzasadnieniu swej decyzji nie dokonał wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy i nie wyjaśnił z jakich powodów przyznany został zasiłek w konkretnej kwocie 130 zł i dlaczego nie przyznał pomocy w zakresie dofinansowania lekarstw.
Z powyższych powodów nie sposób przyjąć, by samo odwołanie się do przepisów ustawy o pomocy społecznej świadczyło o prawidłowym wyjaśnieniu powodów przyznania świadczenia w sytuacji, gdy kwota przyznanego zasiłku jest niższa niż wynikająca z przedłożonych rachunków czy faktur za zakupione leki.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji, ponownie rozpoznając wniosek, uwzględni zawartą w uzasadnieniu ocenę prawną, odnosząc się zwłaszcza do wyjaśnienia kwestii wysokości przyznanego specjalnego zasiłku celowego i w tym celu zweryfikuje istnienie zgłaszanej potrzeby pod kątem przesłanek ustawowych określonych przywołanymi zapisami: art. 41 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i 4 ustawy i ustali rodzaj, formę i rozmiar świadczenia odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie wnioskowanej przez skarżącą pomocy w zakresie wszystkich zgłaszanych uzasadnionych potrzeb.
Następnie zaś zestawi powyższe ustalenia z realizowanymi przez siebie ustawowymi celami i finalnie rozstrzygnie, czy zgłaszana przez skarżącą potrzeba mieści się w możliwościach Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] czy też nie, a swe stanowisko uzasadni stosownie do zapisów k.p.a. Przy czym ustaleń faktycznych w przedmiocie dochodu skarżącej i tym samym uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej (przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy) organ dokona z uwzględnieniem obecnie obowiązującego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej.
Podkreśliło też, iż o rozmiarze wsparcia decydują nie tylko potrzeby podopiecznych, ale także możliwości finansowe organu, który zobowiązany jest do racjonalnego dysponowania środkami tak, aby inne potrzebujące osoby nie zostały pozbawione pomocy. Jeśli zaś przyznanie pomocy w wysokości 130 zł wynikało również z faktu całościowego wymiaru pomocy uzyskiwanej przez skarżącą w postaci zasiłków, który sprawiać może, że przyznanie pomocy w wyższej wysokości nie byłoby właściwe - to również i ten argument winien znaleźć swe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia. Jeśli wysokość pomocy determinowana jest nadto interesem innych potrzebujących, jak i celem pomocy społecznej, którym nie jest całkowite pokrycie kosztów utrzymania, lecz jedynie zapewnienie koniecznego wsparcia w tym zakresie - to również i takie stanowisko winno być wykazane w nowym rozstrzygnięciu.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca - podnosząc, że sprzeciw dotyczy braku rozpatrzenia wszystkich jej zażaleń składanych na pracowników OPS-u oraz braku decyzji, co do postępowania pracowników OPS-u, braku udzielenia odpowiedzi lub udzielenia w części lub wysłania decyzji po terminie.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Stosownie do art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
W świetle art. 151a § 1 i 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 1). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (§ 2).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2022 r., którą w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., uchylono w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w kwocie 130 zł na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną oraz na zakup artykułów higieniczno-kosmetycznych i środków czystości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,
a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Decyzja kasacyjna może być zatem wydana przez organ odwoławczy tylko wtedy, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15).
Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).
Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 k.p.a., stanowi z kolei naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021, poz. 2268 ze zm.), dalej jako ustawa.
W postępowaniu ustalono, że dochód skarżącej w sierpniu 2021 r. wynosi łącznie 763,84 zł. Na jej dochód składa się zasiłek stały w wysokości 548 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł.
Zatem organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że dochód skarżącej, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przekracza kryterium dochodowe (701 złotych). Tym samym - z powodu przekroczenia kryterium dochodowego - nie jest możliwe przyznanie jej zasiłku celowego.
W tej sytuacji organy orzekające w sprawie prawidłowo rozważyły możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy. Przepis ten umożliwia przyznanie świadczenia osobie przekraczającej kryterium dochodowe - w szczególnie uzasadnionym przypadku.
Wskazać należy, że wydanie decyzji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy.
Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że treść uzasadnienia decyzji organu I instancji nie pozwala na poznanie toku rozumowania organu przy jej wydawaniu, argumentacja przedstawiona w tej decyzji jest zbyt lakoniczna - co powoduje, że nie jest możliwa kontrola prawidłowości tego rozstrzygnięcia.
Analiza uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazuje, iż w pierwszym akapicie zawiera ona zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, a w dalszej części znajduje się kompilacja fragmentów przepisów mających zastosowanie w sprawach z pomocy społecznej i ogólne rozważania dotycząca zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.
Jak słusznie wskazało Kolegium - brak jest w uzasadnieniu decyzji organu I instancji rozważań odnoszących się do tej konkretnej sprawy, odniesienia się przez organ do ustalonego stanu faktycznego oraz wyjaśnienia przyczyn i powodów przyznania skarżącej świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości 130 zł w kontekście potrzeb zgłaszanych przez skarżącą oraz braku wskazania przyczyn nieprzyznania wnioskowanego świadczenia w innej, nawet wyżej wysokości.
Zauważyć należy, że z art. 41 ustawy regulującego przyznawanie specjalnego zasiłku celowego wynika, iż organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany".
Rozstrzygnięcie o przyznaniu świadczenia ma zatem charakter fakultatywny.
Dlatego też obowiązkiem organu jest w takich przypadkach dokładne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami k.p.a., w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia.
Zgodzić się należy z Kolegium, że organ I instancji przekroczył granice uznania administracyjnego - gdyż nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie przeprowadził wszechstronnej i wnikliwej oceny wszystkich okoliczności sprawy, zaś w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia Nie wyjaśnił z jakich względów przyznał świadczenie w wysokości 130 zł i dlaczego nie przyznał świadczenia w innej wysokości - przy konkretnie zgłoszonych potrzebach skarżącej oraz nie przyznał jej pomocy na dofinansowanie leków.
W ocenie Sądu, nie stanowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy przywołana przez organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji - jak ma to miejsce w tej sprawie - kompilacja fragmentów przepisów mających zastosowanie w sprawach z pomocy społecznej i ogólne rozważania dotycząca zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.
Wyjaśnienie powyższych kwestii jest kluczowe z punktu widzenia oceny przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Natomiast dokonanie tych ustaleń, istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, niewątpliwie wykracza poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
Trafne jest też stanowisko SKO, iż decyzja organu I instancji w żadnym zakresie nie zawiera merytorycznego odniesienia się do wniosku skarżącej o dofinansowanie kosztów zakupu lekarstw.
Zauważyć należy, że skarżąca wnioskiem z 21 września 2021 r. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na: zakup artykułów higieniczno-kosmetycznych, zakup środków czystości, zwrot za zakup leków według załączonych faktur, pomoc w opłaceniu faktur za energię elektryczną z terminem płatności do 10 sierpnia 2021 plus rozliczenie pierwszego półrocza 2021 r.
Jak wynika zaś z akt sprawy, wprawdzie organ I instancji udzielił skarżącej pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości 130 zł z przeznaczeniem na zaspokojenie innych potrzeb (dofinansowanie: energia, artykuły higieniczno-kosmetyczne, środki czystości) - jednakże nie rozpoznał wniosku w całości, gdyż pominął jej żądanie co do przyznania dofinansowania zakupu leków według załączonych faktur.
Powoduje to konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej w zakresie dofinansowania zakupu leków, co bez wątpienia wykracza poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy zasadnie wydał decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - w całości uchylając decyzję organu I instancji i przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W sposób dostateczny wykazał on, iż Prezydent [...] w istotny sposób naruszył przepisy postępowania administracyjnego i nie wyjaśnił sprawy w koniecznym zakresie oraz, że brak ten rzeczywiście wpływa na jej rozstrzygnięcie.
Decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem zakres wskazanych uchybień i ich waga uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy.
Podkreślić też należy, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd kontrolował jedynie legalności zaskarżonej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast nie badał kwestii merytorycznych z uwagi na to, że Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Dlatego też zarzuty sprzeciwu nie mogły odnieść zamierzonego skutku, albowiem przedmiotem sprawy nie jest kwestia oceny braku decyzji co do postępowania pracowników OPS-u, ani kwestia braku udzielenia odpowiedzi lub udzielenia jej w części, czy też wysłania decyzji po terminie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło